Η ακραία αυτή θερμή εισβολή αναμένεται να κορυφωθεί μέσα στις επόμενες ημέρες, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο θερμικής καταπόνησης για εκατομμύρια πολίτες, ενώ ενδέχεται να επιβαρύνει τα συστήματα ηλεκτροδότησης, να αυξήσει τον κίνδυνο εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών και να επηρεάσει την καθημερινότητα σε πολλές περιοχές της Ευρώπης.

Εικόνα 1. Αποκλίσεις της μέσης θερμοκρασίας αέρα στα 2μ στην Ευρώπη κατά το χρονικό διάστημα 16-22/06/2026. Πηγή δεδομένων: ERA-5 / Copernicus. Επεξεργασία & οπτικοποίηση: Climatebook.gr.

Εικόνα 2. Πρόβλεψη μέγιστης θερμοκρασίας (άνω των 35°C) για τις επόμενες 7 ημέρες (16-22/06/2026) στην Ευρώπη.

Καθοριστικό ρόλο έπαιξε το ισχυρό και επίμονο κύμα ζέστης που επηρέασε τη Δυτική Ευρώπη κατά το δεύτερο μισό του μήνα. Οι θερμές αέριες μάζες οδήγησαν σε θερμοκρασίες που θύμιζαν περισσότερο τις αρχές του καλοκαιριού παρά το τέλος της άνοιξης, με τις μέσες μηνιαίες τιμές σε αρκετές περιοχές να διαμορφώνονται έως και 3-4°C πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020 (Εικόνα 1).

Στον αντίποδα, η Ανατολική Μεσόγειος και ιδιαίτερα η Τουρκία βίωσαν αισθητά ψυχρότερες συνθήκες για την εποχή. Σε πολλές περιοχές καταγράφηκαν μεγάλες αρνητικές αποκλίσεις θερμοκρασίας, ενώ τοπικά ο Μάιος του 2026 ήταν ο ψυχρότερος της περιόδου 1991-2026.

Ο χάρτης κατάταξης στην εικόνα 2 αποτυπώνει τη θέση του Μαΐου 2026 κατά τα τελευταία 36 έτη, αναδεικνύοντας το έντονο θερμοκρασιακό δίπολο που χαρακτήρισε την ευρωπαϊκή ήπειρο (Εικόνα 2). Την ίδια στιγμή που η Δυτική Ευρώπη βίωνε συνθήκες ιστορικής ζέστης, στην Ανατολική Μεσόγειο επικράτησαν πιο ψυχρές συνθήκες για την εποχή, με τον Μάιο του 2026 να συγκαταλέγεται μεταξύ των ψυχρότερων των τελευταίων δεκαετιών σε αρκετές περιοχές.

Εικόνα 1. Αποκλίσεις της μέσης μηνιαίας θερμοκρασίας από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 για τον Μάιο 2026 στην Ευρώπη. Πηγή δεδομένων: ERA5 • C3S/Copernicus. Ανάλυση & οπτικοποίηση: Climatebook.gr.

Εικόνα 2. Κατάταξη του Μαΐου 2026 στην Ευρώπη με βάση την μέση θερμοκρασία από το 1991. Πηγή δεδομένων: ERA-5 • C3S / Copernicus. Ανάλυση & οπτικοποίηση: climatebook.gr.

Η Ευρώπη βιώνει ένα ακραίο και ασυνήθιστα πρώιμο κύμα καύσωνα τις τελευταίες ημέρες του Μαΐου 2026, με μέγιστες τιμές θερμοκρασίας έως και 10-15°C πάνω από τα κανονικά επίπεδα για την εποχή. Ρεκόρ μέγιστης θερμοκρασίας καταγράφονται σε χώρες όπως η Αγγλία, η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιταλία. Στο Ηνωμένο Βασίλειο καταρρίφθηκε για 2 συνεχόμενες ημέρες το ρεκόρ μέγιστης θερμοκρασίας για τον μήνα Μάιο. Αρχικά, στις 25 Μαΐου σημειώθηκε μέγιστη θερμοκρασία με τιμή 34.8°C, όμως μία ημέρα αργότερα η μέγιστη θερμοκρασία έφτασε τους 35.1°C στο Λονδίνο (Εικόνα 1). Η νέα αυτή τιμή ξεπέρασε το προηγούμενο ιστορικό ρεκόρ των 32.8°C (1922 & 1944) κατά 2.3°C. Παράλληλα, καταγράφηκε και ρεκόρ υψηλότερης ελάχιστης θερμοκρασίας για τον μήνα Μάιο. 

