Στις 15 Ιουλίου 2026, η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή ήταν κατά 2,1 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη από τα κανονικά επίπεδα (1991-2020). Στα μέσα Ιανουαρίου η αντίστοιχη απόκλιση ήταν περίπου −0,6 βαθμοί. Μέσα σε έξι μήνες, επομένως, σημειώθηκε αύξηση περίπου 2,7 βαθμών.

Το πρωτοφανές στοιχείο δεν είναι ότι οι 2,1 βαθμοί αποτελούν τη μεγαλύτερη τιμή που έχει καταγραφεί ποτέ, αλλά το ότι μια τόσο υψηλή θερμοκρασία εμφανίζεται ήδη στα μέσα Ιουλίου.

Τα επεισόδια Ελ Νίνιο συνήθως αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου και φτάνουν στη μέγιστη έντασή τους προς το τέλος του έτους, τον χειμώνα. Η φετινή θέρμανση βρίσκεται, επομένως, αρκετούς μήνες μπροστά από τη συνηθισμένη εποχική εξέλιξη.

Στο εβδομαδιαίο αρχείο που ξεκινά τον Σεπτέμβριο του 1981, καμία προηγούμενη χρονιά δεν παρουσιάζει αντίστοιχη πορεία μέχρι τα μέσα Ιουλίου. Ακόμη και το πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο του 2015–2016 βρισκόταν την ίδια περίοδο σε χαμηλότερα επίπεδα, πριν κορυφωθεί αργότερα μέσα στο έτος.

Δεν είναι ακόμη βέβαιο ότι το 2026 θα οδηγήσει στο ισχυρότερο Ελ Νίνιο που έχει καταγραφεί. Η διάρκειά του και η αντίδραση των ανέμων και των βροχοπτώσεων θα καθορίσουν την τελική του ένταση. Ωστόσο, η τόσο πρώιμη και απότομη θέρμανση καθιστά τη φετινή εξέλιξη πραγματικά πρωτοφανή για την εποχή.

Οι επιπτώσεις του El Niño δεν μένουν στον Τροπικό Ειρηνικό. Μπορεί να μεταβάλει τα μοτίβα βροχόπτωσης, να ενισχύσει ξηρασίες σε ορισμένες περιοχές, πλημμύρες σε άλλες, να επηρεάσει τη γεωργία, την αλιεία, τις τιμές τροφίμων, την ενέργεια και τελικά την παγκόσμια οικονομία. Κάθε El Niño είναι διαφορετικό, επομένως δεν μεταφράζεται αυτόματα σε ίδιες επιπτώσεις παντού.

Η σημαντική διάσταση είναι ότι το κόστος δεν τελειώνει όταν τελειώνει το φαινόμενο. Μελέτη ερευνητών του Dartmouth, που δημοσιεύθηκε στο Science, εξέτασε τις μεγάλες εκδηλώσεις Ελ Νίνιο του 1982–83 και του 1997–98 και βρήκε ότι η επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης παρέμεινε για χρόνια. Σύμφωνα με τη μελέτη, η παγκόσμια οικονομία έχασε περίπου 4,1 τρισ. δολάρια στα πέντε χρόνια μετά το επεισόδιο του 1982–83 και 5,7 τρισ. δολάρια μετά το επεισόδιο του 1997–98.

Οι απώλειες δεν κατανέμονται δίκαια. Οι φτωχότερες τροπικές χώρες, που συχνά εξαρτώνται περισσότερο από τη γεωργία, την αλιεία και τις ευάλωτες υποδομές, πλήττονται δυσανάλογα. Η ίδια μελέτη εκτιμά ότι, μετά το El Niño του 1997–98, χώρες όπως το Περού και η Ινδονησία είχαν Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) πάνω από 10% χαμηλότερο σε σχέση με το επίπεδο που θα μπορούσαν να έχουν χωρίς το φαινόμενο. Ακόμη και στις ΗΠΑ, οι απώλειες εκτιμήθηκαν περίπου στο 3% του ΑΕΠ σε μεταγενέστερα έτη.

Μεταβολές στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) λόγω του El Niño του 1997–98 . Πηγή εικόνας: Christopher Callahan

Άρα η εμπειρία και τα δεδομένα μας λένε ότι ένα ισχυρό El Niño δεν είναι μόνο ένα μετεωρολογικό γεγονός λίγων μηνών. Είναι ένας πολλαπλασιαστής κινδύνου για οικονομίες ήδη πιεσμένες από την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, την ακρίβεια, την επισιτιστική ανασφάλεια και την έλλειψη νερού. Οι σωστές μετεωρολογικές προβλέψεις του φαινομένου μήνες πριν καν εκδηλωθεί, μπορεί να προετοιμάσει ολόκληρους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας. Αρκεί να υπάρχει η πολιτική βούληση.

Πηγές: datartmouth.edu, science.org

• Ήπιο Φθινόπωρο: Το El Niño μπορεί να συμβάλει σε ηπιότερα και πιο σταθερά ανοιξιάτικα και φθινοπωρινά καιρικά μοτίβα στην Ευρώπη.
• Θερμότεροι χειμώνες: Το El Niño συνδέεται συχνά με πιο ήπιους και θερμότερους χειμώνες στην Ευρώπη. Αυξάνει δηλαδή την πιθανότητα εκδήλωσης θερμοκρασιών πάνω από το μέσο όρο κατά τους χειμερινούς μήνες, χωρίς να αποκλείονται όμως και σύντομες περίοδοι χαμηλών θερμοκρασιών.
• Πιο υγρές συνθήκες στη Μεσόγειο: Το El Niño μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες βροχοπτώσεις σε περιοχές της Νότιας Ευρώπης, ιδιαίτερα στην περιοχή της Μεσογείου. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερο κίνδυνο εκδήλωσης καταιγίδων και έντονων βροχοπτώσεων, που μπορεί να οδηγήσουν σε πλημμύρες.
• Επιπτώσεις στη γεωργία: Οι καιρικές ανωμαλίες που σχετίζονται με το El Niño μπορεί να επηρεάσουν τη γεωργία στην Ευρώπη. Για παράδειγμα, ένας πιο υγρός χειμώνας που ακολουθείται από ένα πιο ξηρό καλοκαίρι μπορεί να επηρεάσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών και ενδεχομένως να οδηγήσει σε προβλήματα επάρκειας πρωτογενών αγαθών.

Χάρτης θερμοκρασίας θάλασσας στον Ειρηνικό

Ο χάρτης που ακολουθεί παρουσιάζει τις αποκλίσεις της επιφανειακής θερμοκρασίας της θάλασσας από τις κανονικές τιμές στις αρχές Οκτωβρίου του 2023. Το λευκό ορθογώνιο οριοθετεί την περιοχή όπου εμφανίζονται το φαινόμενο El Niño. Οι αποκλίσεις ήδη ξεπερνούν κατά 4 βαθμούς τις κανονικές τιμές της θερμοκρασίας θάλασσας για τον μήνα Οκτώβριο.

Εικόνα 1. Αποκλίσεις της επιφανειακής θερμοκρασίας της θάλασσας από τις κανονικές τιμές στις αρχές Οκτωβρίου του 2023. Το λευκό ορθογώνιο οριοθετεί την περιοχή όπου εμφανίζονται τα φαινόμενα La Niña/El Niño.

Διαβάστε επίσης:

Τι είναι το φαινόμενο El Niño;

Ποιες είναι οι επιπτώσεις του φαινομένου El Niño παγκοσμίως;