Αυτές οι ψυχρές εισβολές εκτός εποχής, συχνά επιφέρουν μεγάλες καταστροφές σε καλλιέργειες (που ήδη πέρασαν -ή βρίσκονται- στο στάδιο της ανθοφορίας) λόγω του παγετού (αρκετές ώρες με θερμοκρασία <0ºC).

Αντιθέτως, στη Δυτική Ευρώπη αναμένονται θερμοκρασίες πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα (έως και 15ºC πάνω από τα κανονικά στην Ισλανδία).

Εικόνα 1. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας στη στάθμη των 850hPa για την περιοχή της Ευρώπης τη Δευτέρα 07/04.

Δεδομένα από: Copernicus – ECMWF • C3S.

Στο παρακάτω γράφημα που αποτελείται από χριστουγεννιάτικα λαμπάκια, η επιστημονική ομάδα του climatebook αναδεικνύει τις αποκλίσεις της μέσης θερμοκρασίας παγκοσμίως (σε μια πιο γιορτινή έκδοση), σε σχέση με τη μέση τιμή της προβιομηχανικής περιόδου 1850-1900.

Το 2024 παρόλο που δεν έχει τελειώσει ακόμα η απόκλιση της μέσης παγκόσμις θερμοκρασίας αναμένεται να είναι περίπου +1.6°C πάνω από το μέσο όρο της προβιομηχανικής περιόδου. Καταγράφοντας έτσι το θερμότερο έτος στα χρονικά των καταγραφών παγκοσμίως (καταρρίπτοντας το αμέσως προηγούμενο του 2023), ξεπερνώντας για πρώτη φορά τον στόχο των +1.5°C από την συμφωνία του Παρισιού.

Νέες υπηρεσίες και εργαλεία αναμένονται το 2025 από το climatebook, με σκοπό την ανάδειξη της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεων αυτής παγκοσμίως, αλλά κυρίως στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και ειδικότερα στην Ελλάδα. Τέλος, μέσα στο πρώτο δίμηνο του 2025, αναμένεται να κυκλοφορήσει το νέο State of the Climate για την Ελλάδα από την επιστημονική ομάδα του climatebook.gr για το 2024.

Ο Οκτώβριος του 2024 ήταν κατά 1.65°C πάνω από το προβιομηχανικά επίπεδα και ήταν ο 15ος μήνας σε μια περίοδο 16 μηνών κατά την οποία η απόκλιση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας του αέρα ξεπέρασε τους 1.5°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα (1850-1900). Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία τους τελευταίους 12 μήνες (Νοέμβριος 2023 – Οκτώβριος 2024) ήταν κατά 0.74°C πάνω από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 και κατά 1.62°C πάνω από την μέση τιμή της προβιομηχανικής περιόδου (1850-1900).

Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία για τους πρώτους 10 μήνες του 2024 (Ιανουάριος έως Οκτώβριος) είναι 0.71°C πάνω από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 (η υψηλότερη που έχει καταγραφεί για αυτήν την περίοδο) και 0.16°C υψηλότερη από την ίδια περίοδο το 2023.

Με βάση τα παραπάνω δεδομένα είναι πλέον σχεδόν βέβαιο ότι το 2024 θα είναι το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί στα χρονικά, καθώς και το πρώτο έτος όπου η απόκλιση της μέσης ετήσιας παγκόσμιας θερμοκρασίας θα ξεπεράσει για πρώτη φορά τους 1.5°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα (1850-1900).

Εικόνα 1. Αποκλίσεις της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας παγκοσμίως από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 (από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Οκτώβριο του 2024) στα αριστερά. Στα δεξιά αποκλίσεις της μέσης ετήσιας παγκόσμιας θερμοκρασίας από την μέση τιμής της προβιομηχανικής περιόδου (1850-1900) από το 1940 μέχρι και το 2024 (μέχρι και τον Οκτώβριο 2024). Πηγή δεδομένων: ERA-5 / Copernicus. Επεξεργασία & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Πηγή δεδομένων:  Copernicus ERA5 – C3S/ECMWF.

Πιο συγκεκριμένα στην Ιταλία σημειώθηκαν μεγάλα ποσά βροχής (>200 mm) μέσα σε διάστημα λίγων ημερών (18-20/10/2024), ενώ καταγράφηκε μια απώλεια ζωής και ένας αγνοούμενος από πλημμύρες στην περιοχή της Μπολόνια.

Αντιθέτως, στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και στα Βαλκάνια συνεχίζεται το μεγάλο διάστημα ανομβρίας με ελάχιστες βροχές και για το μήνα Οκτώβριο, ο οποίος αποτελεί τον πιο βροχοφόρο μήνα του έτους για τις περισσότερες περιοχές (έως και 80-90% κάτω από την μέση τιμή ο συνολικός μηνιαίος υετός για τον Οκτώβριο 2024 μέχρι στιγμής).

