📌 Τι συνέβη:

• Ο παγετώνας είχε κριθεί ασταθής και οι κάτοικοι απομακρύνθηκαν έγκαιρα.
• Η κατάρρευση σημειώθηκε στις 28 Μαΐου 2025.
• Τεράστιες ποσότητες λάσπης, πετρών και παγετωνικού υλικού κάλυψαν την κοιλάδα, προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές.

📌 Τι γνωρίζουμε:

• Η απώλεια μόνιμου παγετού (permafrost) και η επιτάχυνση της τήξης των παγετώνων καθιστούν τις Άλπεις όλο και πιο ευάλωτες σε τέτοια φαινόμενα.
• Η αποσταθεροποίηση αυτή αυξάνει τον κίνδυνο κατολισθήσεων και πλημμυρών σε ορεινές περιοχές.
• Με την συνεχόμενη αύξηση της θερμοκρασίας, οι παγετώνες της Ελβετίας – και όχι μόνο – πιθανόν να εξαφανιστούν μέσα στις επόμενες δεκαετίες.

Η δορυφορική εικόνα που ελήφθη από τον Αμερικανικό δορυφόρο Landsat-8 και επεξεργάστηκε από την επιστημονική ομάδα του climatebook αποτυπώνει την έκταση της καταστροφής. Περισσότερα από 1.600 στρέμματα λάσπης και βράχων σκέπασαν την περιοχή.

Εικόνα 1. Δορυφορική εικόνα από τον δορυφόρο Landsat-8 πάνω από την περιοχή της κατάρρευσης του παγετώνα στις 29/05/2025. Πηγή δεδομένων: Landsat-8. Επεξεργασία & οπτικοποίηση: climatebook.gr.

Τις τελευταίες ημέρες του Ιουνίου 2024 διάσπαρτα πύρινα μέτωπα ξέσπασαν στην περιοχή της Αττικής, με τα κυριότερα να καταγράφονται στην περιοχής της Πάρνηθας, στη Σταμάτα Αττικής καθώς και στην περιοχή της Κερατέας στο Λαύριο όπου η δασική πυρκαγιά επηρέασε και οικισμούς.

Η επιστημονική ομάδα του climatebook συνέλεξε τα πιο πρόσφατα δορυφορικά δεδομένα και προχώρησε σε μια πρώτη εκτίμηση των εκτάσεων που επηρεάστηκαν από τις δασικές πυρκαγιές στην περιοχή της Αττικής στα τέλη Ιουνίου 2024. Έτσι, σύμφωνα με δεδομένα από τον αμερικανικό δορυφόρο Landsat-8, οι δασικές πυρκαγιές στην περιοχή της Αττικής στα τέλη Ιουνίου επηρέασαν συνολικά περίπου 5.300 στρέμματα.

Εικόνα 1. Δορυφορική εικόνα της εκτίμησης των καμένων εκτάσεων από τις πρόσφατες πυρκαγιές στην περιοχή της Αττικής από τον αμερικανικό δορυφόρο Landsat-8 στα τέλη Ιουνίου 2024. Πηγή δεδομένων: Landsat-8. Ανάλυση & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Στις 21 Ιουνίου 2024 μια μεγάλη δασική πυρκαγιά ξέσπασε στην περιοχή της Αχαΐας και πιο συγκεκριμένα πλησίον του ορεινού όγκου του Ερυμάνθου στο χωριό Μαστραντώνης. Η δασική πυρκαγιά γρήγορα εξαπλώθηκε προς τα νοτιοδυτικά απειλώντας αρκετά χωριά της περιοχής.

Η επιστημονική ομάδα του climatebook συνέλεξε τα πιο πρόσφατα δορυφορικά δεδομένα και προχώρησε σε μια πρώτη εκτίμηση της καμένης έκτασης στην πυρκαγιά της Αχαΐας. Έτσι, σύμφωνα με δεδομένα από τον αμερικανικό δορυφόρο Landsat-8, η δασική πυρκαγιά στην περιοχή της Αχαΐας έκαψε περίπου 35.500 στρέμματα.

Εικόνα 1. Δορυφορική εικόνα της καμένης έκτασης από την πρόσφατη πυρκαγιά στην περιοχή της Αχαΐας από τον αμερικανικό δορυφόρο Landsat-8 στις 22/06/2024. Πηγή δεδομένων: Landsat-8. Ανάλυση & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Η καλοκαιρινή τήξη βρισκόταν σε εξέλιξη στις 14 Ιουνίου 2023, όταν ο αισθητήρας Operational Land Imager (OLI) του δορυφόρου Landsat 8 έλαβε την παρακάτω εικόνα του Παγετώνα Frederikshåb. Ο παγετώνας αυτός τύπου Piedmont, που βρίσκεται στη Nοτιοδυτική Γροιλανδία, ρέει προς τα κάτω από το στρώμα πάγου της Γροιλανδίας, περνώντας από μια σειρά από κοιλάδες και στη συνέχεια απλώνεται σε πιο ομαλό έδαφος κατά μήκος των ακτών.

