Οι χαμηλές αυτές θερμοκρασίες καταγράφονται στο Αιγαίο για πρώτη φορά από την αρχή του έτους, κατά τη διάρκεια του οποίου επικρατούσαν σταθερά θερμοκρασίες πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991–2020 (Εικόνα 2). Οι χαμηλές θερμοκρασίες στην περιοχή του Αιγαίου ενδέχεται να συνδέονται με τη διέλευση ψυχρού μετώπου από την περιοχή των Βαλκανίων τις τελευταίες ημέρες.

Εικόνα 1. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας σε σχέση με την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 στην περιοχή της Μεσογείου από δορυφορικές μετρήσεις στις 04/05/2026. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 2. Απόλυτες τιμές θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή της Μεσογείου από δορυφορικές μετρήσεις στις 04/05/2026. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr

Εικόνα 3. Ημερήσια θερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας στο Αιγαίο πέλαγος από δορυφορικές μετρήσεις. Η μέση ημερήσια θερμοκρασία από το 1991 μέχρι και το 2020, παρουσιάζεται με διακεκομμένη μαύρη γραμμή, ενώ οι ημερήσιες τιμές απο την αρχή του 2026 με συνεχές μαύρο και κόκκινο χρώμα. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 1. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας σε σχέση με την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 στην περιοχή της Μεσογείου από δορυφορικές μετρήσεις στις 28/02/2026. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Το Βόρειο Αιγαίο και η Αδριατική εμφανίζουν ωστόσο σημαντικά υψηλότερες αποκλίσεις, της τάξης των 1.2 έως 1.8°C. Οι σχετικά αυξημένες αυτές θερμοκρασίες αποτελούν συνέχεια της ανοδικής τάσης που παρατηρείται στη μέση θερμοκρασία της Μεσογείου από την αρχή του έτους, σύμφωνα με δορυφορικές μετρήσεις.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις ελληνικές θάλασσες, ολόκληρη η χειμερινή περίοδος κύλησε με θερμοκρασία επιφάνειας θάλασσας πάνω από τα κανονικά επίπεδα στο Ιόνιο και πολύ πάνω από τα κανονικά στο Αιγαίο, με το Βόρειο Αιγαίο να καταγράφει τιμές επιπέδου ρεκόρ καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα.

Εικόνα 2. Ημερήσια θερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας στο Αιγαίο πέλαγος από δορυφορικές μετρήσεις. Η μέση ημερήσια θερμοκρασία της λεκάνης από το 1982 μέχρι και το 2026, παρουσιάζεται με διακεκομμένη μαύρη γραμμή, ενώ οι ημερήσιες τιμές απο την αρχή του 2026 με συνεχές μαύρο και κόκκινο χρώμα. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 3. Ημερήσια θερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας στο Ιόνιο πέλαγος από δορυφορικές μετρήσεις. Η μέση ημερήσια θερμοκρασία της λεκάνης από το 1982 μέχρι και το 2026, παρουσιάζεται με διακεκομμένη μαύρη γραμμή, ενώ οι ημερήσιες τιμές απο την αρχή του 2026 με συνεχές μαύρο και κόκκινο χρώμα. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 1. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας σε σχέση με την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 στην περιοχή της Μεσογείου από δορυφορικές μετρήσεις στις 18/12/2025. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Σύμφωνα με τις δορυφορικές μετρήσεις από την αρχή της χρονιάς, οι αυξημένες θερμοκρασίες αποτελούν συνέχεια της ανοδικής τάσης που παρατηρείται επι σειρά μηνών στην Μεσόγειο.

Υψηλές θερμοκρασίες πάνω από την μέση τιμή παρατηρούνται και στο Αιγαίο πέλαγος(Εικόνα 3) το τελευταίο δίμηνο.