Τα ακραία αυτά κύματα ζέστης εμφανίζονται πλέον ολοένα και συχνότερα, ακόμη και μέσα στην άνοιξη, επιβεβαιώνοντας ότι η κλιματική κρίση μεταβάλλει ραγδαία το κλίμα της Ευρώπης.

Εικόνα 1. Μέγιστες τιμές θερμοκρασίας στην Ευρώπη στις 25/05/2026.

Εικόνα 2. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας αέρα στα 2μ στην Ευρώπη κατά το χρονικό διάστημα 24-26/05/2026. Πηγή δεδομένων: ERA-5 / Copernicus. Επεξεργασία & οπτικοποίηση: climatebook.gr.

Εικόνα 3. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας αέρα στα 2μ στην Ευρώπη κατά το χρονικό διάστημα 27-30/05/2026. Πηγή δεδομένων: ERA-5 / Copernicus. Επεξεργασία & οπτικοποίηση: Climatebook.gr.

Όταν μιλάμε για ακραία καιρικά φαινόμενα, συνήθως στεκόμαστε στη θερμοκρασία. Όμως μια νέα επιστημονική μελέτη υπενθυμίζει ότι το σώμα μας δεν «νιώθει» μόνο τους βαθμούς Κελσίου. Νιώθει και την υγρασία. Και αυτός ο συνδυασμός μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμος για την υγεία, ειδικά για τους ηλικιωμένους.

Η εργασία, που δημοσιεύθηκε στο PLOS Climate στις 15 Απριλίου 2026, ανέλυσε δεδομένα από την Κύπρο για την περίοδο 2004–2019 και συνέδεσε τη θερμοκρασία και την ατμοσφαιρική υγρασία με τους καθημερινούς θανάτους από καρδιαγγειακά και αναπνευστικά αίτια σε άτομα άνω των 65 ετών, δηλαδή σε μια ηλικιακή ομάδα που θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη στις καιρικές συνθήκες.

Οι επιστήμονες εξέτασαν όχι μόνο τη σχετική υγρασία, που είναι το μέγεθος που ακούμε συνήθως στις προγνώσεις, αλλά και την πίεση υδρατμών, δηλαδή μια πιο άμεση μέτρηση της πραγματικής ποσότητας υγρασίας στην ατμόσφαιρα. Σύμφωνα με τη μελέτη, αυτή η δεύτερη μεταβλητή αποτυπώνει καλύτερα τη βιολογική επιβάρυνση που δέχεται το σώμα μας.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η υπερβολική ζέστη είναι επικίνδυνη, αλλά γίνεται ακόμη πιο επιβαρυντική όταν συνδυάζεται με αυξημένη υγρασία, ιδιαίτερα στις παράκτιες περιοχές το καλοκαίρι. Εκεί, οι ερευνητές βρήκαν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες μαζί με υψηλή πίεση υδρατμών αύξαναν τον κίνδυνο θνησιμότητας σε σύντομο χρονικό διάστημα, μέσα στις επόμενες λίγες ημέρες. Αυτό έχει νόημα και φυσιολογικά: όταν ο αέρας είναι υγρός, ο ιδρώτας εξατμίζεται πιο δύσκολα και έτσι το σώμα δυσκολεύεται να αποβάλει θερμότητα.

Η μελέτη όμως δείχνει κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον: και το κρύο μπορεί να γίνει πιο επικίνδυνο όταν συνδυάζεται με συγκεκριμένα επίπεδα υγρασίας. Στις εσωτερικές, μη παράκτιες περιοχές, οι ψυχρές και ξηρές συνθήκες φάνηκε να επιβαρύνουν περισσότερο τη θνησιμότητα τον χειμώνα. Αντίθετα, στις παράκτιες περιοχές το πρόβλημα αναδείχθηκε κυρίως σε ψυχρές αλλά πιο υγρές συνθήκες. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει ένα και μόνο «επικίνδυνο καιρικό μοτίβο» για όλους: ο ίδιος βαθμός θερμοκρασίας μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ διαφορετικό για μια παραθαλάσσια πόλη και κάτι άλλο για μια ηπειρωτική περιοχή.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής. Η ίδια η μελέτη τονίζει ότι η Ανατολική Μεσόγειος είναι hotspot της κλιματικής αλλαγής, με ρυθμούς θέρμανσης πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο, ενώ τα επεισόδια ακραίας ζέστης και οι θερμοϋγρές συνθήκες αναμένεται να ενταθούν. Γι’ αυτό οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και οι στρατηγικές προσαρμογής πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τη θερμοκρασία, αλλά και την υγρασία.

