Αξιοποιώντας δορυφορικά δεδομένα του Sentinel-5P του Ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus, η επιστημονική ομάδα του climatebook παρουσιάζει στον παρακάτω χάρτη τον δείκτη Aerosol Index (AER) πάνω από την Ανατολική Μεσόγειο την Τετάρτη 01 Απριλίου 2026, κατά την κορύφωση του επεισοδίου.

Συγκεκριμένα, ο δείκτης AER είναι μια δορυφορική μέτρηση που σχετίζεται με το Οπτικό Βάθος των σωματιδίων (ΑΟD) και υποδηλώνει αύξηση των συγκεντρώσεων των απορροφητικών σωματιδίων της ατμόσφαιρας. Είναι ιδανικός για την παρακολούθηση της εξέλιξης επεισοδίων σκόνης, όπως η εν λόγω περίπτωση, ηφαιστειακών εκρήξεων, έντονων πυρκαγιών και καύσης βιομάζας. Γενικά, χαμηλές τιμές του δείκτη AER υποδηλώνουν χαμηλές συγκεντρώσεις σωματιδίων στην ατμόσφαιρα και, συνεπώς, καθαρότερος ουρανός.

Σχήμα 1. Χάρτης του δείκτη Aerosol Index (AER) πάνω από την Ανατολική Μεσόγειο την Τετάρτη 01 Απριλίου 2026 από τον δορυφόρο Sentinel-5P.

Αξιοποιώντας δορυφορικά δεδομένα του δορυφόρου Sentinel-5P του Ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus, η επιστημονική ομάδα του climatebook παρουσιάζει στον παρακάτω χάρτη τον δείκτη Aerosol Index (AER) πάνω από την Ευρώπη την Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026, κατά την κορύφωση του επεισοδίου σκόνης.

Πιο αναλυτικά, ο δείκτης AER είναι μια δορυφορική μέτρηση που σχετίζεται με το Οπτικό Βάθος των σωματιδίων (ΑΟD) και υποδηλώνει αύξηση των συγκεντρώσεων των απορροφητικών σωματιδίων της ατμόσφαιρας. Είναι ιδανικός για την παρακολούθηση της εξέλιξης επεισοδίων σκόνης, όπως η εν λόγω περίπτωση, ηφαιστειακών εκρήξεων, έντονων πυρκαγιών και καύσης βιομάζας. Γενικά, χαμηλές τιμές του AER υποδηλώνουν χαμηλές συγκεντρώσεις σωματιδίων στην ατμόσφαιρα και άρα καθαρότερος ουρανός.

Εικόνα 1. Χάρτης του δείκτη Aerosol Index (AER) πάνω από την Ευρώπη την Πέμπτη 05 Μαρτίου 2026.

Στον χάρτη φαίνεται ότι οι περιοχές που επηρεάστηκαν περισσότερο από το επεισόδιο σκόνης ήταν οι χώρες της Ιβηρικής και η Γαλλία (κόκκινες και ιώδες αποχρώσεις), ενώ ένα τμήμα του νέφους σκόνης κατευθύνθηκε βόρεια φτάνοντας στη Μεγάλη Βρετανία και ένα δεύτερο τμήμα χαμηλότερων συγκεντρώσεων (κίτρινες και πορτοκαλί αποχρώσεις) κατευθύνθηκε νοτιοανατολικά στην Ιταλία και στην Ελλάδα.

Χρησιμοποιώντας δεδομένα του Ευρωπαϊκού δορυφόρου Sentinel-5P του προγράμματος Copernicus, η επιστημονική ομάδα του climatebook οπτικοποίησε τις συνολικές συγκεντρώσεις του ηφαιστειακού διοξειδίου του θείου (SO₂) στην κατακόρυφη ατμοσφαιρική στήλη πάνω από κάθε σημείο του χάρτη (Εικόνα 1). Κατευθυνόμενο από τους επικρατούντες ανέμους, το πλούμιο καπνού κινήθηκε δυτικά έως και 550 km κατά μήκος του Ινδικού Ωκεανού προς το νησί της Μαδαγασκάρης.

