Παράλληλα, η έκταση του θαλάσσιου πάγου παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από τον μέσο όρο της περιόδου 1981–2010, κατά περίπου 1.3 εκατ. km². Τα δεδομένα δείχνουν ότι δεν μειώνεται μόνο η έκταση, αλλά και το πάχος του πάγου, με πιο έντονες αποκλίσεις σε περιοχές όπως η Θάλασσα του Barents.

Με βάση την ανάλυση του Climatebook, η ημερήσια εξέλιξη της παγοκάλυψης το 2026 κινείται σταθερά στο κατώτερο εύρος της ιστορικής κατανομής, ενώ καταγράφονται επαναλαμβανόμενες ημερήσιες τιμές κοντά σε ιστορικά χαμηλά. Η τιμή των ~14.04 εκατ. km² στα τέλη Μαρτίου επιβεβαιώνει τη σημαντική αρνητική απόκλιση σε σχέση με τον κλιματικό μέσο όρο. .

Το ετήσιο ελάχιστο της έκτασης του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική παρατηρείται συνήθως τον Σεπτέμβριο, μετά τη θερινή περίοδο τήξης. Τα τελευταία χρόνια, τα θερινά ελάχιστα καταγράφουν μεγαλύτερες αρνητικές αποκλίσεις, αντανακλώντας τη συνολική μείωση του πάγου και τον περιορισμένο σχηματισμό νέου.

Συνολικά, τα δεδομένα του 2026 επιβεβαιώνουν τη μακροχρόνια πτωτική τάση στην έκταση του θαλάσσιου πάγου της Αρκτικής, αναδεικνύοντας τις σημαντικές μεταβολές που εξελίσσονται στην περιοχή.

Εικόνα 1. Ημερήσια συγκέντρωση θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική στις 25/03/2026. Πηγή δεδομένων: EUMETSAT & NSIDC. Επεξεργασία & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 2. Μέση ημερήσια έκταση θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική από το 1981 έως το 2026. Πηγή δεδομένων: NSIDC. Επεξεργασία & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στον θαλάσσιο πάγο της Αρκτικής εξακολουθεί να είναι ανησυχητική. Το ετήσιο ελάχιστο καταγράφηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 2025, με έκταση μόλις 4.60 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, το δέκατο χαμηλότερο που έχει παρατηρηθεί στα 47 χρόνια δορυφορικών μετρήσεων. Έτσι, μπαίνοντας στον Οκτώβριο 2025, η εποχική αύξηση της παγοκάλυψης ξεκινά από ένα ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο, παραμένοντας κάτω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991–2020.

Το ετήσιο μέγιστο της θαλάσσιας παγοκάλυψης, που σημειώθηκε στις 22 Μαρτίου 2025, κατέγραψε νέο ρεκόρ χαμηλού. Ένα ακόμη σαφές σημάδι της διαρκούς υποχώρησης του αρκτικού θαλάσσιου πάγου.

Εικόνα 1. Χιονοκάλυψη και παγοκάλυψη από δορυφορικά δεδομένα στην περιοχή του Βορείου Ημισφαιρίου στη 1 Οκτωβρίου 2025. Πηγή δεδομένων: NSIDC. Επεξεργασία & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr

Ωστόσο, σύμφωνα με τους επιστήμονες δεν είναι ακόμη σαφές εάν η χαμηλή αυτή έκταση του θαλάσσιου πάγου αποτελεί μια μόνιμη κατάσταση ή εάν η Ανταρκτική διανύει μια παροδική φάση που θα επανέλθει στα προηγούμενα επίπεδα τα επόμενα χρόνια. Την ίδια περίοδο, η παγοκάλυψη στην Αρκτική πλησίασε τη χαμηλότερη έκταση που έχει καταγραφεί ποτέ από δορυφόρους κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Μάλιστα, στα μέσα Φεβρουαρίου του 2025, η παγοκάλυψη παγκοσμίως ήταν μειωμένη κατά περισσότερα από 2,5 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα σε σύγκριση με τον μέσο όρο πριν το 2010. Η μείωση της παγοκάλυψης αυτή αντιστοιχεί σε έκταση όσο ολόκληρη η ηπειρωτική πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, ανατολικά του ποταμού Μισσισσιππή.Εικόνα 1: Ημερήσια έκταση παγοκάλυψης στην Ανταρκτική. Η έκταση της παγοκάλυψης για το 2025, μαζί με το ετήσιο χαμηλό την 1/3/2024 απεικονίζονται με κόκκινο, για το 2023 με πορτοκαλί, ενώ ο μέσος όρος της περιόδου 1981–2010 αποτυπώνεται με διακεκομμένη μπλε γραμμή, και η τυπική απόκλιση με μπλε σκίαση. Εικόνες από το NASA Earth Observatory: Lauren Dauphin, με χρήση δεδομένων από το Εθνικό Κέντρο Δεδομένων Χιονιού και Πάγου. Πηγή [1]

*Η έκταση της παγοκάλυψης ορίζεται ως η συνολική επιφάνεια του ωκεανού στην οποία η συγκέντρωση πάγου είναι τουλάχιστον 15%.

