Το κλίμα της Γης βρίσκεται περισσότερο εκτός ισορροπίας από οποιαδήποτε άλλη στιγμή στην καταγεγραμμένη ιστορία, καθώς οι συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου οδηγούν σε συνεχή θέρμανση της ατμόσφαιρας και των ωκεανών και στο λιώσιμο των πάγων, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO). Αυτές οι ραγδαίες και μεγάλης κλίμακας αλλαγές συνέβησαν μέσα σε λίγες δεκαετίες, αλλά θα έχουν επιβλαβείς επιπτώσεις για εκατοντάδες –και ενδεχομένως χιλιάδες– χρόνια.

Η έκθεση του WMO για την Κατάσταση του Παγκόσμιου Κλίματος 2025 επιβεβαιώνει ότι τα έτη 2015-2025 είναι τα θερμότερα 11 έτη που έχουν καταγραφεί, και ότι το 2025 ήταν το δεύτερο ή τρίτο θερμότερο έτος στην ιστορία, περίπου 1,43 °C πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1850-1900. Ακραία φαινόμενα ανά τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των έντονων καυσώνων, των ισχυρών βροχοπτώσεων και των τροπικών κυκλώνων, προκάλεσαν αναταραχή και καταστροφές, αναδεικνύοντας την ευαλωτότητα των διασυνδεδεμένων οικονομιών και κοινωνιών μας.

Ο ωκεανός συνεχίζει να θερμαίνεται και να απορροφά διοξείδιο του άνθρακα. Τα τελευταία είκοσι χρόνια, απορροφά ετησίως το ισοδύναμο περίπου δεκαοκτώ φορών της ετήσιας ανθρώπινης κατανάλωσης ενέργειας. Η ετήσια έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική ήταν σε επίπεδα ρεκόρ ή κοντά σε αυτά, η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Ανταρκτική ήταν η τρίτη χαμηλότερη που έχει καταγραφεί, και το λιώσιμο των παγετώνων συνεχίστηκε αμείωτο, σύμφωνα με την έκθεση.

«Η Κατάσταση του Παγκόσμιου Κλίματος βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Ο πλανήτης Γη ωθείται πέρα από τα όριά του. Κάθε βασικός κλιματικός δείκτης αναβοσβήνει κόκκινο», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, António Guterres.

«Η ανθρωπότητα μόλις βίωσε τα έντεκα θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί. Όταν η ιστορία επαναλαμβάνεται έντεκα φορές, δεν είναι πλέον σύμπτωση. Είναι ένα κάλεσμα για δράση», δήλωσε ο κ. Guterres.

Ετήσιες αποκλίσεις της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας σε σχέση με το προβιομηχανικό επίπεδο αναφοράς (1850–1900). Τα δεδομένα προέρχονται από τα σύνολα δεδομένων που υποδεικνύονται στο υπόμνημα.

Σχηματική αναπαράσταση της ενεργειακής ισορροπίας και ανισορροπίας της Γης.

Πηγή: FAQ 7.1 IPCC, 2021.

Αέρια του Θερμοκηπίου

Αν διαβάζετε το Climatebook και παρακολουθείτε τις εξελίξεις για τα θέματα που αφορούν στην κλιματική αλλαγή, και στη βιώσιμη γεωργία, τότε θα πρέπει να είστε εκεί. Για εμάς, είναι μια μοναδική ευκαιρία να βγούμε από τις οθόνες και να συναντηθούμε πρόσωπο με πρόσωπο με εσάς, τους αναγνώστες μας.

Στην Agrotica θα έχουμε την ευκαιρία να σας παρουσιάσουμε από κοντά μία νέα εφαρμογή, που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Augures, το οποίο υλοποιείται από τη μονάδα ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροκοσκοπείου Αθηνών. Πρόκειται για ένα καινοτόμο εργαλείο που παρέχει δεκαετείς κλιματικές προγνώσεις με αγρο-μετεωρολογικούς δείκτες (από θερμοκρασίες και βροχοπτώσεις έως ημέρες παγετού και καύσωνες) βοηθώντας τους αγρότες και τους επαγγελματίες του τομέα να σχεδιάζουν και να διαχειρίζονται τους κινδύνους που φέρνει η κλιματική αλλαγή στη γεωργία.

