Ο λαγοκέφαλος και η «τροπικοποίηση» της Μεσογείου

Ο λαγοκέφαλος ζει εδώ και δεκαετίες στη Μεσόγειο. Πρόκειται για λεσεψιανό μετανάστη, δηλαδή είδος που πέρασε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Όπως εξηγεί ο Γιώργος Κατσέλης, καθηγητής του Τμήματος Αλιείας και Υδατοκαλλιεργειών του Πανεπιστημίου Πάτρας, οι πρώτες αισθητές καταγραφές χρονολογούνται στη δεκαετία του 1980, ενώ το είδος έγινε εμφανές για πρώτη φορά στο Ισραήλ γύρω στο 1987 και σταδιακά εξαπλώθηκε σε όλη τη Μεσόγειο.

Δύο παράγοντες άνοιξαν την πόρτα. Ο πρώτος είναι η διαπλάτυνση της Διώρυγας του Σουέζ. Οι αλμυρές λίμνες Little Bitter Lake και Greater Bitter Lake λειτουργούσαν για χρόνια ως φυσικό οικολογικό «φράγμα», καθώς η υψηλή τους αλατότητα εμπόδιζε τα περισσότερα είδη να επιβιώσουν και να περάσουν. Μετά τη διαπλάτυνση της δεκαετίας του 1980, η αλατότητα των λιμνών εξισορροπήθηκε με τη θάλασσα, το φράγμα έσπασε και είδη του Ινδικού Ωκεανού άρχισαν να προωθούνται στη Μεσόγειο.

Ο δεύτερος παράγοντας είναι η κλιματική αλλαγή. Η Μεσόγειος ζεσταίνεται και αποκτά χαρακτηριστικά «τροπικότητας», γεγονός που διευκολύνει την εγκατάσταση θερμόφιλων ξενικών ειδών. Δεν είναι μόνο ο λαγοκέφαλος: στα ελληνικά θαλάσσια οικοσυστήματα έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 250 ξενικά είδη βάσει καταγραφής του 2017, με τον κατάλογο να αυξάνεται διαρκώς. Ανάμεσά τους και το λεοντόψαρο και η αγριόσαλπα, τα οποία όμως είναι βρώσιμα.

Στη ξηρά: τα έλατα της Πελοποννήσου που πεθαίνουν

Την ίδια στιγμή, στα ορεινά της Πελοποννήσου εκτυλίσσεται μια ανάλογη κρίση. Έλληνες ερευνητές καταγράφουν εκτεταμένες εκτάσεις ελατοδασών ξεραίνονται και πεθαίνουν, ακόμη και σε περιοχές που δεν έχουν καεί.

Το ελληνικό έλατο θεωρείται από τα πιο ανθεκτικά δέντρα της χώρας, ικανό να αντέχει ξηρασίες, έντομα και περιοδικές πυρκαγιές. Γι’ αυτό και η εικόνα ξάφνιασε τον Δημήτριο Αβτζή, ανώτερο ερευνητή στο Δασικό Ερευνητικό Ινστιτούτο του ΕΛΓΟ–Δήμητρα, ο οποίος βρέθηκε στην Πελοπόννησο για να καταγράψει τις συνέπειες μιας ανοιξιάτικης πυρκαγιάς. Αντίκρισε εκατοντάδες εκτάρια νεκρών δέντρων, μεγάλο μέρος των οποίων είχε ξεραθεί μέσα στο πράσινο, εκεί όπου η φωτιά δεν είχε καν φτάσει. Η έκταση της ζημιάς ήταν τόσο πρωτοφανής που ο ερευνητής ενημέρωσε άμεσα το Υπουργείο Περιβάλλοντος.

Οι πυρκαγιές, αν και καταστροφικές, δεν αρκούν για να εξηγήσουν το φαινόμενο. Σύμφωνα με το Global Forest Watch, η Ελλάδα έχασε περίπου 200.000 εκτάρια δασών από φωτιές την περίοδο 2001–2024, όμως αυτό που συμβαίνει σήμερα στα ελατοδάση είναι αποτέλεσμα πολλαπλών, αλληλοενισχυόμενων πιέσεων.