Πηγή: PLOS Climate

Η άνοδος της θερμοκρασίας, οι ξηρασίες και οι ακραίες βροχοπτώσεις αλλάζουν τα πρότυπα άνθησης και μειώνουν τη διαθεσιμότητα τροφής για τα επικονιαστικά έντομα. Ταυτόχρονα, η απώλεια οικοτόπων και η χρήση φυτοφαρμάκων επιτείνουν μια ήδη επιβαρυμένη κατάσταση. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: λιγότεροι επικονιαστές σημαίνουν λιγότερη βλάστηση, άρα ακόμη μικρότερη ικανότητα των οικοσυστημάτων να απορροφούν άνθρακα — γεγονός που επιταχύνει περαιτέρω την υπερθέρμανση.

Στην Ελλάδα, όπου η γεωργία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από φυσική επικονίαση, η μείωση των πληθυσμών αυτών των ειδών αποτελεί καμπανάκι κινδύνου. Πιο συγκεκριμένα στην Ελλάδα, έρευνες δείχνουν ότι οι μέλισσες στα νησιά του Αιγαίου χάνουν βιότοπους λόγω θερμότερων και ξηρότερων συνθηκών, ενώ στις ορεινές περιοχές είδη πεταλούδων μετακινούνται σε μεγαλύτερα υψόμετρα. Μελέτες καταγράφουν επίσης μικρότερο μέγεθος σε πληθυσμούς πεταλούδων, πιθανώς εξαιτίας περιβαλλοντικού στρες. Οι αλλαγές αυτές προμηνύουν βαθιές ανατροπές στη βιοποικιλότητα και στη γεωργική παραγωγή.

Πηγές: IUCN, Ecological Indicators, Biology, MDPI

Εικόνα 1: Μηνιαίες τιμές ανωμαλίας της επιφανειακής θερμοκρασίας της θάλασσας στον βόρειο Ατλαντικό ωκεανό για την περίοδο Μάιο-Αύγουστο 2023, σε σχέση με τις αντίστοιχες μηνιαίες τιμές της περιόδου 1981-2010.Πηγή: [1]

Εικόνα 2: Ημερήσιες τιμές ανωμαλίας της επιφανειακής θερμοκρασίας της θάλασσας στον Βόρειο Ατλαντικό, σε σχέση με την περίοδο 1981–2010. Οι ημερήσιες ανωμαλίες της θερμοκρασίας είναι υπολογισμένες για την περιοχή μεταξύ του ισημερινού έως 60° Β, απο δεδομένα παρατηρήσεων (ERA5), ενώ τα έτη απεικονίζονται με χρωματιστές γραμμές, από σκούρο μπλε (παλαιότερες χρονιές) έως ανοιχτό μπλε (πρόσφατες χρονιές) και το 2023 με έντονο κόκκινο. Παράλληλα, με μαύρες και γκρίζες καμπύλες απεικονίζονται οι ημερήσιες τιμές ανωμαλίας της επιφανειακής θερμοκρασίας της περιοχής για το 2023, όπως αυτές προσομοιώθηκαν απο κλιματικά μοντέλα. Πηγή: [1]

