Όσον αφορά την Ευρώπη, η μέση θερμοκρασία του Μαΐου 2025 ήταν 0.29 °C πάνω από τη μέση τιμή της περιόδου 1991-2020.

Η επιστημονική ομάδα του climatebook ανέλυσε τα δεδομένα θερμοκρασίας και υετού για όλη την Ευρώπη και υπολόγισε τις αποκλίσεις τους από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα. Στον 1ο χάρτη δείχνουμε την μέση μηνιαία απόκλιση της θερμοκρασίας στα 2 μέτρα από τις αντίστοιχες μέσες τιμές της περιόδου 1991-2020. Οι κόκκινες περιοχές αντιστοιχούν σε θετικές αποκλίσεις (θερμότερες συνθήκες από το κανονικό) και οι μπλε περιοχές αντιστοιχούν σε αρνητικές αποκλίσεις (ψυχρότερες συνθήκες από το κανονικό). Περιπτώσεις όπου αυτές οι αποκλίσεις αποτελούν ρεκόρ Μαΐου για την περιοχή από το 1960 μέχρι σήμερα υποδεικνύονται με πράσινες κουκκίδες.

Όπως προκύπτει, σημαντικά χαμηλότερες του κανονικού θερμοκρασίες επικράτησαν στο μεγαλύτερο μέρος της Ανατολικής Ευρώπης με τις αποκλίσεις να φτάνουν τους -4°C. Αντιθέτως, υψηλότερες του κανονικού ήταν οι θερμοκρασίες στη Δυτική Ευρώπη και οι μέγιστες καταγεγραμμένες από το 1960 μέχρι σήμερα στην Ισλανδία και περιοχές της Αγγλίας και της Ιρλανδίας. Όσον αφορά την Ελλάδα, οι αποκλίσεις ήταν ελαφρώς αρνητικές στα βόρεια της χώρας και ελαφρώς θετικές στα νότια.

Στον 2ο χάρτη απεικονίζεται η απόκλιση του συνολικού υετού (δηλαδή τη συνολική ποσότητα βροχής, χαλαζιού, χιονιού, κλπ) του Μαΐου από την αντίστοιχη μέση τιμή της περιόδου 1991-2020. Οι μπλε περιοχές αντιστοιχούν σε θετικές αποκλίσεις και οι κόκκινες περιοχές αντιστοιχούν σε αρνητικές αποκλίσεις. Υψηλότερες του κανονικού ποσότητες υετού δέχθηκε μεγάλο μέρος της Ανατολικής Ευρώπης (η οποία μάλιστα πληττόταν από ξηρασία τους τελευταίους μήνες), η Βόρεια Ιταλία και η Βόρεια Ελλάδα. Αντιθέτως, χαμηλότερες του κανονικού ποσότητες υετού καταγράφηκαν στα Βρετανικές Νήσους και την κεντρική Ευρώπη.

Εικόνα 1. Απόκλιση 1) θερμοκρασίας στα 2 μέτρα και 2) συνολικού υετού για τον Μάιο του 2025 από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020. Πηγή δεδομένων: ERA-5 / Copernicus • C3S. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: Climatebook.

Εικόνα 2. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας του αέρα σε πόλεις στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο για τον Μάιο 2025. Πηγή δεδομένων: ERA-5 / Copernicus • C3S. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: Climatebook.

Περισσότερες πληροφορίες: Copernicus Climate Change Service report for May 2025

Μαζί με την παρατεταμένη ηλιοφάνεια και την ξηρασία, οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον Ατλαντικό, την Ιρλανδική Θάλασσα και τη Βόρεια Θάλασσα καταγράφονται έως και 4-5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, συνθέτοντας ένα έντονο επεισόδιο θαλάσσιου καύσωνα. Οι θερμοκρασίες αυτές ξεπερνούν κατά πολύ τις κανονικές για την εποχή θερμοκρασίες για τον μήνα Μάιο, θέτοντας σε κίνδυνο τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Πρόκειται για ένα φαινόμενο διαρκείας και όχι για παροδική ανωμαλία, καθώς ο Βόρειος Ατλαντικός θερμαίνεται σταθερά εδώ και δεκαετίες. Οι επιπτώσεις είναι ήδη αισθητές: εξασθενημένα θαλάσσια είδη, αυξημένος κίνδυνος για ανθοφορίες φυκών, έξαρση πληθυσμών μεδουσών και σοβαρά προβλήματα σε τομείς όπως η ιχθυοκαλλιέργεια.