Εικόνα 1: Το νέφος SO2 από την έκρηξη του ηφαιστείου Piton de la Fournaise στο νησί Reunion ανατολικά της Αφρικής από δορυφορικά δεδομένα του Sentinel-5P στις 14/02/2026 09:50

Πιο συγκεκριμένα, επιλέχθηκε η χρήση των δεδομένων του SO₂ διότι το διοξείδιο του θείου αποτελεί βασική παράμετρο των εκπομπών από ηφαιστειακές εκρήξεις, εκπέμπεται σε μεγάλες ποσότητες και ανιχνεύεται σχετικά εύκολα από τους δορυφόρους. Επιπλέον, η επιλογή του SO₂ παρέχει μια καθαρή εικόνα για την έκταση και την τροχιά μεταφοράς του ηφαιστειακού νέφους, απομονώνοντάς το από τις υπόλοιπες πηγές ατμοσφαιρικών σωματιδίων, όπως η σκόνη.

Υψηλές τιμές AER υποδηλώνουν αυξημένες συγκεντρώσεις απορροφητικών αερολυμάτων στην ατμόσφαιρα, αποτυπώνοντας καθαρά το επεισόδιο μεταφοράς αφρικανικής σκόνης και την πορεία της από τη Σαχάρα έως τα Βαλκάνια, το οποίο επηρέασε την Ελλάδα το Σαββατοκύριακο 14–15/02/2026.

Εικόνα 1. Χωρική κατανομή του Δείκτη Αερολυμάτων (Aerosol Index – AER) από τον δορυφόρο Sentinel-5P, που αποτυπώνει το επεισόδιο μεταφοράς αφρικανικής σκόνης από τη Σαχάρα προς τα Βαλκάνια και την Ελλάδα (15/02/2026).

Η πρώτη μεταβλητή που αναλύθηκε είναι το Οπτικό Βάθος των Αερολυμάτων (Aerosol Optical Depth – AOD) στα 550 nm. Πρόκειται για έναν αδιάστατο δείκτη, ο οποίος ποσοτικοποιεί πόσο έντονα τα αερολύματα (σκόνη, θαλάσσιο άλας, καπνός, σωματίδια ρύπανσης) εξασθενούν την εισερχόμενη ηλιακή ακτινοβολία καθώς αυτή διέρχεται από την ατμόσφαιρα. Υψηλότερες τιμές του AOD σημαίνει περισσότερα σωματίδια και άρα πιο θολή ατμόσφαιρα. Στην Εικόνα 1, όπου παρουσιάζονται οι εποχικοί χάρτες για το 2025, το AOD είναι γενικά χαμηλότερο στη βόρεια και δυτική Ευρώπη το φθινόπωρο και τον χειμώνα, καθώς οι καιρικές συνθήκες (βροχή, χιόνι) απομακρύνουν τα σωματίδια από την ατμόσφαιρα. Την άνοιξη όμως και ιδιαίτερα το καλοκαίρι, το AOD αυξάνεται σημαντικά, λόγω της έντονης μεταφοράς Αφρικανικής σκόνης σε μεγάλες αποστάσεις και της ισχυρότερης φωτοχημείας στην ατμόσφαιρα.

Εικόνα 1: Εποχικοί μέσοι όροι του AOD στα 550nm στην Ευρώπη για το 2025.