Θα χαρούμε να σας δούμε, να συνομιλήσουμε για τα ζητήματα που μας απασχολούν, να ακούσουμε τις απόψεις σας και να μοιραστούμε μαζί σας τα νέα που ετοιμάζουμε.

📍 Που θα μας βρείτε: ΔΕΘ-Helexpo, Θεσσαλονίκη

📅 Πότε: 12–15 Μαρτίου 2026

🔎 Περίπτερο 02 ΟΡΟΦΟΣ | Stand:02B.

Σύμφωνα με το άρθρο της Lisa Friedman στους New York Times (13 Φεβρουαρίου 2026), ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να διαγράψει τα επίσημα επιστημονικά ευρήματα σύμφωνα με τα οποία η κλιματική αλλαγή αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον, τερματίζοντας έτσι τη νομική εξουσία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης να ελέγχει τις εκπομπές ρύπων που οδηγούν στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Δηλαδή, ανακαλεί το λεγόμενο «Endangerment Finding» (Πόρισμα Επικινδυνότητας) του 2009, που αποτέλεσε τη νομική βάση με την οποία η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (EPA) υποχρεώθηκε να ρυθμίζει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου βάσει του Clean Air Act.

Τι σημαίνει πρακτικά;

Η ανάκληση του Endangerment Finding δεν αποτελεί απλή διοικητική πράξη. Αγγίζει τον πυρήνα της αμερικανικής περιβαλλοντικής πολιτικής των τελευταίων δεκαπέντε ετών.

Συγκεκριμένα:

1. Αποδυναμώνεται η νομική βάση ρύθμισης των εκπομπών.
Χωρίς το πόρισμα, η EPA δυσκολεύεται να τεκμηριώσει νομικά την ανάγκη επιβολής ορίων στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

2. Διευρύνεται το περιθώριο χαλάρωσης κανονισμών.
Η κίνηση ανοίγει τον δρόμο για αναθεώρηση ή κατάργηση προτύπων κατανάλωσης καυσίμου στα οχήματα και περιορισμών εκπομπών σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.

Υποστηρικτές της απόφασης υπερθεματίζουν ότι περιορίζει την «ρυθμιστική υπερβολή» και ενισχύει την ενεργειακή ανταγωνιστικότητα των ΗΠΑ. Αντίθετα, κλιματολόγοι και πρώην αξιωματούχοι περιβαλλοντικής πολιτικής επισημαίνουν ότι πρόκειται για τη σημαντικότερη προσπάθεια αποδόμησης της ομοσπονδιακής κλιματικής πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών.

Ο πρώην Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η κατάργηση αυτή σημαίνει ότι: «Θα είμαστε λιγότερο ασφαλείς, λιγότερο υγιείς και λιγότερο ικανοί να καταπολεμήσουμε την κλιματική αλλαγή και όλα αυτά για να μπορέσει η βιομηχανία ορυκτών καυσίμων να βγάλει ακόμη περισσότερα χρήματα».

Η διεθνής διάσταση

Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο όπου οι επιστημονικές μετρήσεις δείχνουν συνεχή άνοδο της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας και αύξηση της συχνότητας ακραίων φαινομένων. Η αποδυνάμωση της ρυθμιστικής βάσης στις ΗΠΑ, μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες και ιστορικά σημαντικούς εκπομπούς, επηρεάζει το διεθνές πολιτικό κλίμα.

Η κλιματική πολιτική στις Ηνωμένες Πολιτείες είχε διαχρονικά διακομματικές στιγμές συναίνεσης. Από τη δημιουργία της EPA επί Ρίτσαρντ Νίξον έως τη συμμετοχή των ΗΠΑ σε διεθνείς συμφωνίες για το κλίμα υπό τον Τζορτζ Μπους τον πρεσβύτερο, η περιβαλλοντική προστασία αποτελούσε θεσμική συνέχεια. Η τρέχουσα εξέλιξη διαφοροποιείται από αυτή την παράδοση.