Κομβικό ρόλο παίζει η παρατεταμένη ξηρασία, που έχει γίνει μόνιμο χαρακτηριστικό του ελληνικού κλίματος. Η κατάσταση επιδεινώνεται από τη συνεχή μείωση του χειμερινού χιονιού: μελέτη του Ορεινoύ Παρατηρητηρίου Ελλάδος και του Ινστιτούτου Περιβαλλοντικών Ερευνών και Βιώσιμης Ανάπτυξης και του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών καταγράφει ότι την περίοδο 1991–2020 η χώρα έχανε κατά μέσο όρο 1,5 ημέρα χιονιού ανά έτος, στερώντας από τα δάση μια βασική πηγή σταδιακής υγρασίας.

Εξασθενημένα από την έλλειψη νερού, τα δέντρα γίνονται ευάλωτα σε έναν ακόμη εχθρό: τα σκαθάρια του φλοιού, ιδίως της υποοικογένειας Scolytinae. Τα έντομα εγκαθίστανται κάτω από τον φλοιό και καταστρέφουν τα αγγεία μεταφοράς νερού και θρεπτικών ουσιών. Όταν ο πληθυσμός τους φτάσει σε επίπεδα επιδημίας, ο έλεγχος γίνεται εξαιρετικά δύσκολος. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην Ελλάδα: παρόμοιες εξελίξεις καταγράφονται σε χώρες της νότιας και κεντρικής Ευρώπης, όπως η Ισπανία, γεγονός που δείχνει μια ευρύτερη οικολογική μεταβολή.

Δύο φαινόμενα, μία αιτία

Ο λαγοκέφαλος που εξαπλώνεται σε μια θερμαινόμενη θάλασσα και το έλατο που ξεραίνεται σε μια στεγνή πλαγιά είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Η κλιματική αλλαγή δεν εκδηλώνεται μόνο ως ακραία καιρικά φαινόμενα· λειτουργεί και ως αργός, διαρθρωτικός μετασχηματισμός των οικοσυστημάτων. Θερμαίνει τα νερά ώστε να φιλοξενούν θερμόφιλους εισβολείς, και ξηραίνει το έδαφος ώστε να γίνεται ξενιστής για επιβλαβή έντομα. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, είδη που επί δεκαετίες κρατούσαν μια ισορροπία βρίσκονται ξαφνικά εκτεθειμένα.

Τρόποι αντιμετώπισης

Η καλή είδηση είναι ότι σε καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν είμαστε ανυπεράσπιστοι. Όπως τονίζει ο Δρ. Αβτζής, «δεν υπάρχει χρόνος για απαισιοδοξία· έχουμε τη γνώση και τους επιστήμονες». Το κρίσιμο ζήτημα είναι η εφαρμογή των μέτρων.

Για τη θάλασσα:

Η Κύπρος έχει πρωτοστατήσει στην Ανατολική Μεσόγειο με προγράμματα «επικήρυξης», δηλαδή επιδότησης των αλιέων ώστε να ψαρεύουν στοχευμένα τον λαγοκέφαλο και το λεοντόψαρο, μειώνοντας τον πληθυσμό τους. Στην Ελλάδα, την τελευταία περίοδο του ΕΣΠΑ έχουν εκπονηθεί αντίστοιχα προγράμματα για την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, όπου το πρόβλημα είναι εντονότερο. Παράλληλα, η αξιοποίηση των βρώσιμων ξενικών ειδών μετατρέπει το πρόβλημα σε ευκαιρία: η προώθηση της κατανάλωσης λεοντόψαρου και αγριόσαλπας δημιουργεί αγορά, ενώ η αγριόσαλπα μπορεί ακόμη και να συγκαλλιεργηθεί με άλλα ψάρια. Τέλος, η ενημέρωση του κοινού για τον κίνδυνο των τοξινών και για τον σωστό χειρισμό σε περίπτωση δαγκώματος είναι απαραίτητη, ώστε ο φόβος να μετατραπεί σε γνώση.

