Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι η θερμή άνοιξη δεν οφείλεται μόνο σε ένα σύντομο επεισόδιο ζέστης. Ο Μάρτιος ήταν 3,9°C θερμότερος από το κανονικό και έγινε ο θερμότερος Μάρτιος που έχει καταγραφεί στη χώρα. Ο Απρίλιος ήταν επίσης εξαιρετικά θερμός, με απόκλιση +2,0°C, ενώ ακόμη και ο Μάιος παρέμεινε πάνω από τον μέσο όρο.

Σε 28 μετεωρολογικούς σταθμούς με ιστορικό λειτουργίας άνω των 50 ετών καταγράφηκε νέο ρεκόρ θερμότερης άνοιξης. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι σε αρκετούς σταθμούς της Finnmarksvidda, στο βόρειο τμήμα της χώρας, η μέση θερμοκρασία της άνοιξης ξεπέρασε για πρώτη φορά τους 0°C.

Η υψηλότερη θερμοκρασία της άνοιξης καταγράφηκε ασυνήθιστα νωρίς: στις 30 Απριλίου, στο Kongsberg, το θερμόμετρο έφτασε τους 26,5°C. Από το 1957, μόνο μία φορά είχε συμβεί ξανά η υψηλότερη θερμοκρασία της άνοιξης στη Νορβηγία να καταγραφεί ήδη από τον Απρίλιο.

Η εικόνα ήταν ακόμη πιο έντονη στην Αρκτική. Στο αεροδρόμιο του Σβάλμπαρντ, η άνοιξη έκλεισε 4,8°C πάνω από το κανονικό, ενώ στο Ny-Ålesund η απόκλιση έφτασε τους +4,6°C και στο Hopen τους +4,5°C. Τέσσερις από τους πέντε αρκτικούς σταθμούς με μακρές χρονοσειρές κατέγραψαν ρεκόρ θερμότερης άνοιξης.

Σύμφωνα με την έκθεση European State of the Climate 2025 του Copernicus, η Ευρώπη θερμαίνεται από τη δεκαετία του 1980 περίπου δύο φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, γεγονός που την καθιστά την ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρο στη Γη.

Πηγή: Theloc.no

Στο γράφημα παρουσιάζεται η ετήσια ανωμαλία της θερμοκρασίας επιφάνειας στην Αρκτική (γεωγραφικά πλάτη βόρεια των 65°Ν), σε σχέση με τη μέση τιμή της περιόδου 1981–2010. Οι παρατηρήσεις (κόκκινη γραμμή και γαλάζια διακεκομμένη γραμμή για παρατηρήσεις θερμοκρασίας) συγκρίνονται με τις προσομοιώσεις των κλιματικών μοντέλων της τελευταίας γενιάς (CMIP5), τόσο για το παρελθόν όσο και για το μέλλον.

Ετήσια ανωμαλία θερμοκρασίας επιφάνειας στην Αρκτική (>65°Β) σε σχέση με την περίοδο 1981–2010.
Η κόκκινη γραμμή δείχνει τις παρατηρήσεις ERA5, η γαλάζια διακεκομμένη τις παρατηρήσεις 20CRv3.
Η λευκή γραμμή είναι ο μέσος όρος πολλών κλιματικών μοντέλων (multi-model ensemble mean).
Οι ανοιχτότερες και σκουρότερες γκρι σκιάσεις αντιστοιχούν στα εύρη 25–75% και 5–95% των μοντέλων αντίστοιχα.

Το βασικό συμπέρασμα είναι εντυπωσιακό: οι πραγματικές μετρήσεις κινούνται εντός του εύρους που είχαν προβλέψει τα μοντέλα. Από τη δεκαετία του 1950 έως σήμερα, η άνοδος της θερμοκρασίας στην Αρκτική ακολουθεί πολύ κοντά τον μέσο όρο των μοντέλων (λευκή γραμμή), ενώ οι φυσικές διακυμάνσεις από έτος σε έτος εξηγούν τις μικρές αποκλίσεις.

Ιδιαίτερα μετά το 2000, όταν η θέρμανση επιταχύνεται, οι παρατηρήσεις όχι μόνο δεν «ξεφεύγουν» από τις προβλέψεις, αλλά συχνά βρίσκονται κοντά στο κέντρο του εύρους τους. Αυτό δείχνει ότι τα μοντέλα είχαν ήδη ενσωματώσει σωστά τους βασικούς μηχανισμούς της Αρκτικής Ενίσχυσης: τη μείωση του θαλάσσιου πάγου, την αλλαγή στην ανακλαστικότητα (albedo), τις ανατροφοδοτήσεις με την ατμόσφαιρα και τους ωκεανούς.

Ένα συχνό επιχείρημα είναι ότι «τα μοντέλα υπερβάλλουν». Ωστόσο, το συγκεκριμένο παράδειγμα δείχνει το αντίθετο: αν κάτι, οι παρατηρήσεις επιβεβαιώνουν τη σοβαρότητα των προβλέψεων. Οι γκρι σκιάσεις (εύρος 5–95% και 25–75%) δεν είναι ένδειξη αβεβαιότητας τύπου «δεν ξέρουμε», αλλά στατιστική περιγραφή του πώς διαφορετικά μοντέλα απαντούν στο ίδιο φυσικό πρόβλημα.

Καθώς προχωράμε προς τα μέσα του 21ου αιώνα, τα μοντέλα δείχνουν ότι η Αρκτική μπορεί να θερμανθεί κατά πολλούς βαθμούς ακόμη, αν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου παραμείνουν υψηλές. Το γεγονός ότι μέχρι σήμερα «έπεσαν μέσα» μας δίνει έναν σαφή λόγο να τα παίρνουμε σοβαρά και όχι ως σενάρια φόβου, αλλά ως επιστημονικά τεκμηριωμένες προειδοποιήσεις.

