Για να καταλάβουμε γιατί αυτό έχει σημασία, πρέπει πρώτα να θυμηθούμε τι είναι το El Niño: Πρόκειται για τη θερμή φάση ενός φυσικού κλιματικού φαινομένου στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό, γνωστού ως ENSO. Το αντίθετό του είναι η La Niña, η ψυχρή φάση. Το σύστημα αυτό αλλάζει τη θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας, τους ανέμους και τα μοτίβα βροχής σε μεγάλες περιοχές του πλανήτη, με συνέπειες που συχνά φτάνουν πολύ πέρα από τον Ειρηνικό.

Το El Niño δεν είναι κάτι καινούργιο ούτε αποτελεί από μόνο του «αιτία» της κλιματικής αλλαγής. Είναι μια φυσική διακύμανση του κλιματικού συστήματος. Όμως, όταν εμφανίζεται, μπορεί να προσθέτει προσωρινά επιπλέον θερμότητα στην ατμόσφαιρα, ανεβάζοντας τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία. Σύμφωνα με το Climate Brink, ένα πολύ ισχυρό El Niño μπορεί να ενισχύσει προσωρινά τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη έως και κατά περίπου 0,2°C, με το μεγαλύτερο αποτύπωμά του να εμφανίζεται συνήθως μερικούς μήνες μετά την κορύφωσή του.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι επιστήμονες παρακολουθούν τόσο στενά τις νεότερες προβλέψεις. Ο Zeke Hausfather, στο Climate Brink, συγκέντρωσε 11 διαφορετικά μοντέλα πρόγνωσης ENSO, με συνολικά 433 επιμέρους προβολές. Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι αρκετά από αυτά συγκλίνουν πλέον προς ένα αρκετά ισχυρό επεισόδιο αργότερα μέσα στο 2026. Στη δική του ανάλυση, ο μέσος όρος των μοντέλων δείχνει τιμές γύρω στους 2,5°C στην περιοχή Niño 3.4, δηλαδή επίπεδα που θα το έφερναν κοντά στα πολύ ισχυρά γεγονότα του παρελθόντος, όπως εκείνο του 2015–2016. Ο ίδιος πάντως σημειώνει ότι οι πιο ακραίες τιμές πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη.

Εδώ όμως χρειάζεται προσοχή. Οι ανοιξιάτικες προβλέψεις για το ENSO είναι διαβόητα δύσκολες. Οι επιστήμονες μιλούν για το λεγόμενο “spring predictability barrier”, δηλαδή ένα χρονικό παράθυρο μέσα στην άνοιξη όπου τα μοντέλα έχουν μειωμένη ικανότητα να «δουν» καθαρά πώς θα εξελιχθεί το φαινόμενο μήνες αργότερα. Αυτός είναι και ο λόγος που οι επίσημες εκτιμήσεις της NOAA είναι πιο συγκρατημένες: ναι μεν βλέπουν αυξημένη πιθανότητα για El Niño στο δεύτερο μισό του 2026, αλλά δίνουν περίπου μία στις τρεις πιθανότητες να γίνει ισχυρό προς το τέλος του έτους.

Το ακόμη πιο σημαντικό είναι να μην μπερδεύουμε το El Niño με τη μακροχρόνια υπερθέρμανση του πλανήτη. Το El Niño μπορεί να «σπρώχνει» πρόσκαιρα τις θερμοκρασίες προς τα πάνω, αλλά η βασική τάση θέρμανσης προκαλείται από τις ανθρώπινες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Με απλά λόγια: το El Niño είναι ένας φυσικός ενισχυτής που δρα πάνω σε έναν πλανήτη που ήδη θερμαίνεται εξαιτίας της καύσης ορυκτών καυσίμων.

Αυτό φάνηκε καθαρά και τα τελευταία δύο χρόνια. Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός αναφέρει ότι το 2024 ήταν το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί, με τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία να φτάνει περίπου τους 1,55°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ο ίδιος οργανισμός επισημαίνει ότι η ισχυρή παρουσία του El Niño στις αρχές του έτους συνέβαλε στην ενίσχυση της παγκόσμιας ζέστης, αλλά δεν ήταν ο μόνος λόγος: οι θερμοκρασίες ήταν ήδη σε επίπεδα ρεκόρ λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.

Τι σημαίνει λοιπόν αυτό για το 2026 και το 2027; Αν τελικά αναπτυχθεί ένα ισχυρό El Niño προς το τέλος του 2026, είναι πιθανό το μεγαλύτερο αποτύπωμά του να φανεί κυρίως μέσα στο 2027, επειδή η παγκόσμια θερμοκρασία συνήθως αντιδρά με κάποια καθυστέρηση σε σχέση με την κορύφωση του φαινομένου στον Ειρηνικό. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε γωνιά του πλανήτη θα επηρεαστεί με τον ίδιο τρόπο. Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός τονίζει ότι κανένα El Niño δεν είναι ίδιο με το προηγούμενο και ότι οι επιπτώσεις του διαφέρουν ανάλογα με την ένταση, τη διάρκεια, την εποχή και την αλληλεπίδρασή του με άλλα κλιματικά συστήματα.

Πηγή: The Climate Brink

Στις 23 Αυγούστου 2024 καταγράφηκαν θερμοκρασίες ακόμη και πάνω από τους 38°C στη Νότια Αυστραλία. Πιο συγκεκριμένα στην περιοχή Oodnadatta της Νότιας Αυστραλίας σημειώθηκε μέγιστη θερμοκρασία στους 38.5°C, τιμή που αποτελεί την υψηλότερη θερμοκρασία κατα την διάρκεια του χειμώνα για τη Νότια Αυστραλία.

Ακόμη υψηλότερες θερμοκρασίες αναμένονται τις επόμενες ημέρες με την θερμοκρασία να αναμένεται να ξεπεράσει ακόμη και τους 40°C σε περιοχές της Δυτικής Αυστραλίας.

Εικόνα 1. Μέγιστες θερμοκρασίες [>30°C] σε μέρος του Βόρειου και Νότιου Ημισφαιρίου στις 23 Αυγούστου 2024.