Για τα δάση:

Η δασολογική κοινότητα τονίζει ότι τα προσβεβλημένα δέντρα πρέπει να απομακρύνονται και να αποφλοιώνονται έγκαιρα, ώστε να μην πολλαπλασιαστούν τα σκαθάρια και να μην προσβάλουν τα υγιή δέντρα. Απαιτείται συστηματική παρακολούθηση των δασών για έγκαιρη ανίχνευση των εστιών, καθώς και η εξασφάλιση επαρκών πόρων και συντονισμένων παρεμβάσεων από τις περιφερειακές δασικές υπηρεσίες. Ενθαρρυντικό είναι ότι τα μεσογειακά οικοσυστήματα διαθέτουν μηχανισμούς φυσικής αναγέννησης, όπως επισημαίνει ο δασικός κλιματολόγος Νίκος Μάρκος, αν και η αποκατάσταση μπορεί να απαιτήσει αρκετά χρόνια.

Και για τα δύο:

Πέρα από τα επιμέρους μέτρα, η ρίζα του προβλήματος παραμένει κοινή. Χωρίς ουσιαστική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και χωρίς πολιτικές προσαρμογής στην κλιματική κρίση, τόσο η θάλασσα όσο και τα δάση θα συνεχίσουν να μεταβάλλονται. Η Ελλάδα, με τα 16.000 χιλιόμετρα ακτών και τα μοναδικά ορεινά της οικοσυστήματα, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της αλλαγής. Το πώς θα αντιδράσει σήμερα θα κρίνει τι θα κληρονομήσουμε αύριο.

Πηγές: Καθημερινή, Reader, EGU Cryosphere

Σημαντικά ξηρότερο του κανονικού είναι το έδαφος σε μεγάλο μέρος της κεντρικής και βορειοανατολικής Ευρώπης και, σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό, στις Βρετανικές Νήσους. Αντίθετα, πλεόνασμα εδαφικής υγρασίας καταγράφεται στην Ελλάδα, τα ανατολικά Βαλκάνια και την Τουρκία, ενώ σε φυσιολογικά επίπεδα κυμαίνεται η Ιβηρική Χερσόνησος και η ανατολική Ευρώπη.

Η παρούσα αξιολόγηση αφορά το εδαφικό στρώμα μεταξύ 28 και 100 εκατοστών κάτω από την επιφάνεια. Η περιεκτικότητα σε νερό στο στρώμα αυτό αντικατοπτρίζει κατά κανόνα τις μετεωρολογικές συνθήκες των τελευταίων μηνών και είναι κρίσιμη για την απόδοση πολλών γεωργικών καλλιεργειών. Όταν η εδαφική υγρασία σε αυτό το στρώμα είναι αρκετά κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα μιας συγκεκριμένης περιοχής, αυτό συνεπάγεται συνθήκες (σχετικής) ξηρασίας και άρα παρατεταμένο υδατικό στρες για τις καλλιέργειες.

Εικόνα 1. Κανονικοποιημένη απόκλιση υγρασίας εδάφους (SSMI) στην Ευρώπη κατά την 10η Ιουνίου 2026. Η ανάλυση αφορά το στρώμα μεταξύ 28 και 100 εκατοστών κάτω από την επιφάνεια, ενώ με μωβ σκιαγράφηση υποδεικνύονται οι περιοχές με χιονοκάλυψη και με γκρι υποδηλώνονται περιοχές με ιδιαίτερα ρηχό/πετρώδες έδαφος (< 40 εκ.) όπου η εκτίμηση του μοντέλου αναμένεται να έχει μικρότερη αξιοπιστία. Τα πρωτογενή δεδομένα προέρχονται από τη βάση δεδομένων ERA5-Land (Copernicus Climate Change Service). Περίοδος αναφοράς για τον υπολογισμό αποκλίσεων είναι τα έτη 1991-2020.

