Κεντρικό σημείο της εκδήλωσης αποτέλεσε η πρώτη δημόσια προβολή του νέου βίντεο που δημιουργήθηκε από το Climatebook και τον Στέφανο Βαμβάκο με στόχο να παρουσιάσει με επιστημονική τεκμηρίωση, αλλά και με τρόπο προσιτό στο ευρύ κοινό, τα βασικά δεδομένα για την κλιματική αλλαγή.

Mετά την προβολή ακολούθησε ανοιχτή συζήτηση με το κοινό κατά την οποία αναδείχθηκαν ζητήματα που αφορούν την επιστημονική γνώση γύρω από την κλιματική κρίση, την παραπληροφόρηση, καθώς και τον ρόλο της επικοινωνίας στην ενίσχυση της δημόσιας κατανόησης ενός από τα σημαντικότερα ζητήματα της εποχής μας.

Όπως επισημάνθηκε και από τους συμμετέχοντες η κλιματική αλλαγή είναι μία από τις προκλήσεις της εποχής μας και συνδέεται άμεσα με τον τρόπο που οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται την ευθύνη που έχουν για τις μελλοντικές γενιές. Η επιστημονική κοινότητα διαθέτει σήμερα περισσότερα δεδομένα και εργαλεία, και παράγει συνεχώς γνώση για την κατανόηση των κλιματικών μεταβολών και μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των κοινωνιών και να μετριάσει τους μελλοντικούς κινδύνους.

Στην εκδήλωση συμμετείχαν περισσότεροι από 50 πολίτες, εκπρόσωποι φορέων, δημοσιογράφοι, εθελοντές της WWF Ελλάς και επαγγελματίες από διαφορετικούς χώρους, επιβεβαιώνοντας το αυξανόμενο ενδιαφέρον της κοινωνίας για έγκυρη και κατανοητή ενημέρωση γύρω από το κλίμα.

Το Climatebook ευχαριστεί θερμά όλους τους συμμετέχοντες, τους ομιλητές, τους συνεργάτες και τους υποστηρικτές της εκδήλωσης για τη συμβολή τους στην επιτυχία της πρωτοβουλίας.

Δείτε το βίντεο «Η Άβολη Αλήθεια για την Κλιματική Αλλαγή»

Αυτό είναι το βασικό μήνυμα της έκθεσης του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, “People on the Move in a Changing Climate”. Η έκθεση δείχνει ότι η σχέση ανάμεσα στην κλιματική αλλαγή και τη μετανάστευση είναι σύνθετη. Οι άνθρωποι σπάνια φεύγουν μόνο για έναν λόγο. Συνήθως, η κλιματική πίεση συνδυάζεται με φτώχεια, απώλεια εισοδήματος, επισιτιστική ανασφάλεια, αδύναμες υποδομές ή συγκρούσεις.

Το 2021 καταγράφηκαν 23,7 εκατομμύρια νέοι εκτοπισμοί λόγω καταστροφών, από τους οποίους τα 22,3 εκατομμύρια συνδέονταν με καιρικά φαινόμενα όπως καταιγίδες, πλημμύρες και ξηρασίες. Η έκθεση προειδοποιεί ότι, χωρίς επαρκή δράση, έως και 216 εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να μετακινηθούν εσωτερικά μέσα στις χώρες τους έως το 2050.

Η Ευρώπη δεν είναι έξω από αυτή την πραγματικότητα. Στην Ελλάδα, η κακοκαιρία Daniel στη Θεσσαλία έδειξε ότι ο εσωτερικός κλιματικός εκτοπισμός είναι πραγματικό πρόβλημα. Περισσότεροι από 15.000 άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν προσωρινά ή μόνιμα τις κατοικίες τους, ενώ ακόμη και σήμερα, σχεδόν τρία χρόνια μετά, υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν επιστρέψει σε κανονικές συνθήκες ζωής.

Η έκθεση του IMO προτείνει τρεις βασικούς άξονες: ασφαλείς λύσεις για όσους πρέπει να μετακινηθούν, προστασία για όσους έχουν ήδη εκτοπιστεί, και πολιτικές που επιτρέπουν στους ανθρώπους να μείνουν στον τόπο τους με ασφάλεια.