Η δεύτερη μεταβλητή είναι το PM_2.5 (μg m^-3), το οποίο αναπαριστά τη συγκέντρωση των σωματιδίων με διάμετρο μικρότερη των 2.5 μικρομέτρων κοντά στην επιφάνεια του εδάφους και αποτελεί βασικό δείκτη της ποιότητας τους αέρα. Τα σωματίδια αυτά είναι επικίνδυνα για την ανθρώπινη υγεία καθώς μπορούν να εισχωρήσουν στους πνεύμονες και να προκαλέσουν παθήσεις, ακόμα και θανάτους. Σε αντίθεση με το AOD που αφορά όλη την κατακόρυφη ατμοσφαιρική στήλη, το PM_2.5  επικεντρώνεται στον αέρα που αναπνέουμε κοντά στο έδαφος και επηρεάζεται κυρίως από τοπικές πηγές ρύπανσης και την ανάμιξη εντός του οριακού στρώματος. Οι εποχικοί μέσοι όροι (βλ. Εικόνα 2) του PM₂.₅ δείχνουν υψηλότερες τιμές σε τμήματα της νότιας και ανατολικής Μεσογείου με αυξημένες συγκεντρώσεις να εμφανίζονται επίσης σε μεγάλες βιομηχανικές ζώνες τον χειμώνα (χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η βιομηχανική περιοχή της Βόρειας Ιταλίας), σε ορισμένες πυκνοκατοικημένες περιοχές, καθώς και σε χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν ακολουθούν τις πολιτικές μείωσης των εκπομπών ρύπων που έχει θεσπίσει η ΕΕ.

Εικόνα 2: Εποχικοί μέσοι όροι του PM₂.₅ (μg m^-3)στην Ευρώπη για το 2025.

Η ταυτόχρονη ανάγνωση των δύο μεταβλητών είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην εξαγωγή των συμπερασμάτων μας. Υψηλά επίπεδα AOD δεν σημαίνει πάντα υψηλό PM₂.₅ (επειδή τα σωματίδια μπορεί να βρίσκονται ψηλότερα στην ατμόσφαιρα), όμως όταν και τα δύο είναι αυξημένα στην ίδια εποχή και περιοχή, αυτό σημαίνει ότι το φορτίο αερολυμάτων είναι εκτεταμένο στην ατμόσφαιρα και ταυτόχρονα σημαντικό κοντά στην επιφάνεια του εδάφους επηρεάζοντας την ποιότητα του αέρα.

Οι μετρήσεις μεθανίου είναι ιδιαίτερα σημαντικές γιατί, αν και αποτελεί λιγότερο άφθονο αέριο θερμοκηπίου από το CO₂, έχει πολλαπλάσια δυναμική θέρμανσης σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, καθιστώντας τον έλεγχο των εκπομπών του κρίσιμο για την επίτευξη των στόχων του Παρισιού. Η μελέτη αυτή μας δίνει την πρώτη πραγματική «αεροφωτογραφία» των πηγών μεθανίου στον ενεργειακό τομέα με ακρίβεια εγκατάστασης και όχι μόνο εκτιμήσεις σε εθνικό επίπεδο.

Τι έδειξαν οι δορυφορικές παρατηρήσεις;

Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το δορυφορικό δίκτυο GHGSat, οι ερευνητές συνέθεσαν ετήσιες εκπομπές μεθανίου για πάνω από 3.000 μεμονωμένες εγκαταστάσεις εξόρυξης και επεξεργασίας πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα παγκοσμίως. Από τα στοιχεία αυτά προέκυψαν τα εξής βασικά σημεία:

• Η συνολική εκτίμηση των εκπομπών είναι της τάξης των πολλών εκατομμυρίων τόνων μεθανίου ανά έτος, μια ποσότητα που έχει σημαντικές επιπτώσεις στην υπερθέρμανση του πλανήτη.

• Οι εκπομπές δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένες: ορισμένες εγκαταστάσεις εκπέμπουν πολύ περισσότερα από άλλες, δημιουργώντας “hotspots” υψηλών εκπομπών που υπερβαίνουν τις παραδοσιακές εκτιμήσεις των απογραφών με βάση γήινες μετρήσεις και υπολογιστικά μοντέλα.