Η παρακάτω εικόνα, η οποία ελήφθη από τον αισθητήρα OLI-2 του δορυφόρου Landsat 9, δείχνει την ίδια περιοχή στις 24 Ιουλίου, μετά από περισσότερο από ένα μήνα πρόσθετης τήξης. Παρατηρήστε τη δραματική μείωση της έκτασης του φωτεινότερου (υψηλής λευκαύγειας- albedo) επιφανειακού χιονιού.

Μια άλλη εποχιακή αλλαγή που είναι ορατή στο παραπάνω ζεύγος εικόνων είναι η μετάβαση από το «καθαρό» χιόνι στον «βρώμικο» πάγο. Ένας λόγος για το πιο σκούρο χρώμα οφείλεται στην παρουσία σωματιδίων, όπως μαύρου άνθρακα ή σκόνης, που έχουν συσσωρευτεί στον πάγο. Καθώς το χιόνι και ο πάγος λιώνουν, αυτές οι ακαθαρσίες μένουν πίσω. Το σκοτάδι της επιφάνειας του πάγου μειώνει τη λευκαύγεια του, επιταχύνοντας την τήξη μέσω της απορρόφησης πρόσθετης ηλιακής ενέργειας τους καλοκαιρινούς μήνες.

Μια επίσης μεταβολή είναι η παρουσία λιμνάζοντος νερού, ή «λιμνών τήξης», στην επιφάνεια του στρώματος πάγου. Με χρώμα βαθύ μπλε, σχηματίζονται εκεί όπου το χιόνι έχει λιώσει και λιμνάζει σε χαμηλά σημεία του στρώματος πάγου. Οι λίμνες αυτές αποτελούν έναν σημαντικό δείκτη της έντασης της περιόδου τήξης της Γροιλανδίας, η οποία γενικά διαρκεί από τον Μάιο έως τις αρχές Σεπτεμβρίου.

Μια επίσης μεταβολή είναι η αυξανόμενη παρουσία λιμνάζοντος νερού, ή «λιμνών τήξης», στην επιφάνεια του στρώματος πάγου. Με χρώμα βαθύ μπλε χρώμα, σχηματίζονται εκεί όπου το χιόνι έχει λιώσει και λιμνάζει σε χαμηλά σημεία του στρώματος πάγου. Οι λίμνες αυτές αποτελούν έναν σημαντικό δείκτη της έντασης της περιόδου τήξης της Γροιλανδίας, η οποία γενικά διαρκεί από τον Μάιο έως τις αρχές Σεπτεμβρίου.

Μόνο μερικές λίμνες τήξης είναι ορατές στην εικόνα της 24ης Ιουλίου (πάνω δεξιά), πιθανώς επειδή το νερό τήξης είχε ήδη διαφύγει από το στρώμα πάγου ή διοχετεύτηκε προς τα κάτω μέσω του πάγου. Ωστόσο, άφθονες λίμνες τήγματος ήταν ορατές περίπου 100 χιλιόμετρα βόρεια του Frederikshåb στις 8 Ιουλίου, όταν ο δορυφόρος Landsat 9 έλαβε την παρακάτω εικόνα.

Οι αλλαγές είναι αποτέλεσμα της αυξανόμενης ζέστης του καλοκαιριού που επικράτησε σε ολόκληρη την περιοχή στα τέλη Ιουνίου. Οι θερμοί νοτιοδυτικοί άνεμοι και ο ανέφελος ουρανός τότε ενίσχυσαν σημαντικά την ποσότητα τήξης στο στρώμα πάγου, ειδικά προς τα νότια του νησιού.

Μέχρι στιγμής στην περίοδο τήξης του 2023 της Γροιλανδίας, τα ημερήσια μέγιστα στις περιοχές τήξης παρέμειναν κάτω από αυτά του 2012, μια χρονιά με εξαιρετικά εκτεταμένη τήξη. Ωστόσο, από τα μέσα Ιουλίου, οι ημερήσιες εκτάσεις τήξης ήταν σταθερά υψηλότερες από τον μέσο όρο της περιόδου 1981-2010 και το 2023 είναι στο ίδιο επίπεδο με πολλά άλλα έτη υψηλής τήξης των τελευταίων δεκαετιών.

Πηγή: NASA Earth Observatory