climatebook.gr – Κυριακή, 5 Νοεμβρίου 2023, 08:00

Κόσμος

Εξαιρετικά θερμός ήταν και ο Οκτώβριος 2023 για αρκετές περιοχές παγκοσμίως, καταρρίπτοντας εκατοντάδες ρεκόρ θερμοκρασίας. Καταγράφηκε ως ο θερμότερος Οκτώβριος από το 1979 παγκοσμίως (βλ. Εικόνα 1 & 2). Μέχρι πρότινος, ο πιο θερμός Οκτώβριος παγκοσμίως ήταν αυτός του 2019 με απόκλιση 0,45°C πάνω από το μέσο όρο της περιόδου 1991-2020. Ο Οκτώβριος του 2023 κατέρριψε αυτό το ρεκόρ με μεγάλη διαφορά (διπλάσια τιμή), καταγράφοντας απόκλιση στους 0,85°C πάνω από τα επίπεδα της περιόδου 1991-2020.

Αποτελεί τον 5^ο συνεχόμενο μήνα (μετά τον Ιούνιο, Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο του 2023) που καταγράφεται ως ο θερμότερος στα χρονικά παγκοσμίως για το 2023. Έτσι, το έτος 2023 συνεχίζει την πορεία προς το θερμότερο έτος στα χρονικά των καταγραφών για τον πλανήτη.

Ευρώπη

Η μέση θερμοκρασία του Οκτωβρίου 2023 στην Ευρώπη κυμάνθηκε κατά 1,3°C πάνω από τα επίπεδα της περιόδου 1991-2020. Ο Οκτώβριος του 2023 καταγράφηκε ως ο 4^ος θερμότερος Οκτώβριος από το 1979 για την Ευρώπη. Ως θερμότερος παραμένει ο Οκτώβριος του 2022. Οι μεγαλύτερες θετικές αποκλίσεις θερμοκρασίας καταγράφηκαν σε περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης. Κοντά και κάτω από το μέσο όρο η θερμοκρασία σε περιοχές της Σκανδιναβίας (βλ. Εικόνα 3). Συνολικά στην Ευρώπη τον Οκτώβριο του 2023, περίπου 435 εκατομμύρια πολίτες βίωσαν έναν μήνα θερμότερο από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020.

Βαλκάνια

Η θερμοκρασία στα Βαλκάνια τον Οκτώβριο του 2023 κυμάνθηκε κατά πολύ πάνω από το μέσο όρο της περιόδου 1991-2020. Οι υψηλότερες θετικές αποκλίσεις της τάξης των 3–5°C πάνω από τα επίπεδα της περιόδου 1991-2020 καταγράφηκαν στα Βόρεια Βαλκάνια, όπου πολλές χώρες κατέγραψαν τον θερμότερο Οκτώβριο στα χρονικά (βλ. Εικόνα 3). Σε κανένα σημείο των Βαλκανίων δεν καταγράφηκε αρνητική απόκλιση για τον Οκτώβριο του 2023.

Ελλάδα

Στην Ελλάδα η θερμοκρασία τον Οκτώβριο του 2023 κυμάνθηκε αρκετά πάνω από το μέσο όρο της περιόδου 1991-2020, καταγράφοντας έναν από τους θερμότερους μήνες Οκτωβρίου των τελευταίων 30 ετών (βλ. Εικόνα 3).

Αναλυτικά οι αποκλίσεις θερμοκρασίας σε Ευρώπη και Παγκοσμίως από τη νέα σελίδα του Climatebook, όπου αναμένονται και άλλες προσθήκες: https://climatebook.gr/statistics/apokliseis-thermokrasias.

Εικόνα 1. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας του αέρα από το μέσο όρο της περιόδου 1991-2020 για τον Οκτώβριο 2023 σε ένα μέρος του Βορείου Ημισφαιρίου. Πηγή δεδομένων: C3S/Copernicus. Επεξεργασία: climatebook.gr.

Εικόνα 2. Αποκλίσεις της μέσης μηνιαίας θερμοκρασίας παγκοσμίως για τον Οκτώβριο από το 1979 μέχρι και το 2023. Πηγή δεδομένων: C3S/Copernicus. Επεξεργασία: climatebook.gr.

Εικόνα 3. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας του αέρα από το μέσο όρο της περιόδου 1991-2020 για τον Οκτώβριο 2023 στην Ευρώπη καθώς και ο πληθυσμός της Ευρώπης που επηρεάστηκε από αυτές. Πηγή δεδομένων: C3S/Copernicus. Επεξεργασία και ανάλυση δεδομένων πληθυσμού: climatebook.gr.