Ένα σημείο καμπής

Η ανάκληση του Endangerment Finding δεν καταργεί την κλιματική αλλαγή ως φυσικό φαινόμενο. Αλλά μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο το αμερικανικό κράτος αναγνωρίζει και ρυθμίζει τον κίνδυνο.

Το επόμενο διάστημα θα κριθεί στα ομοσπονδιακά δικαστήρια. Η νομική αντιπαράθεση αναμένεται να είναι εκτεταμένη και να επαναφέρει στο προσκήνιο το βασικό ερώτημα: εάν και με ποια τεκμηρίωση μπορεί μια κυβέρνηση να αναθεωρήσει μια επιστημονική κρίση που αποτέλεσε θεμέλιο περιβαλλοντικής πολιτικής για πάνω από μία δεκαετία.

Και κάτι άλλο αξιοσημείωτο αναδύεται, με τη δυνατότητα, κατά τη γνώμη μου, να ξεγελάσει τα έθνη. Βρισκόμαστε σε μια διχασμένη πραγματικότητα:

Στη μία εκδοχή του κόσμου, η κλιματική δράση συνεχίζεται μέσα από δίκτυα συνεργασίας, επενδύσεις και πολιτικές με σκοπό να αναχαιτήσουν την κλιματική κρίση. Πρόκειται για μια μετάβαση πιο αθόρυβη, λιγότερο συγκρουσιακή, συχνά ανομοιογενή, αλλά σταθερή. Βασίζεται στη φροντίδα, στη διαχείριση των φυσικών πόρων με όρους ανθεκτικότητας και δίκαιης μετάβασης, αλλά και στη διάχυση της ευθύνης πέρα από το κράτος.

Η άλλη; Η παραπάνω…όπου η εθνική κυριαρχία επαναπροσδιορίζεται ως ενεργειακή αυτονομία χωρίς περιορισμούς. Η κλιματική αλλαγή αντιμετωπίζεται ως εμπόδιο ανταγωνιστικότητας. Τέλος, η κλιματική πολιτική περιορίζεται ή αναστέλλεται στο όνομα της ανάπτυξης.

Ποιο μονοπάτι άραγε θα κερδίσει;
Η απάντηση δεν αποφασίζεται αποκλειστικά στις αίθουσες διαπραγμάτευσης ή στα πολιτικά γραφεία.

Η ιστορία δεν γράφεται σε ένα μόνο θεσμικό πεδίο. Γράφεται ταυτόχρονα σε πολλά. Και η κατεύθυνσή της παραμένει ανοιχτή.

Πηγή: Friedman, L. (2026, February 12). Trump administration erases government’s power to fight climate change. The New York Times. https://www.nytimes.com/2026/02/12/climate/trump-epa-greenhouse-gases-climate-change.html

Η έκθεση αυτή παραθέτει στοιχεία για την παρακολούθηση της κλιματικής αλλαγής που επηρεάζει τον πλανήτη, και ειδικότερα τη χώρα μας. Στην παρούσα έκθεση αναλύθηκαν μετεωρολογικοί παράμετροι όπως η θερμοκρασία, οι βροχοπτώσεις, οι χιονοπτώσεις, και οι άνεμοι καθώς και οι επιπτώσεις τους στο περιβάλλον και την κοινωνία.

Παράλληλα, αναλύθηκαν οι τάσεις αυτών των μετεωρολογικών παραμέτρων και οι αποκλίσεις τους από τις κλιματικές τιμές των τελευταίων 30 ετών στην Ελλάδα.

Στο παρακάτω link ολόκληρη η έκθεση: https://climatebook.gr/statistics/klimatiki-apotimisi-2025/

O Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO), o OOΣΑ και ο UNEP και άλλοι οργανισμοί προοιώνισαν την φετινή «implementation COP» δημοσιεύοντας τις έρευνές τους για το κλίμα. Τα δεδομένα καθιστούν την COP30 μια κρίσιμη στιγμή όπου η πολιτική ηγεσία καλείται να καλύψει το χάσμα μεταξύ επιστήμης και πράξης. 