Εικόνα 1. Δορυφορική εκτίμηση συνολικής βροχόπτωσης 5 ημερών (16-20/10/2024) στην Ευρώπη. Πηγή δεδομένων: GPM IMERG – Early / NASΑ. Επεξεργασία & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Η θερμοκρασία έπεσε ακόμη και κάτω από τους 5°C σε περιοχές της Γαλλίας, της Γερμανίας και των Δυτικών Βαλκανίων (βλ. Εικόνα 1).

Εικόνα 1. Θερμοκρασία σε μέρος της Ευρώπης το πρωί της 14 Σεπτεμβρίου 2024.

Οι χιονοπτώσεις πλήττουν κυρίως τις Ανατολικές Άλπεις όπου το φρέσκο χιόνι στα μεγάλα υψόμετρα έχει ξεπεράσει και το 1 μέτρο.

Εικόνα 2. Πρόβλεψη φρέσκου χιονιού στην περιοχή των Άλπεων μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου 2024. Πηγή δεδομένων: ICON/EU. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 3. Το φρέσκο χιόνι στο Obertauern της Αυστρίας στα 1.800μ έχει ξεπεράσει το μισό μέτρο. Πηγή εικόνας: X/@winfriedveil.

Μέσα στις πλημμυρισμένες εκτάσεις και η περιοχή της Ανατολικής Θεσσαλίας και κυρίως η περιοχής της λίμνης Κάρλα όπου ξανά σχηματίστηκε η λίμνη που είχε αποξηρανθεί πριν αρκετά χρόνια, με την έκτασή της στις 20 Σεπτεμβρίου 2023 να φτάνει περίπου τα 190 χιλιάδες στρέμματα. 

Ένα χρόνο μετά την κακοκαιρία Daniel φαίνεται πως το μεγαλύτερο μέρος των πλημμυρισμένων εκτάσεων στη λίμνη Κάρλα στέγνωσε πολύ πιο γρήγορα από ό,τι αναμένεται, ενώ ένα μικρό τμήμα της παραμένει ακόμα πλημμυρισμένο. Επιπλέον, στα σημεία όπου οι πλημμυρισμένες εκτάσεις έχουν στεγνώσει η υποβάθμιση του εδάφους είναι κάτι παραπάνω από εμφανής.

Στις παρακάτω δορυφορικές εικόνες που επεξεργάστηκε η επιστημονική ομάδα του climatebook παρουσιάζεται σε υψηλή ανάλυση η κατάσταση στη λίμνη Κάρλα πέρυσι λίγες μέρες μετά την έλευση της κακοκαιρίας Daniel (στις 20 Σεπτεμβρίου 2023), και φέτος ένα χρόνο μετά (στις 4 Σεπτεμβρίου 2024).

Εικόνα 1. Δορυφορική εικόνα από την περιοχή της λίμνης Κάρλα από τον δορυφόρο Sentinel-2 στις 20 Σεπτεμβρίου 2023. Πηγή δεδομένων: Sentinel-2 / Copernicus. Ανάλυση & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 2. Δορυφορική εικόνα από την περιοχή της λίμνης Κάρλα από τον δορυφόρο Sentinel-2 στις 4 Σεπτεμβρίου 2024. Πηγή δεδομένων: Sentinel-2 / Copernicus. Ανάλυση & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Στις 10 Αυγούστου 2024 σημειώθηκε νέο ρεκόρ θερμοκρασίας της θάλασσας για τη Μεσόγειο με τη μέση θερμοκρασία της θάλασσας να φτάνει τους 28.15°C. Από τις 10/08 μέχρι και τις 16/08 το ρεκόρ θερμοκρασίας της θάλασσας για τη Μεσόγειο καταρρίφθηκε άλλες 4 φορές, με το νέο ρεκόρ να σημειώνεται στις 15 Αυγούστου 2024 με μέση τιμή της θερμοκρασίας της θάλασσας στους 28.52°C. Η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας για τη Μεσόγειο στις 16 Αυγούστου 2024 κυμαίνεται κατά 2.5°C πάνω από τη μέση τιμή της περιόδου 1991-2020.

Εικόνα 1. Μέση ημερήσια θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στη Μεσόγειο από το 1982 μέχρι και το 2024 ανά δεκαετία. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Οι υψηλότερες τιμές εντοπίζονται στις κεντρικές και ανατολικές περιοχές της λεκάνης της Μεσογείου. Η επιφανειακή θερμοκρασία της θάλασσας σε αυτές τις περιοχές κυμαίνεται από 29°C – 31°C, ενώ οι αποκλίσεις από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα ξεπερνούν τοπικά τους 5°C στην Αδριατική θάλασσα και τους 2-4°C στα νοτιοανατολικά. Επιπλέον, υψηλές τιμές της θερμοκρασίας της θάλασσας παρατηρούνται και στο Ιόνιο πέλαγος με την θερμοκρασία να φτάνει τοπικά και τους 29°C.

Οι μόνες περιοχές που καταγράφουν θερμοκρασίες κοντά στα φυσιολογικά για την εποχή επίπεδα είναι το Αιγαίο, όπου η ευεργετική επίδραση του μελτεμιού διατηρεί τις θερμοκρασίες γύρω τους 25 °C, και το δυτικό κομμάτι της Μεσογείου (πχ. κόλπος του Λέοντα, Βαλεαρίδες νήσοι), επίσης λόγω της επίδρασης των τοπικών ισχυρών βόρειων ανέμων.

