Χρησιμοποιώντας δεδομένα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS), η επιστημονική ομάδα του climatebook οπτικοποίησε τις συνολικές συγκεντρώσεις του ηφαιστειακού διοξειδίου του θείου (SO₂) σε ολόκληρη την ατμοσφαιρική στήλη πάνω από κάθε σημείο του χάρτη (Εικόνα 1). Ακολουθώντας τους επικρατούντες ανέμους, το σύννεφο καπνού από το ηφαίστειο κινήθηκε βορειοανατολικά διασχίζοντας την Ερυθρά θάλασσα, πέρασε πάνω από το νότιο τμήμα της Αραβικής χερσονήσου, φτάνοντας τελικά, μέχρι και σε τμήματα του Πακιστάν και της Ινδίας. Ένα μέρος του κινήθηκε βορειοδυτικά επηρεάζοντας σημαντικά τις περιοχές της Ερυθραίας και του Σουδάν, φτάνοντας έως και τα σύνορά του με τη Αίγυπτο.

Εικόνα 1. Χάρτης συνολικής συγκέντρωσης της κατακόρυφης στήλης του ηφαιστεικού SO₂ μετά την έκρηξη του Hayli Gubbi από δεδομένα της Υπηρεσίας CAMS του Copernicus την Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2025 00:00 UTC.

Επιλέχθηκε η χρήση των δεδομένων του SO₂ για τους ακόλουθους λόγους. Το SO₂ αποτελεί βασική παράμετρο των εκπομπών από ηφαιστειακές εκρήξεις, εκπέμπεται σε μεγάλες ποσότητες και ανιχνεύεται σχετικά εύκολα από τους δορυφόρους. Επιπλέον, στη συγκεκριμένη περιοχή καταγράφονται μεγάλες ποσότητες σωματιδίων σκόνης τόσο από την Αραβική Χερσόνησο όσο και από τη Σαχάρα. Έτσι, η επιλογή του SO₂ παρέχει μια καθαρή εικόνα για την έκταση και την τροχιά μεταφοράς του ηφαιστειακού νέφους, απομονώνοντας το από τις υπόλοιπες πηγές σωματιδίων.

Πιο συγκεκριμένα, η αποστολή αυτή θα προσφέρει τη δυνατότητα παρακολούθησης των αέριων ρύπων και αερίων στην Ευρώπη σε ωριαία ανάλυση, κάτι που θα επιτρέψει την έγκαιρη προειδοποίηση σε φυσικές καταστροφές και τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα.

Στους χάρτες που ακολουθούν παρουσιάζονται τα πρώτα αποτελέσματα της αποστολής στις 08/10/2025, όπως δημοσιεύτηκαν από την EUMETSAT και τους υπόλοιπους φορείς του προγράμματος.

Η Εικόνα 1 παρουσιάζει τις συγκεντρώσεις του διοξειδίου του αζώτου (ΝΟ₂) στην τροπόσφαιρα δείχνοντας ξεκάθαρα τις πιο βεβαρυμμένες από αέρια ρύπανση περιοχές της Ευρώπης. Το διοξείδιο του αζώτου είναι ένα τοξικό αέριο που εκλύεται κατά την καύση ορυκτών καυσίμων, όπως σε κινητήρες οχημάτων, σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και συστήματα θέρμανσης. Υψηλές συγκεντρώσεις παρατηρούνται στην κοιλάδα του Πάδου στην Ιταλία, όπου εδρεύει μια από τις πιο σημαντικές βιομηχανικές περιοχές της Ευρώπης, καθώς και σε άλλες μεγάλες Ευρωπαϊκές πόλεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι στις περιοχές που καλύπτονται από σύννεφα, η εικόνα δεν εμφανίζει τις πραγματικές συγκεντρώσεις.

Εικόνα 1. Συγκεντρώσεις του διοξειδίου του αζώτου στην τροπόσφαιρα πάνω από την Ευρώπη, όπως παρατηρήθηκαν από τον Copernicus Sentinel-4 στις 8 Οκτωβρίου 2025.

Στην Εικόνα 2 φαίνονται οι συγκεντρώσεις του όζοντος (Ο₃), με τις υψηλότερες τιμές να παρουσιάζονται στα Βαλκάνια και ιδίως στη περιοχή της Μακεδονίας. Ενώ στα ανώτερα στρώματα της στρατόσφαιρας το Ο₃ λειτουργεί ως ασπίδα της Γης απέναντι στη βλαβερή υπεριώδη ακτινοβολία, στα κατώτερα στρώματα της τροπόσφαιρας είναι ατμοσφαιρικός ρύπος που συμβάλλει στην κακή ποιότητα του αέρα.

Εικόνα 2. Συγκεντρώσεις του όζοντος στην τροπόσφαιρα πάνω από την Ευρώπη, όπως παρατηρήθηκαν από τον Copernicus Sentinel-4 στις 8 Οκτωβρίου 2025.

Τέλος, η Εικόνα 3 εστιάζει στo διοξειδίου του θείου (SO₂), όπου υψηλές συγκεντρώσεις παρατηρούνται πάνω από το ηφαίστειο της Αίτνας στη Σικελία, με κατεύθυνση νοτιοανατολικά στη θάλασσα.

Εικόνα 3. Συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου στην τροπόσφαιρα πάνω από τη Νότια Ευρώπη, όπως παρατηρήθηκαν από τον Copernicus Sentinel-4 στις 8 Οκτωβρίου 2025.

Παρ’ ότι προκαταρκτικές, οι πρώτες εικόνες του Copernicus Sentinel-4 δείχνουν την εντυπωσιακή ικανότητά του στην παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα, παρέχοντας δεδομένα σε ωριαία ανάλυση κατά μήκος της Γηραιάς Ηπείρου.

Η ομάδα του climatebook.gr θα είναι σε θέση να παρουσιάσει δικές της αναλύσεις όταν καθιστούν διαθέσιμα τα δεδομένα της αποστολής.

Πηγές: EUMETSAT, ESA, Copernicus,