• Ο συνδυασμός επαναλαμβανόμενων δορυφορικών λήψεων με ανάλυση σειράς χρόνου για κάθε τοποθεσία επέτρεψε στους ερευνητές να εκτιμήσουν την συχνότητα και ένταση των εκπομπών, όχι απλώς μια εφάπαξ μέτρηση.

Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε πλέον να βλέπουμε όχι μόνο πόσο μεθάνιο εκπέμπεται συνολικά, αλλά και από ποιες συγκεκριμένες εγκαταστάσεις πηγάζει, με επαναλαμβανόμενη παρακολούθηση στο χρόνο, ένα σημαντικό βήμα για στοχευμένες δράσεις μετριασμού.

Η σημασία της νέας μελέτης

Παλαιότερα, οι εκτιμήσεις των εκπομπών μεθανίου βασίζονταν σε γενικά στατιστικά δεδομένα και εργαστηριακές συνθήκες. Τώρα, με δορυφορικά δεδομένα υψηλής ανάλυσης, μπορούμε να καταγράφουμε πραγματικές εκπομπές σε επίπεδο εγκατάστασης ανά πάσα στιγμή, παρέχοντας μεγαλύτερη διαφάνεια στους ρύπους που συμβάλλουν στην κλιματική κρίση.

Καθώς οι εκπομπές είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένες σε συγκεκριμένες τοποθεσίες, αυτό δείχνει ότι οι προσπάθειες μείωσης μπορούν να στραφούν σε λίγες σημαντικές πηγές. Παραδείγματος χάρη, αν μερικές εγκαταστάσεις ευθύνονται για μεγάλο μέρος των συνολικών εκπομπών, η στοχευμένη παρέμβαση εκεί μπορεί να έχει μεγάλο όφελος για το κλίμα.

Η ικανότητα να παρακολουθούμε εκπομπές όπως αυτές από δορυφόρους ενισχύει τις δυνατότητες επιβολής των διεθνών δεσμεύσεων για το κλίμα. Καθιστά δυνατή την αξιολόγηση της πραγματικής συμμόρφωσης των χωρών και των εταιρειών με στόχους μείωσης εκπομπών, κάτι που ήταν δύσκολο στο παρελθόν με περιορισμένες πληροφορίες.

Τι σημαίνει για τον ενεργειακό τομέα και το κλίμα

Ο ενεργειακός τομέας (πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, φυσικού αερίου και άνθρακα) παραμένει μία από τις βασικές πηγές ανθρωπογενών εκπομπών μεθανίου. Ο μεθάνιο που διαφεύγει από εξοπλισμό, σωλήνες και εγκαταστάσεις επιταχύνει την υπερθέρμανση του πλανήτη πολλαπλάσια σε σχέση με το CO₂, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. Οι νέες δορυφορικές παρατηρήσεις δείχνουν ότι μπορούμε πια να εντοπίζουμε αυτές τις διαρροές με ακρίβεια και λεπτομέρεια, και αυτό μπορεί να αλλάξει ριζικά το πώς αντιμετωπίζουμε αυτές τις πηγές σε πολιτικό και πρακτικό επίπεδο.

Πηγή: Science

Η μελέτη εξετάζει τις οικονομικές επιπτώσεις της κλιματικής πολιτικής (κυρίως μέσω τιμολόγησης άνθρακα) στους ιδιοκτήτες υφιστάμενων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από ορυκτά καύσιμα παγκοσμίως. Οι συγγραφείς υπολογίζουν την αξία των λεγόμενων «εγκλωβισμένων περιουσιακών στοιχείων» (stranded assets), δηλαδή των μελλοντικών εσόδων που χάνονται επειδή οι μονάδες πρέπει να αποσυρθούν πρόωρα ή να λειτουργούν με αυξημένο κόστος ώστε να επιτευχθούν οι διεθνείς κλιματικοί στόχοι (1,5°C–2,6°C).