Εικόνα 2. Μέση ημερήσια, επιφανειακή θερμοκρασία της θάλασσας στη Μεσόγειο από δορυφορικές μετρήσεις από το 1982 μέχρι και το 2025. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 3. Μέση ημερήσια, επιφανειακή θερμοκρασία της θάλασσας στο Αιγαίο πέλαγος από δορυφορικές μετρήσεις από το 1982 μέχρι και το 2025. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 1. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας σε σχέση με την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 στην περιοχή της Μεσογείου από δορυφορικές μετρήσεις στις 16/11/2025. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Στις περισσότερες περιοχές της λεκάνης, οι αυξημένες θερμοκρασίες αποτελούν συνέχεια της ανοδικής τάσης που παρατηρείται ήδη από τις αρχές της χρονιάς επι σειρά μηνών. Για παράδειγμα, η ανατολική λεκάνη της Μεσογείου παρουσίασε θερμοκρασίες πάνω από τα φυσικολογικά για την εποχή επίπεδα, σε 306 απο τις 320 μέρες έως τωρα (Eικόνα 2). Μόνη εξαίρεση αποτελούν η Αδριατική θάλασσα, το Αιγαίο και το Ιόνιο πέλαγος, όπου χαμηλότερες θερμοκρασίες από τον μέσο όρο της περιόδου καταγράφηκαν κάποιους μήνες κατά τη διάρκεια του έτους. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτές τις περιοχές, οι θερμοκρασίες φαίνεται να έχουν αρχίσει να αυξάνονται ξανά.

Εικόνα 2. Μέση ημερήσια θερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου από δορυφορικές μετρήσεις από το 1982 μέχρι και το 2025. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Οι μεγαλύτερες θετικές αποκλίσεις παρατηρούνται σε περιοχές της Δυτικής Μεσογείου της τάξης των 1-2°C πάνω από την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020.

Η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στη Μεσόγειο κυμαίνεται από 18 έως 26°C. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες σύμφωνα με τα δορυφορικά δεδομένα του Marine / Copernicus παρατηρούνται στην Ανατολική Μεσόγειο και ειδικότερα στη Θάλασσα του Λεβάντε. Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες παρατηρούνται στην περιοχή του κόλπου του Λέοντα, στην Αδριατική καθώς και στο Βόρειο Αιγαίο. 

Επιπλέον, η μέση ημερήσια θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στη Μεσόγειο, συνολικά για το 2025 μέχρι στιγμής, κυμαίνεται σε υψηλότερα από τα κανονικά επίπεδα για 277 από τις 296 ημέρες. Δηλαδή, έως και τις 22/10/2025, η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στη Μεσόγειο ήταν πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα στο ~93% των ημερών του έτους. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί 27 ημερήσια ρεκόρ μέγιστης θερμοκρασίας, ενώ κανένα ρεκόρ ελάχιστης θερμοκρασίας δεν σημειώθηκε.

Εικόνα 1. Θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή της Μεσογείου από δορυφορικές μετρήσεις στις 22/10/2025. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 2. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας σε σχέση με την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 στην περιοχή της Μεσογείου από δορυφορικές μετρήσεις στις 22/10/2025. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 3. Μέση ημερήσια θερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας στην περιοχή της Μεσογείου από δορυφορικές μετρήσεις από το 1982 μέχρι και το 2025. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Σύμφωνα με την κλιματική αποτίμηση του Climatebook, η μακροχρόνια τάση αύξησης της επιφανειακής θερμοκρασίας της θάλασσας στην Ελλάδα την περίοδο 1991–2020 ανέρχεται περίπου σε +1.5 °C. Αυξητική τάση είναι όμως είναι εμφανής και σε βάθύτερα στρώματα της θάλασσας: η συνολική τάση εκτιμάται σε +1.2 °C για το επιφανειακό στρώμα (0–200 μ.), σε +0.9 °C για τα μεσαία βάθη (200–800 μ.) και σε +0.2 °C για τα βαθύτερα στρώματα (800–4000 μ.), υποδεικνύοντας μια σταθερή, καθολική άνοδο της θερμοκρασίας σε ολόκληρη τη θαλάσσια στήλη.

Εικόνα 1. Συνολική τάση της θερμοκρασίας της θάλασσας στην Ελλάδα σε όλα τα βάθη από το 1991. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & οπτικοποίηση: Climatebook.

Περισσότερα για την κλιματική αποτίμηση στην Ελλάδα για το 2024 μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στη Μεσόγειο κυμαίνεται από 18 έως 22°C. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες σύμφωνα με τα δορυφορικά δεδομένα του Marine / Copernicus παρατηρούνται στην Ανατολική Μεσόγειο και ειδικότερα στη Θάλασσα του Λεβάντε.

Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες παρατηρούνται στην περιοχή του Αιγαίου (0.5-1°C κάτω από τα κανονικά), όπου παρατηρείται και η χαμηλότερη θερμοκρασία στη Μεσόγειο αυτή τη στιγμή: στο Βόρειο Αιγαίο με τιμή 15.3°C. Τέλος, χαμηλές θερμοκρασίες παρατηρούνται και στη Μαύρη Θάλασσα της τάξεως των 12-14°C (1-2°C κάτω από τα κανονικά).