Ο WMO στις 04 Νοεμβρίου 2025 παρουσίασε την έκθεση State of the Global Climate Update 2025 η οποία κάθε άλλο παρά καθησυχαστική είναι. Το 2025 αναμένεται να είναι είτε το δεύτερο είτε το τρίτο θερμότερο έτος, ωστόσο τα τελευταία 11 χρόνια (2015-2025) αναμένεται να είναι τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί. Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία για τον Ιανουάριο-Αύγουστο του 2025 ήταν 1,42 °C δηλαδή ±0,12 °C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, υπογραμμίζοντας τον επιταχυνόμενο ρυθμό της κλιματικής αλλαγής. Οι συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου και η αύξηση της θερμοκρασίας των ωκεανών έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ το 2024, και συνέχισαν να αυξάνονται το 2025. Η έκταση του θαλάσσιου πάγου της Αρκτικής ήταν η χαμηλότερη που έχει καταγραφεί, και η έκταση του θαλάσσιου πάγου της Ανταρκτικής ήταν πολύ κάτω από τον μέσο όρο καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Η μακροπρόθεσμη τάση ανόδου της στάθμης της θάλασσας συνεχίστηκε παρά μια μικρή και προσωρινή απότομη πτώση λόγω φυσικών παραγόντων. 

Η έκθεση του WMO δεν μένει μόνο στη διαπίστωση της κλιματικής κρίσης, αλλά τονίζει και τις προσπάθειες προσαρμογής και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή. Συγκεκριμένα, από το 2015, οι χώρες με συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης έχουν υπερδιπλασιαστεί (από 56 σε 119). Ωστόσο, η έκθεση τονίζει ότι το 40% του κόσμου εξακολουθεί να μην έχει τέτοια υποδομή, καθιστώντας την επίτευξη του στόχου «Προειδοποίηση για Όλους» έως το 2027 επείγουσα προτεραιότητα που απαιτεί διεθνή στήριξη.  

Η έκθεση παρουσιάστηκε από την Γενική Γραμματέα του WMO, Celeste Saulo, ως επιστημονικά τεκμηριωμένη και ελπίζει ότι θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη στήριξη των διαπραγματεύσεων της COP30 σε έγκυρα  στοιχεία.  

Επιπροσθέτως, ο ΟΟΣΑ με μία άλλη έκθεση προειδοποιεί πως η εφαρμογή των πολιτικών για το κλίμα από τις κυβερνήσεις επιβραδύνεται, διευρύνοντας το χάσμα μεταξύ της δράσης και των δεσμεύσεων για το κλίμα. Το Climate Action Monitor για το 2025 διαπιστώνει ότι, με βάση το Πλαίσιο Μέτρησης Δράσεων και Πολιτικών για το Κλίμα (CAPMF), ο αριθμός και η αυστηρότητα των πολιτικών αυξήθηκαν μόνο κατά 1% το 2024, επιβεβαιώνοντας μια απώλεια δυναμικής από το 2022. 

Εικόνα 1. Γεφυρώνοντας το χάσμα: οι στόχοι NDC του 2030 των χωρών του ΟΟΣΑ και των εταίρων του δεν ευθυγραμμίζονται με τους μακροπρόθεσμους στόχους.

Δέκα χρόνια μετά τη θέσπισή της, η Συμφωνία του Παρισιού παραμένει το ισχυρότερο πλαίσιο για την παγκόσμια δράση για το κλίμα, καθώς άλλαξε ριζικά την πορεία από μια πρόβλεψη υπερθέρμανσης στους 3,6°C κατευθυνόμαστε πλέον προς τους περίπου 2,8°C. Αυτός ο ένας βαθμός που αποφεύχθηκε μεταφράζεται σε λιγότερους καύσωνες, μικρότερη άνοδο της στάθμης της θάλασσας και μειωμένο κίνδυνο κλιματικών σημείων ανατροπής. Η Συμφωνία απέδειξε τη λειτουργικότητά της, πυροδοτώντας μια μαζική αλλαγή στις επενδύσεις. Ωστόσο, η πρόοδος παραμένει εξαιρετικά αργή και απομακρυνόμαστε ακόμα πιο μακριά από τον στόχο του 1,5°C.  