Χρησιμοποιώντας δεδομένα από παρατηρήσεις, κλιματικά και ωκεάνια μοντέλα, πρόσφατη έρευνα [1] απέδειξε ότι το ακραίο αυτό φαινόμενο προέκυψε από ένα συνδυασμό συνθηκών: Ασθενείς άνεμοι οι οποίοι επικράτησαν σε μεγάλο μέρος του Βόρειου Ατλαντικού την περίοδο εκείνη οδήγησαν σε ισχυρή διαστρωμάτωση του ωκεανού και κατα συνέπεια στην δημιουργία ενός πολύ λεπτού στρώματος ανάμειξης στην επιφάνεια του. Στο στρώμα αυτό συσσωρεύτηκε μεγάλη ποσότητα θερμότητας λόγω και της μειωμένης νεφοκάλυψης και άρα της σχετικά έντονης ηλιακής ακτινοβολίας στην επιφάνεια. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η έλλειψη έντασης των ανέμων σχετίζεται με την εμφάνιση του φαινομένου El Nino στον Ειρηνικό Ωκεανό κατά την περίοδο εκείνη. Επιπρόσθετα, σε τοπικό επίπεδο, η αύξηση της προσπίπτουσας ηλιακής ακτινοβολίας ενδέχεται να οφείλεται και στη επιβαλλόμενη μείωση στις εκπομπές θειικών αερολυμάτων από τις μεγάλες ναυτιλιακές οδούς του Βόρειου Ατλαντικού.

Η μελέτη καταλήγει ότι θαλάσσιοι καύσωνες παρόμοιας έντασης αναμένεται να εμφανίζονται πιο συχνά στο μέλλον. Ο βασικός λόγος είναι ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται τάση για λέπτυνση του ανώτερου στρώματος ανάμειξης του ωκεανού, η οποία αναμένεται να συνεχιστεί. Η τάση αυτή οφείλεται κυρίως στην υπερθέρμανση των επιφανειακών στρωμάτων του ωκεανού αλλά και στην εισροή γλυκού νερού από το λιώσιμο των πάγων. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού ενα πολύ λεπτό στρώμα ανάμειξης στην επιφάνεια του ωκεανού μπορεί να ευνοήσει την εμφάνιση θαλάσσιων καυσώνων, χωρίς να απαιτείται απαραίτητα έντονη ηλιακή ακτινοβολία. Παρομοιες συνθήκες που ευνοούν αντίστοιχους θαλάσσιους καύσωνες έχουν παρατηρηθεί επίσης και στον βόρειο Ειρηνικό Ωκεανό.

Πηγή:

[1]: England, M.H., Li, Z., Huguenin, M.F. et al. Drivers of the extreme North Atlantic marine heatwave during 2023. Nature 642, 636–643 (2025). https://doi.org/10.1038/s41586-025-08903-5

Στην Ευρώπη, οι μεγαλύτερες θετικές αποκλίσεις σημειώθηκαν στη Δυτική Ευρώπη. Η πόλη με τη μεγαλύτερη μηνιαία θετική απόκλιση ήταν η Μαδρίτη (+1.5°C), ακολουθούμενη από το Μονακό (+1.3°C), σε σύγκριση με τη μέση τιμή της περιόδου αναφοράς 1991–2020. Αντίθετα, κάτω από τις κανονικά θερμοκρασίες παρατηρήθηκαν περιοχές της Βόρειας και Βορειοανατολικής Ευρώπης, καθώς και τμήματα των Βαλκανίων.

Επιπλέον, μερικά σημαντικά στατιστικά για τον Αύγουστο 2025:

• Ο Αύγουστος 2025 ήταν ο τρίτος θερμότερος Αύγουστος παγκοσμίως, με μέση θερμοκρασία αέρα 16.6°C, δηλαδή 0.49°C πάνω από τον μέσο όρο 1991-2020.

• Ήταν 0.22°C ψυχρότερος από τους θερμότερους Αυγούστους του 2023 και 2024, και 1.29°C πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα (1850-1900).

• Η περίοδος Σεπτέμβριος 2024 – Αύγουστος 2025 ήταν 0.64°C πάνω από τον μέσο όρο 1991-2020 και 1.52°C πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα.

Ευρώπη:

• Μέση θερμοκρασία 19.46°C, 0.30°C πάνω από τον μέσο όρο 1991-2020, αλλά εκτός των 10 θερμότερων Αυγούστων.

Υπόλοιπος κόσμος:

• Πάνω από τον μέσο όρο: Σιβηρία, τμήματα Ανταρκτικής, Κίνα, Κορεατική Χερσόνησος, Ιαπωνία, Μέση Ανατολή.

• Κάτω από τον μέσο όρο: η πλειονότητα της Αυστραλίας.

• Κανονικές συνθήκες σε Βόρεια και Νότια Αμερική, καθώς και στη Νότια Αφρική.