Η ξηρασία στην Ευρώπη παρουσιάζει έντονες χωρικές διαφοροποιήσεις, με σαφή επιδείνωση στην ανατολική Μεσόγειο καθώς και σε τμήματα της ανατολικής και κεντρικής Ευρώπης. Αντίθετα, σε άλλες περιοχές καταγράφονται τάσεις σταθεροποίησης ή και βελτίωσης των συνθηκών.

Στη βορειοανατολική Ευρώπη οι ξηρές συνθήκες επιμένουν, ενώ στα Βαλκάνια και σε χώρες της κεντρικής Ευρώπης παρατηρείται αξιοσημείωτη ανάκαμψη. Συνολικά, μεγάλα τμήματα της ηπείρου επανέρχονται σε πιο φυσιολογικά επίπεδα, αν και παραμένουν τοπικές εστίες ανησυχίας.

Σημαντικά ξηρότερο του κανονικού είναι το έδαφος στο σύνολο σχεδόν της νοτιοανατολικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, στην Γερμανία, στην Ολλανδία, στο Βέλγιο, στη βόρεια Γαλλία και στην Αγγλία. Αντίθετα, σημαντικά θετικές αποκλίσεις υγρασίας εδάφους επικρατούν στις Βαλτικές χώρες, την Σουηδία και τη Νορβηγία. Στις υπόλοιπες περιοχές της ηπείρου οι συνθήκες είναι πιο κοντά στα κανονικά για την εποχή επίπεδα. Σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, ουσιαστικές διαφορές παρατηρούνται στην Γαλλία, την Ιρλανδία και τη Σκανδιναβία, όπου η υγρασία εδάφους έχει αυξηθεί.

Η αξιολόγηση των συνθηκών εδαφικής υγρασίας αφορά το στρώμα μεταξύ 28 και 100 εκατοστών κάτω από την επιφάνεια. Η περιεκτικότητα σε νερό στο στρώμα αυτό είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη και απόδοση πολλών γεωργικών καλλιεργειών και αντικατοπτρίζει κατά κανόνα τις μετεωρολογικές συνθήκες του τελευταίου εξαμήνου. Όταν η εδαφική υγρασία σε αυτό το στρώμα είναι αρκετά κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα μιας συγκεκριμένης περιοχής, αυτό συνεπάγεται συνθήκες (σχετικής) ξηρασίας και άρα παρατεταμένο υδατικό στρες για τις καλλιέργειες.

Εικόνα 1. Κανονικοποιημένη απόκλιση υγρασίας εδάφους (SSMI) στην Ευρώπη στις 25 Σεπτεμβρίου 2025. Η ανάλυση αφορά το στρώμα μεταξύ 28 και 100 εκατοστών κάτω από την επιφάνεια και τα πρωτογενή δεδομένα προέρχονται από τη βάση δεδομένων ERA5-Land (Copernicus Climate Change Service). Περίοδος αναφοράς για τον υπολογισμό αποκλίσεων είναι τα έτη 1991-2020.

Η περιοχή του Έβρου εμφανίζεται με τιμές που ξεπερνούν το -80% σε σχέση με τα κανονικά επίπεδα, κάτι που υποδηλώνει μια από τις σοβαρότερες περιόδους ξηρασίας των τελευταίων ετών. Η έλλειψη υγρασίας αυτή συνδέεται με την παρατεταμένη απουσία βροχοπτώσεων, τις αυξημένες θερμοκρασίες και τους ισχυρούς ανέμους που ενισχύουν την εξάτμιση.

Η κατάσταση αυτή έχει άμεσο αντίκτυπο στις αγροτικές καλλιέργειες, στην υγεία των δασών και την οικολογία: η ξηρασία αυξάνει τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών και επηρεάζει τη βιοποικιλότητα.