Εικόνα 1. Θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας από δορυφορικές μετρήσεις στις 13/05/2025. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Δεδομένα από: Marine / Copernicus.

Το καλοκαίρι του 2024 σημειώθηκαν εξαιρετικά υψηλές τιμές της μέσης ατμοσφαιρικής θερμοκρασίας αλλά και έντονη ροή θερμότητας από την ατμόσφαιρα προς τη θάλασσα, ακολουθώντας πολυετή τάση ανόδου των σχετικών τιμών. Οι συνθήκες αυτές συντέλεσαν στην αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας σε ολόκληρη την περιοχή του Αιγαίου, του Ιονίου και του Κρητικού Πελάγους. Το καλοκαίρι του 2024 καταγράφηκαν οι θερμότερες συνθήκες των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών στις εν λόγω θάλασσες, με θερμοκρασίες άνω των 28 °C σε εκτεταμένες περιοχές, τόσο στην επιφάνεια αλλά και στα ανώτερα ωκεάνια στρώματα.

Εντοπίστηκε επίσης μια ισχυρή διαχρονική τάση αύξησης (0.59°C/δεκαετία) των θερινών θερμοκρασιών στη θάλασσα (Εικόνα 1). Η διαχρονική αύξηση του θερμικού περιεχομένου μπορεί να αποδοθεί στην επίδραση της κλιματικής αλλαγής. Παρότι το πλήθος των επεισοδίων  θαλάσσιων καυσώνων (Marine Heatwaves: ΜΗW) το 2024 δεν ήταν ασυνήθιστα υψηλό, η διάρκειά τους και η συνολική τους ένταση ήταν πρωτοφανείς. Για την εκτίμηση της σωρευτικής έντασης (Cumulative Intensity) των επεισοδίων θαλάσσιων καυσώνων χρησιμοποιείται το γινόμενο της διαφοράς θερμοκρασίας από τις φυσιολογικές τιμες επί τις ημέρες του θαλάσσιου καύσωνα (°C x ημέρες) ώστε να λαμβάνεται υπόψη τόσο η ένταση όσο και η διάρκεια των επεισοδίων. Η μέση αύξηση της έντασης των θαλάσσιων καυσώνων στην περιοχή είναι μεγαλύτερη από 16 °C × ημέρες/δεκαετία, με τις τιμές του 2024 να αποτελούν τις υψηλότερες που έχουν καταγραφεί ποτέ (>300 °C × ημέρες, μέχρι τον Αύγουστο του 2024). Εμφανίζεται δηλαδή αύξηση τόσο της έντασης τους (πολύ υψηλές τιμές θερμοκρασίας) όσο και της διάρκειας τους (περισσότερες ημέρες υψηλών θερμοκρασιών). Σημειώνεται δε, ότι το 2024 η μέση διάρκεια τους είναι διπλάσια από την αμέσως προηγούμενη μεγαλύτερη διάρκεια, που έχει καταγραφεί κατά το 2018.

Στο Βόρειο Αιγαίο καταγράφηκαν έντονοι και μεγάλης διάρκειας θαλάσσιοι καύσωνες μέχρι τον Αύγουστο του 2024, επηρεάζοντας σημαντικά το τοπικό οικοσύστημα. Η άνοδος της θερμοκρασίας καταγράφηκε και σε βάθη έως 50 μέτρα, ενώ παρατηρήθηκαν αλλαγές στους συνήθεις μηχανισμούς ψύξης του Αιγαίου, όπως η εισροή ψυχρών υδάτων από τη Μαύρη Θάλασσα και η παράκτια ανάδυση ψυχρότερων μαζών (coastal upwelling). Η μειωμένη εισροή των νερών της Μαύρης Θάλασσας το 2024 ακολουθεί τη γενικότερη υπερετήσια αρνητική τάση των τελευταίων δεκαετιών. Παρά την αυξημένη ένταση των βοριάδων, που γενικά ενισχύει την παράκτια ανάδυση το καλοκαίρι, οι καταγραφείσες υψηλότερες απ’ ότι συνήθως θερμοκρασίες των αναδυόμενων νερών συντέλεσαν στη μειωμένη ψύχρανση των επιφανειακών στρωμάτων της θάλασσας. Η συνεχής αύξηση της θερμοκρασίας οφείλεται επίσης σε έναν συνδυασμό αυξημένων θετικών θερμικών ροών από την ατμόσφαιρα προς τη θάλασσα και εισροής θερμότερων υδάτων από την ευρύτερη λεκάνη της Μεσογείου (ειδικά στο Ιόνιο Πέλαγος).

