Παρά την πρόοδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η μετάβαση αποδεικνύεται αποδιοργανωμένη και ασύμμετρη. Η εικόνα μεταβάλλεται δραματικά ανά ήπειρο.

Τα ορυκτά καύσιμα επιμένουν

Αν και η ηλιακή και αιολική ενέργεια αυξήθηκαν με εντυπωσιακούς ρυθμούς (κατά περίπου +16%), τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να κυριαρχούν στο ενεργειακό μείγμα, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 87% της συνολικής προσφοράς ενέργειας. Συγκεκριμένα:

• Η ζήτηση για φυσικό αέριο αυξήθηκε κατά 2,5%, με την Ασία και την Ευρώπη να ηγούνται.

• Η κατανάλωση άνθρακα έφτασε τα 165 EJ, με την Ασία να ευθύνεται για το 83% της παγκόσμιας χρήσης.

• Το πετρέλαιο παρέμεινε η κορυφαία πηγή ενέργειας, καλύπτοντας το 34% της συνολικής παγκόσμιας ζήτησης.

Πηγή: Energy Institute

Οι ΑΠΕ αυξάνονται, αλλά δεν εκτοπίζουν τα ορυκτά

Η ανάπτυξη των ΑΠΕ είναι αδιαμφισβήτητη: η ηλιακή παραγωγή διπλασιάστηκε στην Κίνα μέσα σε μόλις δύο χρόνια, ενώ η χώρα αυτή ήταν υπεύθυνη για το 57% των νέων παγκόσμιων προσθηκών σε αιολική και ηλιακή ισχύ. Ωστόσο, οι ΑΠΕ προσθέτουν ενέργεια στο σύστημα αντί να αντικαθιστούν τα ορυκτά καύσιμα. Το αποτέλεσμα; Μια “ακατάστατη” ενεργειακή μετάβαση, στην οποία οι εκπομπές αυξάνονται αντί να μειώνονται.

Περιφερειακές αντιφάσεις

Η Κίνα διατηρεί διττό ρόλο: είναι τόσο ο μεγαλύτερος ρυπαντής (περίπου το 1/3 των παγκόσμιων εκπομπών), όσο και ο κορυφαίος επενδυτής σε καθαρές τεχνολογίες.
Στην Ευρώπη, η κατανάλωση άνθρακα μειώθηκε κατά 7%, και οι εκπομπές έπεσαν για έκτη συνεχή χρονιά – περίπου 16% κάτω σε σύγκριση με το 2014.
Αντίθετα, χώρες όπως η Ινδία και άλλες αναπτυσσόμενες αγορές παρουσιάζουν ταυτόχρονη αύξηση σε ορυκτά και καθαρή ενέργεια.

Το βασικό μήνυμα του φετινού απολογισμού είναι σαφές: η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι ακόμα μετασχηματιστική. Ζούμε σε μια εποχή “προσθήκης ενέργειας”, όπου και η καθαρή και η ρυπογόνα ενέργεια αυξάνονται παράλληλα. Για να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη, πρέπει:

• Να ενισχυθεί η ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ,

• Να επιταχυνθεί η εξηλεκτρισμένη ζήτηση (μεταφορές, θέρμανση),

• Να αποσυρθεί σταδιακά η χρήση ορυκτών καυσίμων.

Χωρίς δομικές αλλαγές στην πολιτική, τις υποδομές και τη χρηματοδότηση, ο κόσμος κινδυνεύει να παραμείνει σε μια τροχιά αυξανόμενης ενεργειακής κατανάλωσης και επιδεινούμενης κλιματικής κρίσης.

Σύγκριση ανά ήπειρο: Ποιοι προχωρούν – ποιοι καθυστερούν

Ευρώπη

• Η ενεργειακή ζήτηση αυξήθηκε μόλις κατά +0,7% το 2024.

• Οι εκπομπές CO₂ μειώθηκαν για έκτη συνεχή χρονιά (-16% σε σχέση με το 2014).

• Η κατανάλωση άνθρακα μειώθηκε κατά 7%, με το μερίδιο του άνθρακα να πέφτει κάτω από την πυρηνική ενέργεια για πρώτη φορά.

• Οι ΑΠΕ καλύπτουν το 32% της ηλεκτροπαραγωγής, με ηλιακή ενέργεια να ξεπερνά τον άνθρακα στην ΕΕ.

Ασία – Δυτικός Ειρηνικός

• Ο βασικός μοχλός της παγκόσμιας αύξησης ενέργειας: 68% της αύξησης του 2024 οφείλεται στην περιοχή.

• Κίνα: 57% των νέων ΑΠΕ το 2024, αλλά και υπεύθυνη για το 1/3 των παγκόσμιων εκπομπών.

• Ινδία: Η ζήτηση άνθρακα αυξήθηκε κατά 4%, φτάνοντας όσο όλη η Ευρώπη, Αμερική και Κεντρική Ασία μαζί.

• Παράλληλα, το 58% του ηλεκτρισμού της Κίνας εξακολουθεί να παράγεται από άνθρακα.

Βόρεια Αμερική

• ΗΠΑ: Παραμένουν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, καλύπτοντας το 20% της παγκόσμιας παραγωγής.

• Οι εκπομπές μειώθηκαν κατά 0,7%, αλλά βραδύτερα σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.

• Οι ΑΠΕ αυξάνονται, αλλά η επένδυση εξαρτάται από πολιτικές εξελίξεις (π.χ. κινδυνεύουν επιδοτήσεις IRA).

Μέση Ανατολή

• Η ενεργειακή ζήτηση αυξήθηκε 2%, φτάνοντας τα 41 EJ.

• Η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ παραμένουν ενεργειακοί κολοσσοί με περιορισμένες ΑΠΕ.

• Η περιοχή αντιμετωπίζει πίεση να διαφοροποιήσει την παραγωγή αλλά προτεραιότητα έχει ακόμα η εξαγωγή ορυκτών καυσίμων.

Αφρική

• Η χαμηλότερη απόλυτη αύξηση ζήτησης (μόλις +0,2 EJ).

• Η πρόσβαση στην ενέργεια εξακολουθεί να είναι προβληματική.

• Η Νότια Αφρική και η Αίγυπτος παρουσιάζουν πρόοδο σε ηλιακή και υδροηλεκτρική ενέργεια, αλλά γενικά εξαρτώνται από άνθρακα και φυσικό αέριο.

Νότια και Κεντρική Αμερική

• Η Βραζιλία πρωτοστατεί με υδροηλεκτρική και βιοκαύσιμα.

• Η περιοχή αναπτύσσει βιοκαύσιμα (ιδιαίτερα η Ινδονησία, Βραζιλία και ΗΠΑ είναι οι κορυφαίοι καταναλωτές).

• Αν και οι εκπομπές αυξήθηκαν ήπια, υπάρχει πρόοδος στην διαφοροποίηση.

Πηγή: Energy Institute