Συνολικά, ο χάρτης αποτυπώνει μια γενικευμένη εικόνα ξηρασίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια, με τις περιοχές γύρω από τη Μαύρη Θάλασσα, τη Βουλγαρία και τον Έβρο να πλήττονται περισσότερο. Η Δυτική Ευρώπη και η Σκανδιναβία εμφανίζουν ηπιότερες ανωμαλίες, ενώ σε ορισμένα τμήματα της Ιβηρικής χερσονήσου παρατηρούνται ελαφρώς θετικές αποκλίσεις (πλεόνασμα υγρασίας).

Πηγή: Luca Brocca, ISAC/CNR

Η εικόνα είναι πια γνώριμη: ξερά έλατα και πεύκα, βουβοί κορμοί στα σημεία όπου κάποτε
φύτρωνε ζωή. Τα ελληνικά δάση ζουν μια κρίσιμη στιγμή επιβίωσης. Οι εκτεταμένες
ξηράνσεις που παρατηρούνται την τελευταία δεκαετία, σε περιοχές όπως ο Παρνασσός, ο
Ταΰγετος, ο Χελμός, και η Πάρνηθα, συνδέονται άμεσα με την κλιματική αλλαγή και τις
ακραίες συνθήκες που προκαλεί.

Η έλλειψη βροχοπτώσεων, οι υψηλές θερμοκρασίες και τα υποβαθμισμένα εδάφη
συνθέτουν έναν μηχανισμό φυσικής επιλογής: μόνο τα δέντρα με τα κατάλληλα γονιδιακά
χαρακτηριστικά μπορούν να προσαρμοστούν και να επιβιώσουν. Το έλατο, για παράδειγμα,
αν και ανθεκτικό στο ψύχος, δυσκολεύεται να επιβιώσει σε συνθήκες παρατεταμένης
ξηρασίας, και σταδιακά παύει να υπάρχει.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό. Τα ίδια φαινόμενα παρατηρούνται πλέον και στην
Κεντρική Ευρώπη. Η Ελλάδα, όμως, έχει ένα κρίσιμο πλεονέκτημα: πλούσια γενετική
ποικιλότητα στα δασικά της είδη. Αυτή η βιολογική «προίκα» μπορεί να γίνει ασπίδα
απέναντι στην κλιματική κατάρρευση, αρκεί να αξιοποιηθεί σωστά.

Η σύγχρονη δασική έρευνα στρέφεται πλέον και στην επιγενετική: τους μηχανισμούς δηλαδή
μέσω των οποίων τα δέντρα «θυμούνται» περιβαλλοντικά σοκ και ενεργοποιούν άμυνες,
χωρίς να αλλάζει το DNA τους. Η «βιολογική μνήμη» των δέντρων, μέσω επιγενετικών
μηχανισμών, τους επιτρέπει να θυμούνται παλαιότερες ξηρασίες και να προσαρμόζουν τη
λειτουργία τους χωρίς να μεταβάλουν τη γενετική τους αλληλουχία. Η γενετική και
επιγενετική παρακολούθηση, η δημιουργία τραπεζών γενετικών πόρων, και η αναπαραγωγή
ανθεκτικών γενοτύπων είναι εργαλεία-κλειδιά για το μέλλον των δασών μας.

Η πρόληψη είναι πλέον επιτακτική. Χρειαζόμαστε καλύτερη διαχείριση, απομάκρυνση των
προσβεβλημένων δέντρων, ενίσχυση της φυσικής αναγέννησης και –πάνω απ’ όλα–
μακρόπνοο σχεδιασμό. Η φύση έχει τους δικούς της μηχανισμούς προσαρμογής. Το ερώτημα
είναι αν εμείς, ως κοινωνία, μπορούμε να ακολουθήσουμε το ρυθμό της και να σώσουμε τα
δάση πριν σωπάσουν για πάντα.