Το συμπέρασμα είναι  ότι η κλιματική ανθεκτικότητα δεν μπορεί να μένει στα χαρτιά και στις ομιλίες των πολιτικών. Σημαίνει πρόληψη πριν από την καταστροφή, προστασία την ώρα της κρίσης και πραγματική αποκατάσταση μετά.

Πηγή: ΙΜΟ

Με απλά λόγια, η νέα έρευνα δείχνει ότι πολλές παλαιότερες μελέτες δεν συνέκριναν σωστά δύο βασικά στοιχεία: το πραγματικό επίπεδο της θάλασσας στις ακτές και το υψόμετρο του εδάφους. Οι συγγραφείς διαπίστωσαν ότι πάνω από το 99% των μελετών που εξέτασαν είχαν κάποιο πρόβλημα σε αυτή τη σύγκριση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι εκτιμήσεις βασίζονταν σε θεωρητικά μοντέλα της στάθμης της θάλασσας και όχι σε πραγματικές μετρήσεις στις ακτές.

Το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό. Η μελέτη υπολογίζει ότι η πραγματική παράκτια στάθμη της θάλασσας είναι κατά μέσο όρο περίπου 24 έως 27 εκατοστά υψηλότερη από ό,τι υπέθεταν πολλές από τις υπάρχουσες αξιολογήσεις κινδύνου. Σε ορισμένες περιοχές, κυρίως στον Παγκόσμιο Νότο και στον Ινδο-Ειρηνικό, η διαφορά μπορεί να ξεπερνά ακόμη και το 1 μέτρο. Αυτό δεν σημαίνει ότι η θάλασσα «ανέβηκε ξαφνικά» τόσο πολύ. Σημαίνει ότι σε πολλές περιπτώσεις ο αρχικός υπολογισμός ξεκινούσε από λάθος βάση.

Γιατί έχει σημασία αυτό; Επειδή όταν η αφετηρία είναι λανθασμένη, τότε μπορεί να υποτιμάται και ο πραγματικός κίνδυνος για ανθρώπους, υποδομές, καλλιέργειες και ολόκληρες παράκτιες κοινότητες. Η μελέτη εκτιμά ότι, σε ένα υποθετικό σενάριο ανόδου της σχετικής στάθμης της θάλασσας κατά 1 μέτρο, η έκταση γης που θα βρεθεί κάτω από τη στάθμη της θάλασσας θα μπορούσε να είναι 31% έως 37% μεγαλύτερη από ό,τι έδειχναν παλιότερες εκτιμήσεις, ενώ και ο αριθμός των ανθρώπων που εκτίθενται στον κίνδυνο μπορεί να είναι σημαντικά υψηλότερος.

Το πιο ουσιαστικό συμπέρασμα είναι ότι πρέπει να βελτιώσουμε τα εργαλεία με τα οποία σχεδιάζουμε την προσαρμογή στην κλιματική κρίση. Σε μια εποχή όπου η διάβρωση των ακτών, οι πλημμύρες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται συχνότερα, η σωστή αποτύπωση του κινδύνου είναι απαραίτητη. Χωρίς αξιόπιστα δεδομένα, δεν μπορεί να υπάρξει ούτε σωστός σχεδιασμός, ούτε δίκαιη χρηματοδότηση, ούτε αποτελεσματική προστασία των πιο ευάλωτων περιοχών.

Πηγή: Nature

Η ατμοσφαιρική διαταραχή που σχηματίστηκε στις 18 Νοεμβρίου πάνω από την Ιταλία δημιούργησε παρατεταμένη ροή από την Κεντρική Μεσόγειο με ασταθείς αέριες μάζες και επίμονες ζώνες σύγκλισης, οδηγώντας σε καταρρακτώδεις βροχές και καταιγίδες, ξαφνικές πλημμύρες, κατολισθήσεις και θυελλώδεις ανέμους στη Δυτική Ελλάδα και την Αλβανία. Το σύστημα προκάλεσε έναν θάνατο στην Αλβανία, εκατοντάδες εκκενώσεις και εκτεταμένες ζημιές σε υποδομές.