Εικόνα 2. Θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας από δορυφορικές μετρήσεις στις 16/08/2024. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Στην Ευρώπη μεγάλες θετικές αποκλίσεις σημειώθηκαν στην Ανατολική και Νότια Ευρώπη και κυρίως στα Βαλκάνια, όπου καταρρίφθηκαν πολλά ρεκόρ θερμοκρασίας από το έντονο και παρατεταμένο κύμα καύσωνα που έπληξε την περιοχή στα μέσα Ιουλίου (βλ. Εικόνα 1). Η θερμοκρασία στα Βαλκάνια τον Ιούλιο του 2024 ήταν έως και 3-4°C πάνω από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020, καταγράφοντας έτσι σε πολλές χώρες των Βαλκανίων (συμπεριλαμβανομένου και της Ελλάδας) και της Ανατολικής Ευρώπης τον θερμότερο Ιούλιο από τις αρχές των καταγραφών (βλ. Εικόνα 2). Οι μεγαλύτερες θετικές αποκλίσεις σημειώνονται στην περιοχή της Ουκρανίας.

Στην Ελλάδα ο Ιούλιος του 2024 ήταν ο θερμότερος από τις αρχές των καταγραφών (λίγο πιο θερμός από τον Ιούλιο του 2012 και του 2023). Οι μεγαλύτερες θετικές αποκλίσεις της τάξης των 2-3°C σημειώθηκαν κυρίως στη Βόρεια και Δυτική Ελλάδα, μικρότερες θετικές αποκλίσεις καταγράφηκαν στην περιοχή του Αιγαίου και στην Κρήτη με την παράλληλη επικράτηση του μελτεμιού.

Περισσότερα για την κλιματική αποτίμηση του Ιουλίου 2024 σε επόμενη ανακοίνωση του climatebook.gr.

Εικόνα 1. Αποκλίσεις της μέσης θερμοκρασίας του αέρα στην Ευρώπη για τον Ιούλιο του 2024 από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020. Πηγή δεδομένων: Copernicus/C3S. Ανάλυση & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 2. Κατάταξη της μέσης θερμοκρασίας του αέρα στην Ευρώπη για τον Ιούλιο του 2024 από το 1979 μέχρι και το 2024. Πηγή δεδομένων: Copernicus/C3S. Ανάλυση & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Πηγή δεδομένων: Copernicus/C3S.

Η φωτιά κατάφερε να σβήσει μετά από ισχυρή νεροποντή, έπειτα από 7 συνεχόμενες ημέρες, καίγοντας κυρίως πλαγιές του βουνού με χαμηλή βλάστηση αλπικών και υποαλπικών λιβαδικών εκτάσεων.

Η επιστημονική ομάδα του climatebook συνέλεξε τα πιο πρόσφατα δορυφορικά δεδομένα και προχώρησε σε μια πρώτη εκτίμηση των εκτάσεων που επηρεάστηκαν στην πυρκαγιά του Φαλακρού. Έτσι, σύμφωνα με δεδομένα από τον ευρωπαϊκό δορυφόρο Sentinel-2, η δασική πυρκαγιά στο Φαλακρό όρος επηρέασε περίπου 13.000 στρέμματα.

Εικόνα 1. Δορυφορική εικόνα της καμένης έκτασης από την πρόσφατη πυρκαγιά στην περιοχή του όρους Φαλακρού στην Δράμα από τον ευρωπαϊκό δορυφόρο Sentinel-2 στις 28/07/2024. Πηγή δεδομένων: Sentinel-2. Ανάλυση & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr

Στους παρακάτω χάρτες παρουσιάζεται η απόκλιση της θερμοκρασίας στην στάθμη των 850 hPa (σε ύψος περίπου 1.500 μ πάνω από τη μέση στάθμη της θάλασσας, ύψος στο οποίο μελετούμε την πορεία των αερίων μαζών) από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020.

Παρατηρείται, πως στην περιοχή της Δυτικής Ευρώπης τις επόμενες ημέρες θα κυριαρχήσουν οι υψηλές τιμές θερμοκρασίες με επίκεντρο την Γαλλία και την Ισπανία. Aυτή η θερμη εισβολή θα έχει σαν αποτέλεσμα η θερμοκρασία στο Παρίσι να είναι 6-8°C υψηλότερη από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα. Πτώση της θερμοκρασίας στη Δυτική Ευρώπη αναμένεται μετά την Πέμπτη 1 Αυγούστου.

Εικόνα 1. Απόκλιση της θερμοκρασίας στην στάθμη των 850 hPa από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 σε μέρος του Βορείου Ημισφαιρίου για τις 30 Ιουλίου 2024.

Εικόνα 2. Απόκλιση της θερμοκρασίας στην στάθμη των 850 hPa από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 στην Ευρώπη για τις 30 Ιουλίου 2024.