Ξερά νεαρά έλατα στην Πάρνηθα τον Ιούνιο 2025. Φωτογραφία του Παναγιώτη Κυριακόπουλου

Περιορισμένες ημέρες χιονοκάλυψης παρατηρήθηκαν στην Ευρώπη κατά την περίοδο Σεπτεμβρίου 2024 – Απριλίου 2025 (μέχρι και τις 25/04). Οι μεγαλύτερες αποκλίσεις της τάξης του 50-60% κάτω από τα κλιματικές τιμές παρατηρήθηκαν σε περιοχές της Βόρειας Ευρώπης και κυρίως σε χώρες της Βαλτικής και σε περιοχές της Βορειοδυτικής Ρωσίας. Στις ίδιες περιοχές παρατηρήθηκαν υψηλές θερμοκρασίες ρεκόρ τον φετινό χειμώνα καθώς και ασυνήθιστη ξηρασία. Περισσότερες ημέρες χιονοκάλυψης από την μέση τιμή σημειώθηκαν μόνο σε περιοχές της Βόρειας Σκανδιναβίας, της Ιρλανδίας και της Ισλανδίας, καθώς και σε κάποια ορεινά τμήματα στα Δυτικά Βαλκάνια.

Στα Βαλκάνια οι μέρες χιονοκάλυψης ήταν έως και 20-30 ημέρες κάτω από τον μέσο της περιόδου 2005-2024. Λίγο πάνω από την μέση τιμή οι ημέρες χιονοκάλυψης σε ορεινά τμήματα των Δυτικών Βαλκανίων καθώς και στα ορεινά της Βουλγαρίας.

Αρκετά πάνω από τον μέση τιμή οι ημέρες χιονοκάλυψης στα ορεινά του Εύξεινου Πόντου και στην Ανατολικά τμήματα της Τουρκία.

Εικόνα 1. Αποκλίσεις ημερών χιονοκάλυψης στην Ευρώπη για την περίοδο Σεπτέμβριος 2024 – Απρίλιος 2024 (μέχρι τις 25/04). Πηγή δεδομένων: IMS/NSIDC. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 2. Μέσο ημερήσιο ποσοστό χιονοκάλυψης στην Ευρώπη για την περίοδο Σεπτέμβριος 2024 – Απρίλιος 2024 (μέχρι τις 25/04). Πηγή δεδομένων: IMS/NSIDC. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Δεδομένα από: IMS / NSIDC.

Όπως παρουσιάζεται στο γράφημα στην Εικόνα 1, η μέση αθροιστική βροχόπτωση στην Ελλάδα βρίσκεται σε πολύ χαμηλό σημείο, όπου μόνο τα πολύ ξηρά έτη του 1992 και 2000 είναι χειρότερα από φέτος. Τα 2 πιο βροχοφόρα έτη από το 1991 μέχρι και το 2024 είναι αυτά του 2009 και 2010.

Διανύοντας ένα μεγάλο διάστημα ανομβρίας και ξηρασίας από την άνοιξη του 2024 μέχρι και σήμερα, σε πολλά σημεία της χώρας το έλλειμμα της ετήσιας συνολικής βροχόπτωσης ξεπερνά το 40-50% σε σχέση με την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020. Επιπλέον, η ανομβρία και η ξηρασία φαίνεται να συνεχίζονται μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα στην περιοχή μας με βάση τις τελευταίες εκτιμήσεις των μακροπρόθεσμων μοντέλων. Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις καθώς και την κατάσταση που βρίσκεται ήδη η ξηρασία στην χώρα μας, το 2024 βαδίζει ως ένα από τα πιο ξηρά και ταυτόχρονα θερμότερα έτη στα χρονικά των καταγραφών (η επιβεβαίωση στο τέλος του έτους από το climatebook).

Εικόνα 1. Μέση ετήσια αθροιστική βροχόπτωση στο σύνολο της Ελλάδας από το 1991 μέχρι το 2024 (29 Οκτωβρίου 2024). Πηγή δεδομένων: ERA5Land / Copernicus. Επεξεργασία & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr

Πηγή δεδομένων: Copernicus/C3S.