Πηγή δεδομένων: Copernicus

Την τελευταία εβδομάδα του Απριλίου 2023, η θερμοκρασία σε πολλές περιοχές στην Ισπανία, στην Πορτογαλία, στο Μαρόκο και στην Αλγερία ήταν έως και 20 βαθμούς υψηλότερη από ό,τι συνήθως αυτή την εποχή του χρόνου. Στην Πορτογαλία και στην ηπειρωτική Ισπανία, τα εθνικά ρεκόρ θερμοκρασίας του Απριλίου καταρρίφθηκαν, με τιμές 36,9°C και 38,8°C αντίστοιχα. Στο Μαρόκο, αρκετά τοπικά ρεκόρ Απριλίου καταρρίφθηκαν σε όλη τη χώρα και οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 41°C σε ορισμένες πόλεις όπως το Sidi-Slimane, το Marrakesh, και το Taroudant. Στην Αλγερία, οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 40°C στις 28 Απριλίου (π.χ., Maghnia, Mascara-Ghriss).

Αυτές οι θερμοκρασίες ρεκόρ ήρθαν στην αποκορύφωση της ιστορικής πολυετούς ξηρασίας σε αυτές τις περιοχές. Από το 2018, η ξηρασία επιδεινώνει συνεχώς προβλήματα στη γεωργία. Η αυξανόμενη λειψυδρία προκύπτει από τη συνδυασμένη επίδραση της κλιματικής αλλαγής και της αυξημένης χρήσης νερού για άρδευση.

Επιστήμονες από το Μαρόκο, τη Γαλλία, την Ολλανδία, τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, συνεργάστηκαν για να αξιολογήσουν σε ποιο βαθμό η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή άλλαξε την πιθανότητα και την ένταση αυτού του καύσωνα μεταξύ 26-28 Απριλίου 2023.

Τα κυριότερα ευρήματα:

• Ενώ η Ευρώπη και η Βόρεια Αφρική αντιμετωπίζουν ολοένα και συχνότερα κύματα καύσωνα τα τελευταία χρόνια, αυτό το γεγονός στη Δυτική Μεσόγειο ήταν τόσο ακραίο που είναι επίσης σπάνιο γεγονός στο σημερινό θερμότερο κλίμα. Η εκτίμηση για τις παρατηρούμενες θερμοκρασίες κατά μέσο όρο σε 3 ημέρες, εκτιμήθηκε ότι έχει μια περίοδο επανάληψης περίπου 400 ετών στο τρέχον κλίμα, που σημαίνει ότι έχει περίπου 0,25% πιθανότητα να συμβεί σε κάθε δεδομένο έτος.

• Το γεγονός ότι τα φαινόμενα ακραίας ζέστης αυξάνονται ταχύτερα από ό,τι προσομοιώνουν τα κλιματικά μοντέλα είναι ένα γνωστό πρόβλημα στη Δυτική Ευρώπη.  Ένας καύσωνας με πιθανότητα εμφάνισης 0,25% σε κάθε δεδομένο έτος, θα ήταν τουλάχιστον 2°C πιο ψυχρός σε ένα ψυχρότερο κλίμα.

• Αυτές οι αποκλίσεις μεταξύ των κλιματικών προβλέψεων και παρατηρούμενων τάσεων και της μεταβλητότητας στη θερμοκρασία εμποδίζουν επίσης την εμπιστοσύνη στις προβλέψεις των μελλοντικών τάσεων. Σε ένα μελλοντικό θερμότερο κλίμα κατά 0,8°C (φθάνοντας μια υπερθέρμανση του πλανήτη κατά 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα) ένας τέτοιος καύσωνας εκτιμάται ότι θα ήταν ακόμη 1°C θερμότερος.

Ενώ δεν είναι ακόμη διαθέσιμα επαληθευμένα δεδομένα θνησιμότητας από τον τρέχοντα καύσωνα, γνωρίζουμε ότι το 2022 οι καύσωνες συνέβαλαν σε σχεδόν 4000 θανάτους στην Ισπανία και σε περισσότερους από 1000 θανάτους στην Πορτογαλία (WHO, 2022). Κάθε χρόνο, κατά μέσο όρο 262, 250 και 116 άνθρωποι πεθαίνουν από ασθένειες που σχετίζονται με τη ζέστη στην Αλγερία, το Μαρόκο, και την Τυνησία αντίστοιχα (Hajat et al., 2023). Στην Τύνιδα, μια ανασκόπηση της θνησιμότητας από όλες τις αιτίες μεταξύ 2005-2007 διαπίστωσε ότι για κάθε βαθμό Κελσίου πάνω από 31,5°C, η ημερήσια θνησιμότητα αυξήθηκε κατά 2% (Bettaieb et al, 2020). Οι καύσωνες της πρώιμης περιόδου τείνουν να είναι ιδιαίτερα θανατηφόροι λόγω της έλλειψης εγκλιματισμού του πληθυσμού και της χαμηλότερης ετοιμότητας για τις υψηλές θερμοκρασίες (π.χ. οι άνθρωποι δεν χρησιμοποιούν ακόμη ανεμιστήρες ή κλιματιστικά).

Πηγή: World Weather Attribution