Η τελευταία Έκθεση για το Χάσμα Εκπομπών (Emissions Gap Report 2025) του UNEP διαπιστώνει ότι οι παγκόσμιες εκπομπές συνεχίζουν να αυξάνονται, φτάνοντας σε νέο ρεκόρ 57,7 GtCO₂e το 2024, σημειώνοντας αύξηση 2,3% μέσα σε ένα έτος. Το CO₂ από ορυκτά καύσιμα αντιπροσωπεύει σχεδόν το 70% των συνολικών εκπομπών. Τα NDCs δεν περιλαμβάνουν στόχους για σταδιακή κατάργηση πετρελαίου ή φυσικού αερίου. Ακόμη και αν υλοποιούνταν πλήρως όλες οι τρέχουσες δεσμεύσεις, οι εκπομπές το 2030 θα υπερέβαιναν τον στόχο του 1,5°C κατά 20 GtCO₂e ετησίως, οδηγώντας τον πλανήτη σε πορεία προς τους 2,8°C έως το τέλος του αιώνα. 

Εικόνα 2. Εκτιμήσεις της παγκόσμιας θέρμανσης βάσει των σεναρίων που αξιολογήθηκαν στην έκθεση Emissions Gap Report 2025: Off Target – Continued Collective inaction puts Global Temperature Goal at Risk (UNEP).

Kαι ενώ η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα ενώθηκε και παρέχει αδιάσειστα δεδομένα, η σημερινή πολιτική τάξη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την κλιματική αλλαγή ως «συνωμοσία», ενώ το δόγμα “drill baby drill” παρασύρει και άλλες χώρες σε μια αδιέξοδη λογική ενεργειακής κυριαρχίας και εξόρυξης ορυκτών καυσίμων, σε έναν πλανήτη με πεπερασμένους πόρους που οφείλει να αλλάξει ριζικά πορεία.  

Ενδιαφέρον σημείο είναι ότι οι χώρες, που συμμετέχουν στην COP30, αγωνίζονται να περιορίσουν την υπερθέρμανση στους 1.5°C, η βιομηχανία ορυκτών καυσίμων έχει ενισχύσει την παρουσία της στις διαπραγματεύσεις, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη πρόσβαση στους εκπροσώπους τους από τα κράτη που απειλούνται περισσότερο από την κλιματική κρίση, γεγονός που παρεμποδίζει την ανάληψη ουσιαστικής δράσης. Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση, εγκλωβισμένη ανάμεσα σε γεωπολιτικές πιέσεις και εσωτερικές αντιφάσεις, δείχνει σημάδια κόπωσης. Η αμφιταλάντευσή της σε έναν κόσμο όπου οι συμμαχίες και η διπλωματία μεταβάλλονται διαρκώς την οδηγεί σε αμφίβολες αποφάσεις, όπως η πρόσφατη πρόταση να μειωθεί ο στόχος περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε 90% με δυνατότητα 5% να είναι από international carbon credits. 

Αν θέλουμε ένα βιώσιμο μέλλον για όλες τις γενιές, πρέπει να τροφοδοτήσουμε την πίστη για ένα καλύτερο μέλλον, που δεν μπορούμε να το αποφύγουμε, αλλά θα μας συνδέει πάντα με το κοινό μας σπίτι, τη γη, και την ευθύνη να την προστατεύσουμε. Η κλιματική κρίση είναι η πιο επείγουσα «δουλειά» της ανθρωπότητας. Το GlobalMutirão μάς καλεί να ξεπεράσουμε τα εθνικά συμφέροντα και τις πολιτικές διαφωνίες, υιοθετώντας μια συλλογική προσέγγιση για την εφαρμογή των δεσμεύσεων του Παρισιού. 