Πηγή:

[1] https://earthobservatory.nasa.gov/images/154112/antarctic-sea-ice-plunged-in-summer-2025

Το ιστορικά χαμηλό μέγιστο της Αρκτικής ακολουθεί ένα σχεδόν ιστορικά χαμηλό ελάχιστο επίπεδο έκτασης του θαλάσσιου πάγου της Ανταρκτικής, το οποίο καταγράφηκε την 1η Μαρτίου 2025, στα 1,98 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, ισοφαρίζοντας το δεύτερο χαμηλότερο ετήσιο ελάχιστο στα χρονικά των δορυφορικών καταγραφών.

Σημειώνοντας ότι στην περιοχή της Αρκτικής οι θερμοκρασίες αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό σε σύγκριση με άλλες περιοχές του κόσμου. Τον Φεβρουάριο του 2025 σημειώθηκαν αποκλίσεις θερμοκρασίας έως και 20˚C πάνω από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020.

Εικόνα 1. Χιονοκάλυψη και παγοκάλυψη από δορυφορικά δεδομένα στην περιοχή του Βορείου Ημισφαιρίου στις 22 Μαρτίου 2025. Πηγή δεδομένων: NSIDC. Επεξεργασία & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Σε ορισμένες περιοχές, οι θερμοκρασίες μέσα στον Φεβρουάριο του 2025 ήταν περίπου 20°C υψηλότερες από τον μέσο όρο του Φεβρουαρίου. Αυτές οι ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες για την εποχή προκάλεσαν την γρήγορη τήξη του θαλάσσιου πάγου σε αρκετές περιοχές, μια ανησυχητική εξέλιξη για την υγεία του πολικού οικοσυστήματος και το συνολικό περιβάλλον της Αρκτικής.

Επισημαίνεται ότι στην περιοχή της Αρκτικής οι θερμοκρασίες αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό σε σύγκριση με άλλες περιοχές του κόσμου.

Εικόνα 1. Απόκλιση της θερμοκρασίας αέρας στο Βόρειο Ημισφαίριο από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 για τον Φεβρουάριο 2025. Πηγή δεδομένων: C3S/Copernicus. Επεξεργασία & οπτικοποίηση δεδομένων: Climatebook.gr.

Οι μεταβολές αυτές αποτελούν με τη σειρά τους αιτία περαιτέρω ενίσχυσης του φαινομένου καθώς π.χ. η μείωση της ποσότητας του θαλάσσιου πάγου οδηγεί στη μείωση της ηλιακής ακτινοβολίας που ανακλάται πίσω στο διάστημα και επομένως σε περαιτέρω απορρόφηση θερμότητας από τον ωκεανό κ.ο.κ. Οι περίπλοκες αυτές σχέσεις μεταξύ των διαφορετικών συνιστωσών του πολικού κλίματος σε συνδυασμό με την επίδραση της κλιματικής αλλαγής, καθιστούν τη μελέτη των θαλάσσιων καυσώνων στον Αρκτικό ένα πολυσύνθετο πρόβλημα.

Εικόνα 1.  Χωρική κατανομή των κυριότερων χαρακτηριστικών των θαλάσσιων καυσώνων στην επιφάνεια του Αρκτικού Ωκεανού για τη περίοδο 2014-2021. a) Μέσος ετήσιος αριθμός ημερών κατα τις οποίες συνέβη θαλάσσιος καύσωνας την εξεταζόμενη περίοδο. b) Μέση διάρκεια των θαλάσσιων καυσώνων γ) Μέση ένταση των θαλάσσιων καυσώνων. Σημειώνεται πως τα αποτελέσματα προέρχονται από προσομοιώσεις εξειδικευμένου κλιματικού μοντέλου της περιοχής.