Η αύξηση των θερμοκρασιών το 2024 είχε σημαντικές φυσικές, βιολογικές και κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις. Για παράδειγμα, στον Θερμαϊκό Κόλπο (MHW hotspot) οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες οδήγησαν στην καταστροφή της παραγωγής μυδιών στις παράκτιες υδατοκαλλιέργειες της περιοχής της Χαλάστρας, λόγω θερμικού σοκ, προκαλώντας σοβαρότατες οικονομικές απώλειες για το 2024, αλλά και πιθανές σημαντικές μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας για το επόμενο έτος. Η συνεχής υπερθέρμανση των ωκεάνιων μαζών μπορεί επίσης να οδηγήσει και σε άλλες μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, όπως η άνοδος της μέσης στάθμης της θάλασσας, η ενίσχυση των βαρομετρικών χαμηλών της ατμόσφαιρας και η αύξηση της σφοδρότητας των καταιγίδων, η οξίνιση των θαλάσσιων υδάτων και η μείωση της διαλυτότητας του οξυγόνου, επηρεάζοντας τη βιοποικιλότητα, τα ιχθυαποθέματα, την παραγωγικότητα των υδατοκαλλιεργειών, και γενικότερα την ποιότητα των θαλάσσιων και παράκτιων οικοσυστημάτων.

Ειδικά στο Βόρειο Αιγαίο, οι υψηλότερες θερμοκρασίες καθιστούν ενδεχομένως πιο δύσκολο τον σχηματισμό πυκνών νερών, μία σημαντική διεργασία για την ανανέωση των υδάτων της Ανατολικής Μεσογείου. Τα αποτελέσματα αυτά καθιστούν ακόμα πιο αναγκαία την ανάπτυξη συστημάτων συνεχούς παρακολούθησης των ελληνικών θαλασσών με μόνιμους σταθμούς μέτρησης, ο αριθμός των οποίων έχει μειωθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία.

Η μελέτη προέκυψε από τη συνεργασία ερευνητών του Τμήματος Ωκεανογραφίας και Θαλάσσιων Βιοεπιστημών (Πανεπιστήμιο Αιγαίου), του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών (ΑΠΘ) και του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών (ΔΠΘ). (https://www.mdpi.com/2077-1312/12/11/2020)

Εικόνα 1. Χάρτης της σωρευτικής έντασης (Cumulative Intensity) των θαλάσσιων καυσώνων (ΜΗW) για το 2024, κατακόρυφες κατανομές θερμοκρασίες σε διάφορες περιοχές (ARGO profiles), και ετήσια εξέλιξη της έντασης των θαλάσσιων καυσώνων και των θερινών επιφανειακών θερμοκρασιών για την περίοδο 1982-2024.

Όπως παρουσιάζεται στην Εικόνα 1 η συνολική τάση της μέσης θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας για την περίοδο 1991-2020 στην περιοχή της Μεσογείου παρουσιάζει αύξηση σε όλα τα σημεία. Οι μεγαλύτερες τιμές σημειώνονται σε περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου και ειδικότερα στο Ιόνιο και στο Αιγαίο πέλαγος όπου η τάση αύξησης φτάνει και ξεπερνά τους 2 °C μέσα στα τελευταία 30 έτη. Συνεπώς, η Ανατολική Μεσόγειος και οι ελληνικές θάλασσες καταγράφονται ως ένα hotspot για την θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή της Μεσογείου.

Η αυξητική τάση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή της Μεσογείου παρατηρείται και από το διάγραμμα στην Εικόνα 2, όπου παρουσιάζονται οι μέσες τιμές της θερμοκρασίας της επιφάνειας θάλασσας για όλες τις θάλασσες της Μεσογείου από το 1991 μέχρι και το 2020. Η συνολική τάση της μέσης θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας για όλη τη Μεσόγειο ανέρχεται στους +1.2°C τα τελευταία 30 χρόνια (1991-2020).

Εικόνα 1. Συνολική τάση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στη Μεσόγειο για την χρονική περίοδο 1991-2020.

Εικόνα 2. Μέση ετήσια θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στις μεγαλύτερες θάλασσες της Μεσογείου από το 1991 μέχρι και το 2020.