ΠΗΓΕΣ

1. World Meteorological Organization. (2025, 4 Νοεμβρίου). State of the Climate Update for COP30. https://wmo.int/files/state-of-climate-update-cop30 (World Meteorological Organization)
2. Abnett, K., Landauro, I., & Van Overstraeten, B. (2025, 5 Νοεμβρίου). EU agrees weakened climate target in final-hour deal for COP30. Reuters. https://www.reuters.com/sustainability/cop/eu-eyes-weaker-climate-goal-scramble-deal-by-cop30-sources-say-2025-11-05/ (Reuters)
3. Lee, J. (2025, 9 Νοεμβρίου). Climate finance at COP30: What to expect. Earth.Org. https://earth.org/climate-finance-at-cop30-what-to-expect/ (Earth.Org)
4. Forner, C., Zimmer, A., Klönne, U., Martyr, R., Hare, B., Schleypen, J., & Kellou, D. (2025, 3 Νοεμβρίου). What has the Paris Agreement done for us? Climate Analytics. https://climateanalytics.org/publications/what-has-the-paris-agreement-done-for-us (Climate Analytics)
5. United Nations Environment Programme. (2025). Emissions Gap Report 2025. https://www.unep.org/resources/emissions-gap-report-2025 (UNEP – UN Environment Programme)
6. Nature 647, 20-23 (2025) doi: https://doi.org/10.1038/d41586-025-03571-x 
7. OECD (2025), The Climate Action Monitor 2025, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/1819c631-en.

Θα είναι η πρώτη COP που θα πραγματοποιηθεί στο μεγαλύτερο τροπικό δάσος του κόσμου, σύμβολο τόσο ευπάθειας όσο και ανθεκτικότητας. Η τοποθεσία έχει ως στόχο να αναδείξει ζητήματα όπως η αποψίλωση και η προστασία των δασών, η απώλεια βιοποικιλότητας και οι αυτόχθονες πληθυσμοί.

Στην εναρκτήρια συνεδρίαση στις 6 και 7 Νοεμβρίου, αρχηγοί κρατών, κυβερνήσεων και διεθνών οργανισμών συζήτησαν για τις προκλήσεις και τις δεσμεύσεις της εποχής: την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, τη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση και τη διατήρηση των δασών και της βιοποικιλότητας. Οι θεματικές συνεδριάσεις επικεντρώθηκαν στα δάση, τους ωκεανούς, την ενέργεια και τη χρηματοδότηση.

Ανάμεσα στις νέες πρωτοβουλίες ξεχώρισε η πρόταση για τη δημιουργία του Ταμείου “Tropical Forests Forever Fund”, με κεφάλαια που προορίζονται για τη διατήρηση των τροπικών δασών και την ενίσχυση βιώσιμων πρακτικών.

Η απουσία των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ινδίας από τη φετινή COP, καθώς και η δεύτερη αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Συμφωνία του Παρισιού, σηματοδότησαν ένα κενό ηγεσίας. Ωστόσο, δράσεις σε επίπεδο πολιτειών, πόλεων και οργανισμών στις ΗΠΑ δείχνουν ότι η κλιματική προσπάθεια δεν έχει εγκαταλειφθεί, αλλά ανασυντάσσεται σε διαφορετικά επίπεδα.

Η COP30 θεωρείται η πιο κρίσιμη διάσκεψη μετά τη Συμφωνία του Παρισιού, καθώς τα κράτη καλούνται να ανανεώσουν τη δέσμευσή τους για τη μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, χωρίς αποκλεισμούς και ανισότητες, τη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση και προστασία της φύσης.

Κεντρικά Θέματα:

• Τριπλασιασμός των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα (ενώ η Ελλάδα ανακοίνωσε στις 06 Νοεμβρίου 2025 ότι θα ξεκινήσει γεωτρήσεις για ορυκτά καύσιμα στη Μεσόγειο Θάλασσα ξεκινώντας από τα ανοιχτά της Κέρκυρας).
• Μείωση των εκπομπών μεθανίου και τερματισμός της αποψίλωσης
• Νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για τη στήριξη των χωρών του Νότου και των ευάλωτων κοινοτήτων

Παρά τη φιλοδοξία του Προέδρου Λούλα ντα Σίλβα να αναδείξει τη Βραζιλία σε ηγετική δύναμη της πράσινης μετάβασης, η χώρα βρίσκεται στο επίκεντρο κριτικής για αντικρουόμενες πολιτικές: μείωση της αποψίλωσης αφενός, αλλά και έγκριση νέων γεωτρήσεων στον Αμαζόνιο αφετέρου.  Κάτι που αντικατοπτρίζει το παγκόσμιο δίλημμα των αναπτυσσόμενων χωρών, μεταξύ οικονομικής πίεσης και περιβαλλοντικής ευθύνης.