Πηγή: Zacklabe.com

Η ατμοσφαιρική διαταραχή που σχηματίστηκε στις 18 Νοεμβρίου πάνω από την Ιταλία δημιούργησε παρατεταμένη ροή από την Κεντρική Μεσόγειο με ασταθείς αέριες μάζες και επίμονες ζώνες σύγκλισης, οδηγώντας σε καταρρακτώδεις βροχές και καταιγίδες, ξαφνικές πλημμύρες, κατολισθήσεις και θυελλώδεις ανέμους στη Δυτική Ελλάδα και την Αλβανία. Το σύστημα προκάλεσε έναν θάνατο στην Αλβανία, εκατοντάδες εκκενώσεις και εκτεταμένες ζημιές σε υποδομές.

Σύμφωνα με το ClimaMeter, σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες, παρόμοιες κακοκαιρίες σήμερα εμφανίζουν:

• έως 10% περισσότερη βροχόπτωση

• έως 10% ισχυρότερους ανέμους

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή –και όχι μόνο η φυσική μεταβλητότητα– είναι βασικός παράγοντας πίσω από τη μεγαλύτερη ένταση των φαινομένων. Η θέρμανση της θάλασσας παρέχει επιπλέον ενέργεια, ενισχύοντας τη ραγδαιότητα των βροχοπτώσεων και των ανέμων, ενώ οι σύγχρονες ατμοσφαιρικές συνθήκες (1987–2023) είναι σαφώς πιο υγρές σε σχέση με τις δεκαετίες 1950–1986. Αυτό συνάδει με τα συμπεράσματα της IPCC για την ενίσχυση των μεσογειακών κυκλώνων λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Πέρα από τους κλιματικούς παράγοντες, η μελέτη επισημαίνει ότι η αστική επέκταση, η έκθεση παράκτιων υποδομών και η ανεπαρκής προετοιμασία για ακραία φαινόμενα έχουν ενισχύσει τις συνέπειες της κακοκαιρίας.

Οι ειδικοί που συμμετέχουν στη μελέτη τονίζουν ότι:

• παρότι η κλιματική αλλαγή δεν «δημιουργεί» τα φαινόμενα, ενισχύει τις επιπτώσεις τους,

• ακόμη και μικρές αυξήσεις στην ένταση της βροχής ή του ανέμου μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές καταστροφές,

• απαιτούνται καλύτερα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, ανθεκτικές υποδομές και αποτελεσματικός σχεδιασμός για την προσαρμογή σε πιο ισχυρές μελλοντικές καταιγίδες.

Ο Σταύρος Ντάφης δήλωσε:

«Η ανάλυσή μας δείχνει ότι υφέσεις όπως αυτή που οδήγησε στα καταστροφικά φαινόμενα στην Ήπειρο εκδηλώνονται πλέον σε ένα θερμότερο και πιο υγρό κλίμα σε σχέση με το παρελθόν. Αν και η κλιματική αλλαγή δεν δημιούργησε τις καταιγίδες, ενίσχυσε ξεκάθαρα τις επιπτώσεις τους. Τα δεδομένα δείχνουν ότι παρόμοια καιρικά μοτίβα σήμερα είναι πιο πιθανό να φέρουν εντονότερες βροχοπτώσεις και ισχυρότερους ανέμους, αυξάνοντας τον κίνδυνο καταστροφικών πλημμυρών όπως αυτές που είδαμε στη Δυτική Ελλάδα».

Από την πλευρά του ο Κωνσταντίνος Λαγουβάρδος δήλωσε επίσης:

«Γεγονότα όπως οι πρόσφατες πλημμύρες αναδεικνύουν πόσο ευάλωτη είναι η Ελλάδα και τα Δυτικά Βαλκάνια σε ταχέως εντεινόμενες μεσογειακές καταιγίδες. Ακόμη και σχετικά μικρές αυξήσεις στη βροχόπτωση ή τον άνεμο, της τάξης του 10%, μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές επιπτώσεις όταν συνδυάζονται με κορεσμένα εδάφη, απότομο ανάγλυφο και επεκτεινόμενες αστικές περιοχές. Η κατανόηση αυτών των τάσεων είναι κρίσιμη για τη βελτίωση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και της προετοιμασίας για φυσικές καταστροφές».

Τέλος, ο κύριος επιστημονικός υπεύθυνος του Climameter, Davide Faranda δήλωσε:

«Αυτή η μεσογειακή διαταραχή δείχνει πως η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή ήδη ενισχύει ακραία καιρικά φαινόμενα στην περιοχή των Βαλκανίων. Για να περιοριστεί η αύξηση των καταστροφικών γεγονότων, η μείωση των εκπομπών παραμένει απαραίτητη προϋπόθεση. Ταυτόχρονα, η προσαρμογή των κοινοτήτων μας με καλύτερο αστικό σχεδιασμό, ανθεκτικές υποδομές και βελτιωμένα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης είναι ζωτικής σημασίας ώστε να μειωθούν οι επιπτώσεις από ισχυρότερες καταιγίδες και εντονότερες βροχοπτώσεις στο μέλλον».

Η έρευνα αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού προγράμματος ClimaMeter και στηρίζεται σε δεδομένα επανάλυσης ERA5 της υπηρεσίας Copernicus.

Πηγή: Climameter