Πιο συγκεκριμένα, λαμβάνοντας υπόψη τα δορυφορικά δεδομένα που επεξεργάστηκε το climatebook, από τον δορυφόρο Sentinel-2, στις 22 Ιουλίου 2023 (ένα χρόνο πριν) η συνολική έκταση της επιφάνειας της λίμνης ήταν ~16.6 km², ενώ στις 21 Ιουλίου 2024 υπολογίστηκε ~9.8 km². Σε σύγκριση με την μέση τιμή από το 2010 η έκταση της λίμνης σήμερα είναι 35–40% μικρότερη.

Εικόνα 1. Δορυφορική 3D απεικόνιση της τεχνητής λίμνης Πηνειού στην Ηλεία στις 22 Ιουλίου 2023 από τον ευρωπαϊκό δορυφόρο Sentinel-2. Πηγή δεδομένων: Sentinel-2/Copernicus. Ανάλυση & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 2. Δορυφορική 3D απεικόνιση της τεχνητής λίμνης Πηνειού στην Ηλεία στις 21 Ιουλίου 2024 από τον ευρωπαϊκό δορυφόρο Sentinel-2. Πηγή δεδομένων: Sentinel-2/Copernicus. Ανάλυση & οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Η έκταση της τεχνητής Λίμνης του Πηνειού για την συγκεκριμένη χρονική περίοδο υπολογίζεται ως μία από τις 2 μικρότερες από το 2000 που υπάρχουν δορυφορικές παρατηρήσεις πολύ υψηλής ανάλυσης. Αντίστοιχες χρονιές ξηρασίας στην περιοχή ήταν το 2008 και το 2002.

Εικόνα 3. Δορυφορική εικόνα της τεχνητής λίμνης Πηνειού στην Ηλεία στις 22/07/2023 με σημειωμένες τις εκτάσεις της τεχνητής λίμνης για το 2023 και 2024. Πηγή δεδομένων: Sentinel-2/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Πηγές δεδομένων: Sentinel-2/Copernicus, Landsat-8/USGS.

Πιο συγκεκριμένα, λαμβάνοντας υπόψη τα δορυφορικά δεδομένα που επεξεργάστηκε το climatebook, από τον ευρωπαϊκό δορυφόρο Sentinel-2, στην παρακάτω δορυφορική εικόνα (βλ. Εικόνα 1 & 2) δίνεται η έκταση του ταμιευτήρα Αποσελέμη που καλύπτεται από νερό, σε τρεις διαδοχικές  χρονιές (πρώτο δεκαήμερο Ιουλίου 2022, 2023 και 2024).

Το 2022, η έκταση που κάλυπτε το νερό ήταν περίπου 1.4 τετραγωνικά χιλιόμετρα (σημειώνεται ότι η κανονική έκταση επιφάνειας είναι 1.9 τετραγωνικά χιλιόμετρα).

Στις αρχές Ιουλίου 2023, η επιφάνεια ήταν 0.8 τετραγωνικά χιλιόμετρα και πριν λίγες ημέρες (10 Ιουλίου 2024) ήταν μόνο 0.6 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Η σημερινή επιφάνεια είναι επομένως στο 31% της κανονικής επιφάνειας του ταμιευτήρα.

Εικόνα 1. Δορυφορικές εικόνες από το Φράγμα Αποσελέμη στο Ηράκλειο της Κρήτης από τον δορυφόρο Sentinel-2 στις αρχές Ιουλίου των ετών 2022, 2023, 2024. Πηγή δεδομένων: Sentinel-2/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Εικόνα 2. Δορυφορική εικόνα του Φράγματος Αποσελέμη στο Ηράκλειο της Κρήτης στις 06/07/2022 με σημειωμένες τις εκτάσεις της τεχνητής λίμνης για το 2022, 2023 και 2024. Πηγή δεδομένων: Sentinel-2/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.

Πηγή δεδομένων: Sentinel-2/Copernicus.