Το Ταμείο Tropical Forest Forever Facility (TFFF) είναι ίσως η πιο καινοτόμος πρόταση της φετινής συνόδου: ένας υβριδικός μηχανισμός που θα αποζημιώνει 74 αναπτυσσόμενες χώρες για τη διατήρηση των δασών τους, συγκεντρώνοντας έως και 125 δισ. δολάρια μέσω συνδυασμού δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων. Όμως, η αναπάντεχη και απροσδόκητη αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από τις συζητήσεις για το TFFF έχει προκαλέσει απογοήτευση στους διοργανωτές του συνεδρίου στη Βραζιλία.

Η COP30 διαμορφώνεται ως μια διάσκεψη αντιθέσεων: ανάμεσα στην ανανέωση της διεθνούς συνεργασίας και της ρήξης με παλαιότερες πολιτικές συναίνεσεις. Με νέους παίκτες στο προσκήνιο και νέες μορφές χρηματοδότησης στο τραπέζι, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό:

Θα αποτελέσει το Μπελέμ το σημείο καμπής που απαιτεί η ιστορία σε έναν πλανήτη που εξακολουθεί να θερμαίνεται;

Στο Climatebook θα παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις γύρω από τη διάσκεψη της COP30 και τις διεθνείς διαπραγματεύσεις για το κλίμα, μεταφέροντάς σας έγκυρη ενημέρωση και αναλύσεις για όσα διαμορφώνουν την επόμενη ημέρα της κλιματικής πολιτικής. Μείνετε συντονισμένοι.

Άρθρα

Harvey, F. (2025, 5 Νοεμβρίου). UK opts out of flagship fund to protect Amazon and other threatened tropical forests.Ανακτήθηκε από The Guardian)

Marcolin, L. C. (2025, 22 Οκτωβρίου). COP30 in Belém: Expectations and the Power of Youth Participation. Global Center on Adaptation. Ανακτήθηκε από Global Center on Adaptation

Redmond-King, G. (2025, 15 Σεπτεμβρίου). COP30, Belém – what to expect. Energy & Climate Intelligence Unit. Ανακτήθηκε από: Energy & Climate Intelligence Unit

Hess, L. (2025, 21 Οκτωβρίου). What should we expect at COP30? ThinkLandscape. Ανακτήθηκε από: ThinkLandscape

Stallard, E., & McGrath, M. (2025, Νοέμβριος). COP30: World leaders take aim at Trump for climate inaction. BBC News. Ανακτήθηκε από: BBC News

Debre, I., & Savarese, M. (2025, 6 Νοεμβρίου). In the shadow of U.S. withdrawal, leaders urge action at COP30 UN climate summit in Brazil. CBC News. Ανακτήθηκε από: CBC News

Souto, M. (2025, 13 Οκτωβρίου). Preparatory Negotiations for COP30 Begin with a Focus on Implementing Climate Agreements and Strengthening Multilateralism. COP30 Brasil. Ανακτήθηκε από: COP30 Brasil

GIZ – Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit. (2025, 13 Οκτωβρίου). UN Climate Change Conference 2025: COP30 in Belém at a glance. GIZ. Ανακτήθηκε από: GIZ

Δελτία Τύπου / Επίσημες Ανακοινώσεις

COP30 Brasil. (2025, 6 Νοεμβρίου). Over USD 5.5 billion Announced for Tropical Forest Forever Facility as 53 Countries Endorse the Historic TFFF Launch Declaration. COP30 Brasil. Ανακτήθηκε από: COP30 Brasil https://tfff.earth/about-tfff/

Photo Credits

Official account of Cop30 Brasil Amazonia on FLICKR

Εικόνα 1. Θάνατοι από ζέστη λόγω κλιματικής αλλαγής σε 12 ευρωπαϊκές πόλεις.

Η μελέτη τεκμηριώνει ότι οι θερμοκρασίες του καύσωνα ήταν έως και 4°C υψηλότερες εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να τριπλασιαστεί το ποσοστό της θνησιμότητας.