Για τον λόγο αυτό, πολύ λίγα είναι γνωστά για τους μηχανισμούς δημιουργίας των θαλάσσιων καυσώνων στη περιοχή αυτή, παρότι η παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας φαίνεται να οδηγεί στην αύξηση της συχνότητας, διάρκειας και έντασης τους τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα [4], οι περισσότεροι θαλάσσιοι καύσωνες που δημιουργήθηκαν στον Αρκτικό ωκεανό την περίοδο 2014-2021 οφείλονται στη θερμότητα που εισέρχεται στην επιφάνεια της θάλασσας από την ατμόσφαιρα και η οποία στη συνέχεια μεταφέρεται στα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού κατα την υποχώρηση του φαινομένου στην επιφάνεια. Η θερμότητα, που παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα “εγκλωβισμένη” στα βαθύτερα στρώματα, δύναται ωστόσο να επιστρέψει αργότερα στην επιφάνεια της θάλασσας, μέσω διάφορων ωκεάνιων διεργασιών, με αποτέλεσμα να καθυστερείται η δημιουργία θαλάσσιου πάγου. Παράλληλα, συγκεκριμένες ζώνες σχετικά κοντά σε ακτές αλλά και σε περιοχές με παγοκάλυψη φαίνεται να υπόκεινται σε θαλάσσιους καύσωνες κυρίως λόγω θερμών ωκεάνιων ρευμάτων που εισέρχονται στον Αρκτικό από τους γειτονικούς ωκεανούς.

Το μεγαλύτερο ωστόσο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επίδραση του θαλάσσιου πάγου, ο οποίος φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο, καθώς όταν λιώνει, συσσωρεύεται στην επιφάνεια του ωκεανού (λόγω μικρότερης πυκνότητας των γλυκών υδάτων), δημιουργώντας ένα λεπτό, επιφανειακό στρώμα νερού μέσα στο οποίο “συγκεντρώνεται” το μεγαλύτερο ποσοστό των ατμοσφαιρικών ροών θερμότητας, επιμηκύνοντας και ισχυροποιώντας με αυτό τον τροπο τους θαλάσσιους καύσωνες. Σύμφωνα πάντα με τους ερευνητές, το συστηματικό λιώσιμο των πάγων οδηγεί και στην αύξηση του σημείου πήξης κατα 0.1 °C/δεκαετία, με ότι αυτό συνεπάγεται για την δημιουργία και διάρκεια των μελλοντικών θαλάσσιων καυσώνων στον Αρκτικό ωκεανό [4]. 

Πηγές:

[1] Rantanen, M., Karpechko, A. Y., Lipponen, A., Nordling, K., Hyvärinen, O., Ruosteenoja, K., et al. (2022). The Arctic has warmed nearly four times faster than the globe since 1979. Communications Earth & Environment, 3(1), 1–10. https://doi.org/10.1038/s43247‐022‐00498‐3

[2] Woodgate, R. A. (2018). Increases in the Pacific inflow to the Arctic from 1990 to 2015, and insights into seasonal trends and driving mechanisms from year‐round Bering Strait mooring data. Progress in Oceanography, 160, 124–154. https://doi.org/10.1016/j.pocean.2017.12.007

[3] Beszczynska‐Möller, A., Fahrbach, E., Schauer, U., & Hansen, E. (2012). Variability in Atlantic water temperature and transport at the entrance to the Arctic Ocean, 1997–2010. ICES Journal of Marine Science, 69(5), 852–863. https://doi.org/10.1093/icesjms/fss056

[4] Richaud, B., Hu, X., Darmaraki, S., Fennel, K., Lu, Y., & Oliver, E. C. J. (2024). Drivers of marine heatwaves in the Arctic Ocean. Journal of Geophysical Research: Oceans, 129, e2023JC020324. https://doi.org/10.1029/2023JC020324

Η θερμοκρασία ξεπέρασε ακόμα και τους 30°C σε περιοχές μέσα στον Αρκτικό κύκλο.

Πιο συγκεκριμένα στην πολύ κρύα περιοχή Pechora της Ρωσίας στον 65ο παράλληλο η θερμοκρασία έφτασε τους 31.4°C την Παρασκευή 26 Μαΐου 2023. Η απόκλισης της θερμοκρασία υπολογίζεται περίπου στους 16-18°C πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα σε αυτή την περιοχή.

Το κύμα ζέστης αναμένεται να διατηρηθεί και τις επόμενες ημέρες σε αυτά τα μεγάλα γεωγραφικά πλάτη.

Εικόνα 1. Μέγιστη θερμοκρασία σε μέρος του Βόρειο Ημισφαιρίου στις 26 Μαΐου 2023.