Σύμφωνα με το ClimaMeter, σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες, παρόμοιες κακοκαιρίες σήμερα εμφανίζουν:

• έως 10% περισσότερη βροχόπτωση

• έως 10% ισχυρότερους ανέμους

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή –και όχι μόνο η φυσική μεταβλητότητα– είναι βασικός παράγοντας πίσω από τη μεγαλύτερη ένταση των φαινομένων. Η θέρμανση της θάλασσας παρέχει επιπλέον ενέργεια, ενισχύοντας τη ραγδαιότητα των βροχοπτώσεων και των ανέμων, ενώ οι σύγχρονες ατμοσφαιρικές συνθήκες (1987–2023) είναι σαφώς πιο υγρές σε σχέση με τις δεκαετίες 1950–1986. Αυτό συνάδει με τα συμπεράσματα της IPCC για την ενίσχυση των μεσογειακών κυκλώνων λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Πέρα από τους κλιματικούς παράγοντες, η μελέτη επισημαίνει ότι η αστική επέκταση, η έκθεση παράκτιων υποδομών και η ανεπαρκής προετοιμασία για ακραία φαινόμενα έχουν ενισχύσει τις συνέπειες της κακοκαιρίας.

Οι ειδικοί που συμμετέχουν στη μελέτη τονίζουν ότι:

• παρότι η κλιματική αλλαγή δεν «δημιουργεί» τα φαινόμενα, ενισχύει τις επιπτώσεις τους,

• ακόμη και μικρές αυξήσεις στην ένταση της βροχής ή του ανέμου μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές καταστροφές,

• απαιτούνται καλύτερα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, ανθεκτικές υποδομές και αποτελεσματικός σχεδιασμός για την προσαρμογή σε πιο ισχυρές μελλοντικές καταιγίδες.

Ο Σταύρος Ντάφης δήλωσε:

«Η ανάλυσή μας δείχνει ότι υφέσεις όπως αυτή που οδήγησε στα καταστροφικά φαινόμενα στην Ήπειρο εκδηλώνονται πλέον σε ένα θερμότερο και πιο υγρό κλίμα σε σχέση με το παρελθόν. Αν και η κλιματική αλλαγή δεν δημιούργησε τις καταιγίδες, ενίσχυσε ξεκάθαρα τις επιπτώσεις τους. Τα δεδομένα δείχνουν ότι παρόμοια καιρικά μοτίβα σήμερα είναι πιο πιθανό να φέρουν εντονότερες βροχοπτώσεις και ισχυρότερους ανέμους, αυξάνοντας τον κίνδυνο καταστροφικών πλημμυρών όπως αυτές που είδαμε στη Δυτική Ελλάδα».

Από την πλευρά του ο Κωνσταντίνος Λαγουβάρδος δήλωσε επίσης:

«Γεγονότα όπως οι πρόσφατες πλημμύρες αναδεικνύουν πόσο ευάλωτη είναι η Ελλάδα και τα Δυτικά Βαλκάνια σε ταχέως εντεινόμενες μεσογειακές καταιγίδες. Ακόμη και σχετικά μικρές αυξήσεις στη βροχόπτωση ή τον άνεμο, της τάξης του 10%, μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές επιπτώσεις όταν συνδυάζονται με κορεσμένα εδάφη, απότομο ανάγλυφο και επεκτεινόμενες αστικές περιοχές. Η κατανόηση αυτών των τάσεων είναι κρίσιμη για τη βελτίωση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και της προετοιμασίας για φυσικές καταστροφές».

Τέλος, ο κύριος επιστημονικός υπεύθυνος του Climameter, Davide Faranda δήλωσε:

«Αυτή η μεσογειακή διαταραχή δείχνει πως η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή ήδη ενισχύει ακραία καιρικά φαινόμενα στην περιοχή των Βαλκανίων. Για να περιοριστεί η αύξηση των καταστροφικών γεγονότων, η μείωση των εκπομπών παραμένει απαραίτητη προϋπόθεση. Ταυτόχρονα, η προσαρμογή των κοινοτήτων μας με καλύτερο αστικό σχεδιασμό, ανθεκτικές υποδομές και βελτιωμένα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης είναι ζωτικής σημασίας ώστε να μειωθούν οι επιπτώσεις από ισχυρότερες καταιγίδες και εντονότερες βροχοπτώσεις στο μέλλον».

Η έρευνα αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού προγράμματος ClimaMeter και στηρίζεται σε δεδομένα επανάλυσης ERA5 της υπηρεσίας Copernicus.

Πηγή: Climameter