Σημαντικό είναι το γεγονός ότι οι καταγεγραμμένοι θάνατοι από αυτό το συγκεκριμένο θερμικό κύμα ξεπερνούν τον αντίστοιχο αριθμό θανάτων που καταγράφηκαν σε άλλες πρόσφατες φυσικές καταστροφές στην Ευρώπη που οφείλονται σε ακραία μετεωρολογικά φαινόμενα σχετιζόμενα με την κλιματική αλλάγή, όπως οι πλημμύρες στη Βαλένθια το 2024 (224 θάνατοι) και οι φονικές πλημμύρες στη βόρεια Ευρώπη το 2021 (243 θάνατοι).

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι το 88% των θανόντων ήταν άτομα άνω των 65 ετών, γεγονός που υπογραμμίζει την αυξημένη ευαλωτότητα ηλικιωμένων και ατόμων με χρόνιες παθήσεις στις ακραίες θερμοκρασίες. Όπως αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης, οι περισσότεροι θάνατοι καταγράφονται όχι στον δρόμο, αλλά στα σπίτια και τα νοσοκομεία, καθώς η θερμική καταπόνηση εντείνει υποκείμενα προβλήματα υγείας: καρδιαγγειακά, αναπνευστικά, αφυδάτωση ή θερμοπληξία.

Εικόνα 2. Θάνατοι λόγω καύσωνα σε 12 ευρωπαϊκές πόλεις: Ανάλυση θνησιμότητας ανά ηλικιακή ομάδα.

H κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον μια μελλοντική πιθανότητα, αλλά μια υπαρκτή και μετρήσιμη απειλή για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα στις πόλεις που αδυνατούν να προσαρμοστούν με ταχύτητα και δίκαιους όρους. Η θνησιμότητα που σχετίζεται με τη θερμική καταπόνηση αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια, εάν δεν μειωθούν άμεσα οι παγκόσμιες εκπομπές και εάν δεν ενσωματωθούν μηχανισμοί πρόληψης και προστασίας στις αστικές πολιτικές.

Όπως επισημαίνει η υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Copernicus Climate Change Service, ο Ιούνιος του 2025 ήταν ο πέμπτος θερμότερος Ιούνιος που έχει καταγραφεί στην Ευρώπη και τρίτος παγκοσμίως, με τις περισσότερες περιοχές της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης να καταγράφουν θερμοκρασίες σημαντικά υψηλότερες από τον μέσο όρο. Συγκεκριμένα, η δυτική Ευρώπη συνολικά βίωσε τον θερμότερο Ιούνιο που έχει ποτέ καταγραφεί, με μέση θερμοκρασία 20,49°C,  δηλαδή 2,81°C υψηλότερη από τον μέσο όρο της περιόδου 1991–2020.

Τα δεδομένα αυτά ενισχύουν την ανάγκη για ριζικές και συστημικές παρεμβάσεις: από τη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση και τον ανασχεδιασμό των πόλεων, μέχρι την ενίσχυση της δημόσιας υγείας και την προστασία των πιο ευάλωτων. Όπως αναφέρει η έκθεση του World Weather Attribution, οι περισσότερες θανάσιμες επιπτώσεις της ζέστης δεν καταγράφονται καν, γιατί δεν συνδέονται άμεσα με τον καύσωνα στα επίσημα αρχεία. Το αποτέλεσμα; Ίσως υποτιμούμε τον πραγματικό αριθμό των θυμάτων.

Η μελέτη αποτελεί την πρώτη απόπειρα απόδοσης αριθμού θανάτων σε ένα συγκεκριμένο ακραίο φαινόμενο απόρροια της κλιματικής αλλαγής, επιβεβαιώνοντας με επιστημονικό τρόπο ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν είναι μελλοντικός κίνδυνος, αλλά παρούσα απειλή με ήδη μετρήσιμες ανθρώπινες απώλειες.

ΠΗΓEΣ

https://earth.org/death-toll-of-european-heatwave-3-times-higher-because-of-climate-change-analysis-shows/

https://www.imperial.ac.uk/grantham/publications/all-publications/climate-change-tripled-heat-related-deaths-in-early-summer-european-heatwave.php