Χρησιμοποιώντας δεδομένα για 16.438 μονάδες άνθρακα, φυσικού αερίου και πετρελαίου, η ανάλυση εκτιμά τις απώλειες σε επίπεδο μονάδας, εταιρείας και χώρας, λαμβάνοντας υπόψη διαφορετικά σενάρια τιμών άνθρακα, ποσοστά μετακύλισης του κόστους στους καταναλωτές και προεξοφλητικά επιτόκια. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ποιοι εταιρικοί και κρατικοί φορείς συγκεντρώνουν τον μεγαλύτερο οικονομικό κίνδυνο.

Το παγκόσμιο μέγεθος του προβλήματος

Σύμφωνα με τη μελέτη:

• Αν ο κόσμος ακολουθήσει πορεία συμβατή με τον στόχο του 1,5°C, οι συνολικές οικονομικές απώλειες για τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής από ορυκτά καύσιμα φτάνουν τα 1,9 τρισεκατομμύρια δολάρια.

• Περίπου το 75% αυτών των απωλειών αφορά τον άνθρακα, το πιο ρυπογόνο καύσιμο.

• Το οικονομικό ρίσκο δεν κατανέμεται ισότιμα: λίγες δεκάδες εταιρείες κατέχουν πάνω από το μισό των εγκλωβισμένων αξιών παγκοσμίως.

Με απλά λόγια, η ενεργειακή μετάβαση έχει «νικητές και ηττημένους», και οι ηττημένοι είναι πολύ συγκεκριμένοι.

Η Ευρώπη: λιγότερος άνθρακας, αλλά όχι χωρίς ρίσκο

Σε σύγκριση με την Κίνα ή την Ινδία, η Ευρώπη εμφανίζεται λιγότερο εκτεθειμένη σε εγκλωβισμένες μονάδες άνθρακα:

• Πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη αποσύρει μεγάλο μέρος του λιγνίτη και του άνθρακα.
• Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει εδώ και χρόνια σύστημα εμπορίας εκπομπών (EU ETS), το οποίο έχει αυξήσει σταδιακά το κόστος του άνθρακα και έχει ωθήσει τις επιχειρήσεις σε πιο έγκαιρες αποφάσεις απόσυρσης.

Ωστόσο, η μελέτη δείχνει ότι η Ευρώπη δεν είναι εκτός κινδύνου. Τα τελευταία 15–20 χρόνια, πολλές ευρωπαϊκές χώρες αντικατέστησαν τον άνθρακα με μονάδες φυσικού αερίου, θεωρώντας τες «μεταβατική λύση». Αυτές οι μονάδες είναι σχετικά νέες και έχουν ακόμη δεκαετίες θεωρητικής ζωής μπροστά τους. Αν οι κλιματικοί στόχοι γίνουν αυστηρότεροι, μεγάλο μέρος αυτών των επενδύσεων κινδυνεύει επίσης να εγκλωβιστεί οικονομικά. Στη λίστα των ευρωπαϊκών εταιρειών με σημαντική έκθεση εμφανίζονται μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι, όπως η Engie (Γαλλία) και άλλοι δημόσιοι ή ημιδημόσιοι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας.

Γιατί αυτό έχει σημασία για την πολιτική και την κοινωνία

Η μελέτη τονίζει κάτι κρίσιμο:
οι εταιρείες (και τα κράτη) που κινδυνεύουν να χάσουν τα περισσότερα είναι συχνά εκείνες που έχουν και τη μεγαλύτερη πολιτική επιρροή.

• Στην Κίνα και την Ινδία, πρόκειται κυρίως για κρατικές επιχειρήσεις.

• Στην Ευρώπη, πολλές μονάδες ανήκουν σε δημόσιους ή ρυθμιζόμενους οργανισμούς, πράγμα που σημαίνει ότι οι οικονομικές απώλειες μπορεί τελικά να μεταφερθούν στους φορολογούμενους ή στους καταναλωτές.

Αυτό εξηγεί γιατί η κλιματική πολιτική συχνά συναντά αντιστάσεις όχι μόνο ιδεολογικές, αλλά και καθαρά οικονομικές.