Εικόνα 1. Απόκλιση θερμοκρασίας στα 2 μέτρα για τον Αύγουστο του 2025 από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020. Πηγή δεδομένων: ERA-5 / Copernicus C3S. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: Climatebook.

Εικόνα 2. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας του αέρα σε πόλεις στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο για τον Αύγουστο 2025. Πηγή δεδομένων: ERA-5 / Copernicus • C3S. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: Climatebook.

Εκατοντάδες ρεκόρ μέγιστης θερμοκρασίας καταρρίφθηκαν κατά το καλοκαίρι του 2025 σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψε το πιο θερμό καλοκαίρι στην ιστορία των καταγραφών του, όπως επίσης η Ισπανία και η Πορτογαλία. Στα Βαλκάνια, αρκετές χώρες σημείωσαν το 3ο ή 4ο θερμότερο καλοκαίρι.

Ιδιαίτερα μεγάλες θετικές αποκλίσεις και σημαντικά ρεκόρ καταγράφηκαν στην Τουρκία, κυρίως στα ανατολικά της, όπου για πρώτη φορά καταγράφηκε θερμοκρασία άνω των 50 °C.

Περισσότερα για την ανασκόπηση του καλοκαιριού 2025 στην Ευρώπη και στην περιοχή μας θα παρουσιαστούν μέσα από τα άρθρα της επιστημονικής ομάδας του Climatebook τις αμέσως επόμενες ημέρες.

Εικόνα 1. Κατάταξη του καλοκαιριού 2025 (Ιούνιος, Ιούλιος, Αύγουστος) στην Ευρώπη με βάση την μέση θερμοκρασία του καλοκαιριού από το 1991. Πηγή δεδομένων: ERA-5 • C3S / Copernicus. Ανάλυση & οπτικοποίηση: climatebook.gr.

Πρόκειται για το δεύτερο ισχυρό κύμα καύσωνα που πλήττει τη Δυτική Ευρώπη το φετινό καλοκαίρι, μετά από εκείνο του Ιουνίου. Οι προγνώσεις δείχνουν ότι η θερμοκρασία στη στάθμη των 850 hPa θα κυμανθεί έως και 12–14°C πάνω από τη μέση κλιματική τιμή της περιόδου 1991–2020 για την εποχή.

Αντιθέτως, στην Ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια η θερμοκρασία αναμένεται να κυμανθεί σε κανονικά για την εποχή επίπεδα ή ελαφρώς υψηλότερα, κυρίως στα δυτικά τμήματα της Βαλκανικής.

Εικόνα 1. Πρόγνωση θετικών αποκλίσεων της θερμοκρασίας στο επίπεδο των 850 hPa (περίπου 1500 μέτρα από την επιφάνεια) σε σχέση με τη μέση τιμή της περιόδου 1991-2020, για τις 13/08/2025. Πηγή δεδομένων: ERA5 – Copernicus / C3S. Επεξεργασία & οπτικοποίηση: climatebook.gr.

• Στα βορειοανατολικά της λεκάνης, γύρω από την Κύπρο και στη Μαύρη Θάλασσα, όπου η θερμοκρασία φτάνει τους 29–30°C, παρουσιάζοντας αποκλίσεις έως και 4°C με 5°C πάνω από τα φυσιολογικά για την εποχή.
• Στο βορειοανατολικό Αιγαίο, η επιφανειακή θερμοκρασία κυμαίνεται στους 28–29°C, με αποκλίσεις +2 έως +3°C σε σχέση με τον μέσο όρο των τελευταίων ετών.
• Στον αντίποδα, η βορειοδυτική Μεσόγειος και ιδιαίτερα ο Κόλπος των Λεόντων (νότια της Μασσαλίας) καταγράφει θερμοκρασίες μόλις 19–20°C, σχεδόν 10°C χαμηλότερες σε σύγκριση με την ανατολική Μεσόγειο, παρουσιάζοντας αρνητικές αποκλίσεις έως και -4°C. Οι χαμηλές αυτές τιμές πιθανότατα συνδέονται με την ευεργετική επίδραση του Μιστράλ, ενός ψυχρού και ξηρού ανέμου που επηρεάζει τη συγκεκριμένη περιοχή.

Εικόνα 1. Θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή της Μεσογείου από δορυφορικές μετρήσεις στις 31/07/2025. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 2. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή της Μεσογείου από δορυφορικές μετρήσεις στις 31/07/2025. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.