Εικόνα 1. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας της θάλασσας από την μέση τιμή της περιόδου 1985-2012 στις 22 Μαΐου 2025 στην θαλάσσια περιοχή της Βορειοδυτικής Ευρώπης. Δεδομένα από: NOAA/NESDIS/STAR. Επεξεργασία & οπτικοποίηση: climatebook.gr.

Δεδομένα από: NOAA.

Μία από τις βασικότερες λειτουργίες των βουνών ανά τον κόσμο, είναι ο κρίσιμος ρόλος που διαδραματίζουν στη ρύθμιση του κλίματος και την παροχή νερού. Στο κατά βάση ξηρό κλίμα της Ελλάδας, οι ορεινές περιοχές είναι ζωτικής σημασίας, καθώς το χιόνι των μεγάλων υψομέτρων τροφοδοτεί την ροή των ποταμών και συμβάλει στην αναπλήρωση του υδροφόρου ορίζοντα.

Ωστόσο, η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή επηρεάζει ολοένα και περισσότερο τις εύθραυστες αυτές διεργασίες. Καθώς τα βουνά που περιβάλλουν τη λεκάνη της Μεσογείου θερμαίνονται με ρυθμούς κατά πολύ ταχύτερους συγκριτικά με άλλες περιοχές του πλανήτη (περίπου 20% από τον παγκόσμιο μέσο όρο), παρατηρούνται ολοένα και λιγότερες ποσότητες χιονιού τον χειμώνα, αλλά και πρόωρο λιώσιμό τους την άνοιξη. Ως εκ τούτου, μικρές λεκάνες απορροής χωρίς την δυνατότητα συγκράτησης και ανακατανομής αυτού του νερού για οικιακή, αγροτική, και βιομηχανική χρήση, καταλήγουν να χάνουν μεγάλες ποσότητες υδάτινων πόρων ανεκμετάλλευτες, καθώς αυτές εκρέουν στη θάλασσα κατά τη διάρκεια μίας εποχής που – για ένα μικρό χρονικό διάστημα – το πολύτιμο αυτό αγαθό μοιάζει άφθονο.

Το πρόωρο λιώσιμο όμως του χιονιού, συνεπάγεται με λιγότερο νερό κατά τη διάρκεια των απερχόμενων μηνών του καλοκαιριού, μέχρι την έναρξη της νέας υδρολογικής χρονιάς, το φθινόπωρο. Με τις έντονες επιπτώσεις αυτού του φαινομένου ήρθαν αντιμέτωποι οι νομοί της Βόρειας Ιταλίας κατά της διάρκεια της άνοιξης και του καλοκαιριού του 2022. Η σημαντική μείωση της χειμερινής χιονόπτωσης στις Άλπεις είχε ως αποτέλεσμα το λιώσιμο του χιονιού έως και 97 μέρες πρόωρα στα χαμηλά υψόμετρα και 45 στα υψηλά, και κατά συνέπεια, τη μείωση της ροή του ποταμού Πάδου την άνοιξη, έως και 70% συγκριτικά με τον μέσο όρο 2011-2021¹.

¹ Avanzi, et al. 2024. Winter snow deficit was a harbinger of summer 2022 socio-hydrologic drought in the Po Basin, Italy. Commun Earth Environ 5, 1–12.

*Ο Κωνσταντής Αλεξόπουλος έχει σπουδάσει “Ocean Science and Marine Conservation” στο Πανεπιστήμιο του Plymouth, UK, και είναι υποψήφιος διδάκτωρ στο Scott Polar Research Institute, στο Πανεπιστήμιο του Cambridge. Είναι επίσης ο επικεφαλής του ερευνητικού προγράμματος LiMnADs