Η μελέτη καταλήγει σε ένα σαφές συμπέρασμα, ότι όσο πιο γρήγορα σχεδιαστεί και εφαρμοστεί η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, τόσο μικρότερο θα είναι το οικονομικό και κοινωνικό κόστος της μετάβασης.

Πηγή: Nature

Χρησιμοποιώντας δεδομένα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS), η επιστημονική ομάδα του climatebook οπτικοποίησε τις συνολικές συγκεντρώσεις του ηφαιστειακού διοξειδίου του θείου (SO₂) σε ολόκληρη την ατμοσφαιρική στήλη πάνω από κάθε σημείο του χάρτη (Εικόνα 1). Ακολουθώντας τους επικρατούντες ανέμους, το σύννεφο καπνού από το ηφαίστειο κινήθηκε βορειοανατολικά διασχίζοντας την Ερυθρά θάλασσα, πέρασε πάνω από το νότιο τμήμα της Αραβικής χερσονήσου, φτάνοντας τελικά, μέχρι και σε τμήματα του Πακιστάν και της Ινδίας. Ένα μέρος του κινήθηκε βορειοδυτικά επηρεάζοντας σημαντικά τις περιοχές της Ερυθραίας και του Σουδάν, φτάνοντας έως και τα σύνορά του με τη Αίγυπτο.

Εικόνα 1. Χάρτης συνολικής συγκέντρωσης της κατακόρυφης στήλης του ηφαιστεικού SO₂ μετά την έκρηξη του Hayli Gubbi από δεδομένα της Υπηρεσίας CAMS του Copernicus την Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2025 00:00 UTC.

Επιλέχθηκε η χρήση των δεδομένων του SO₂ για τους ακόλουθους λόγους. Το SO₂ αποτελεί βασική παράμετρο των εκπομπών από ηφαιστειακές εκρήξεις, εκπέμπεται σε μεγάλες ποσότητες και ανιχνεύεται σχετικά εύκολα από τους δορυφόρους. Επιπλέον, στη συγκεκριμένη περιοχή καταγράφονται μεγάλες ποσότητες σωματιδίων σκόνης τόσο από την Αραβική Χερσόνησο όσο και από τη Σαχάρα. Έτσι, η επιλογή του SO₂ παρέχει μια καθαρή εικόνα για την έκταση και την τροχιά μεταφοράς του ηφαιστειακού νέφους, απομονώνοντας το από τις υπόλοιπες πηγές σωματιδίων.

Πιο συγκεκριμένα, η αποστολή αυτή θα προσφέρει τη δυνατότητα παρακολούθησης των αέριων ρύπων και αερίων στην Ευρώπη σε ωριαία ανάλυση, κάτι που θα επιτρέψει την έγκαιρη προειδοποίηση σε φυσικές καταστροφές και τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα.

Στους χάρτες που ακολουθούν παρουσιάζονται τα πρώτα αποτελέσματα της αποστολής στις 08/10/2025, όπως δημοσιεύτηκαν από την EUMETSAT και τους υπόλοιπους φορείς του προγράμματος.

Η Εικόνα 1 παρουσιάζει τις συγκεντρώσεις του διοξειδίου του αζώτου (ΝΟ₂) στην τροπόσφαιρα δείχνοντας ξεκάθαρα τις πιο βεβαρυμμένες από αέρια ρύπανση περιοχές της Ευρώπης. Το διοξείδιο του αζώτου είναι ένα τοξικό αέριο που εκλύεται κατά την καύση ορυκτών καυσίμων, όπως σε κινητήρες οχημάτων, σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και συστήματα θέρμανσης. Υψηλές συγκεντρώσεις παρατηρούνται στην κοιλάδα του Πάδου στην Ιταλία, όπου εδρεύει μια από τις πιο σημαντικές βιομηχανικές περιοχές της Ευρώπης, καθώς και σε άλλες μεγάλες Ευρωπαϊκές πόλεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι στις περιοχές που καλύπτονται από σύννεφα, η εικόνα δεν εμφανίζει τις πραγματικές συγκεντρώσεις.

Εικόνα 1. Συγκεντρώσεις του διοξειδίου του αζώτου στην τροπόσφαιρα πάνω από την Ευρώπη, όπως παρατηρήθηκαν από τον Copernicus Sentinel-4 στις 8 Οκτωβρίου 2025.

Στην Εικόνα 2 φαίνονται οι συγκεντρώσεις του όζοντος (Ο₃), με τις υψηλότερες τιμές να παρουσιάζονται στα Βαλκάνια και ιδίως στη περιοχή της Μακεδονίας. Ενώ στα ανώτερα στρώματα της στρατόσφαιρας το Ο₃ λειτουργεί ως ασπίδα της Γης απέναντι στη βλαβερή υπεριώδη ακτινοβολία, στα κατώτερα στρώματα της τροπόσφαιρας είναι ατμοσφαιρικός ρύπος που συμβάλλει στην κακή ποιότητα του αέρα.

Εικόνα 2. Συγκεντρώσεις του όζοντος στην τροπόσφαιρα πάνω από την Ευρώπη, όπως παρατηρήθηκαν από τον Copernicus Sentinel-4 στις 8 Οκτωβρίου 2025.

Τέλος, η Εικόνα 3 εστιάζει στo διοξειδίου του θείου (SO₂), όπου υψηλές συγκεντρώσεις παρατηρούνται πάνω από το ηφαίστειο της Αίτνας στη Σικελία, με κατεύθυνση νοτιοανατολικά στη θάλασσα.

Εικόνα 3. Συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου στην τροπόσφαιρα πάνω από τη Νότια Ευρώπη, όπως παρατηρήθηκαν από τον Copernicus Sentinel-4 στις 8 Οκτωβρίου 2025.

Παρ’ ότι προκαταρκτικές, οι πρώτες εικόνες του Copernicus Sentinel-4 δείχνουν την εντυπωσιακή ικανότητά του στην παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα, παρέχοντας δεδομένα σε ωριαία ανάλυση κατά μήκος της Γηραιάς Ηπείρου.

Η ομάδα του climatebook.gr θα είναι σε θέση να παρουσιάσει δικές της αναλύσεις όταν καθιστούν διαθέσιμα τα δεδομένα της αποστολής.

Πηγές: EUMETSAT, ESA, Copernicus,

Στην Εικόνα 1, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταγράψει τις μέσες ετήσιες συγκεντρώσεις των PM2.5 σε μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα (μg/m³) για το 2023, όπου η Ελλάδα καταλαμβάνει την 6^η θέση με 15 μg/m³. Αξίζει να σημειωθεί ότι, ενώ το όριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις ετήσιες συγκεντρώσεις των PM2.5 είναι στα 25 μg/m³, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) θέτει το αντίστοιχο όριο πολύ χαμηλότερα, στα 5 μg/m³.

Εικόνα 1 Κατάταξη χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης βάση των μέσων ετήσιων συγκεντρώσεων σωματιδίων PM2.5 για το 2023.

Μικρότερος αριθμός σωματιδίων στην ατμόσφαιρα σημαίνει πιο καθαρός αέρα, άρα και λιγότεροι θάνατοι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θεσπίσει όρια και στρατηγικές για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα, αλλά οι περισσότερες χώρες απέχουν αρκετά από αυτούς τους στόχους. Τα κράτη αυτά, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, πρέπει να γίνουν πιο αυστηρά στην τήρηση των περιορισμών που έχουν τεθεί για τις εκπομπές από οχήματα, εργοστάσια και βιομηχανίες, ώστε να βελτιωθεί o αέρας που αναπνέουμε.

Πηγή: European Commission Directorates-General for Environment (DG ENV) and Climate Action (DG CLIMA)