WMO 2026 Calendar Competition - Ahnaf Ibne Nasir
Έκθεση WMO 2026: Η Κατάσταση του Παγκόσμιου Κλίματος και η Ενεργειακή Ανισορροπία της Γης

Την Παγκόσμια Ημέρα Μετεωρολογίας του 2026, η νέα έκθεση του WMO δημοσιοποιείται σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας. Όμως, η κλιματική κρίση και οι μεταβολές που προκαλεί η ανθρώπινη παρέμβαση υπενθυμίζουν ότι η φύση δεν αναγνωρίζει σύνορα, επηρεάζοντας ολόκληρο τον πλανήτη αδιακρίτως.

Το κλίμα της Γης βρίσκεται περισσότερο εκτός ισορροπίας από οποιαδήποτε άλλη στιγμή στην καταγεγραμμένη ιστορία, καθώς οι συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου οδηγούν σε συνεχή θέρμανση της ατμόσφαιρας και των ωκεανών και στο λιώσιμο των πάγων, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO). Αυτές οι ραγδαίες και μεγάλης κλίμακας αλλαγές συνέβησαν μέσα σε λίγες δεκαετίες, αλλά θα έχουν επιβλαβείς επιπτώσεις για εκατοντάδες –και ενδεχομένως χιλιάδες– χρόνια.

Η έκθεση του WMO για την Κατάσταση του Παγκόσμιου Κλίματος 2025 επιβεβαιώνει ότι τα έτη 2015-2025 είναι τα θερμότερα 11 έτη που έχουν καταγραφεί, και ότι το 2025 ήταν το δεύτερο ή τρίτο θερμότερο έτος στην ιστορία, περίπου 1,43 °C πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1850-1900. Ακραία φαινόμενα ανά τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των έντονων καυσώνων, των ισχυρών βροχοπτώσεων και των τροπικών κυκλώνων, προκάλεσαν αναταραχή και καταστροφές, αναδεικνύοντας την ευαλωτότητα των διασυνδεδεμένων οικονομιών και κοινωνιών μας.

Ο ωκεανός συνεχίζει να θερμαίνεται και να απορροφά διοξείδιο του άνθρακα. Τα τελευταία είκοσι χρόνια, απορροφά ετησίως το ισοδύναμο περίπου δεκαοκτώ φορών της ετήσιας ανθρώπινης κατανάλωσης ενέργειας. Η ετήσια έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική ήταν σε επίπεδα ρεκόρ ή κοντά σε αυτά, η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Ανταρκτική ήταν η τρίτη χαμηλότερη που έχει καταγραφεί, και το λιώσιμο των παγετώνων συνεχίστηκε αμείωτο, σύμφωνα με την έκθεση.

«Η Κατάσταση του Παγκόσμιου Κλίματος βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Ο πλανήτης Γη ωθείται πέρα από τα όριά του. Κάθε βασικός κλιματικός δείκτης αναβοσβήνει κόκκινο», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, António Guterres.

«Η ανθρωπότητα μόλις βίωσε τα έντεκα θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί. Όταν η ιστορία επαναλαμβάνεται έντεκα φορές, δεν είναι πλέον σύμπτωση. Είναι ένα κάλεσμα για δράση», δήλωσε ο κ. Guterres.

Ετήσιες αποκλίσεις της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας σε σχέση με το προβιομηχανικό επίπεδο αναφοράς (1850–1900). Τα δεδομένα προέρχονται από τα σύνολα δεδομένων που υποδεικνύονται στο υπόμνημα.

Για πρώτη φορά, η έκθεση περιλαμβάνει την ενεργειακή ανισορροπία της Γης ως έναν από τους βασικούς κλιματικούς δείκτες.

Η ενεργειακή ισορροπία της Γης μετρά τον ρυθμό με τον οποίο η ενέργεια εισέρχεται και εξέρχεται από το σύστημα της Γης. Υπό ένα σταθερό κλίμα, η εισερχόμενη ενέργεια από τον ήλιο είναι περίπου ίση με την ποσότητα της εξερχόμενης ενέργειας. Ωστόσο, οι αυξανόμενες συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου που παγιδεύουν τη θερμότητα —διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και υποξείδιο του αζώτου— στα υψηλότερα επίπεδά τους των τελευταίων τουλάχιστον 800.000 ετών, έχουν ανατρέψει αυτή την ισορροπία.

Η ενεργειακή ανισορροπία της Γης έχει αυξηθεί από τότε που ξεκίνησε η καταγραφή των παρατηρήσεων το 1960, ιδιαίτερα τα τελευταία 20 χρόνια. Έφτασε σε νέο υψηλό το 2025.

«Οι επιστημονικές πρόοδοι βελτίωσαν την κατανόησή μας για την ενεργειακή ανισορροπία της Γης και για την πραγματικότητα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης μας και το κλίμα μας αυτή τη στιγμή», δήλωσε η Γενική Γραμματέας του WMO, Celeste Saulo. «Οι ανθρώπινες δραστηριότητες διαταράσσουν ολοένα και περισσότερο τη φυσική ισορροπία και θα ζήσουμε με αυτές τις συνέπειες για εκατοντάδες και χιλιάδες χρόνια».

«Σε καθημερινή βάση, ο καιρός μας έχει γίνει πιο ακραίος. Το 2025, καύσωνες, δασικές πυρκαγιές, ξηρασία, τροπικοί κυκλώνες, καταιγίδες και πλημμύρες προκάλεσαν χιλιάδες θανάτους, επηρέασαν εκατομμύρια ανθρώπους και προκάλεσαν οικονομικές απώλειες δισεκατομμυρίων», δήλωσε η Celeste Saulo.

Πού πηγαίνει η πλεονάζουσα ενέργεια;

  • 1% στην ατμόσφαιρα: Η θέρμανση της ατμόσφαιρας, συμπεριλαμβανομένων των στρωμάτων κοντά στην επιφάνεια της Γης (οι θερμοκρασίες που αισθάνονται οι άνθρωποι), αντιπροσωπεύει μόλις το 1% της πλεονάζουσας ενέργειας.

  • 5% στην ξηρά: Αποθηκεύεται στις ηπειρωτικές μάζες.

  • 91% στους ωκεανούς: Η συντριπτική πλειονότητα της πλεονάζουσας θερμότητας αποθηκεύεται στον ωκεανό, ο οποίος λειτουργεί ως σημαντικός ρυθμιστής ενάντια στις υψηλότερες θερμοκρασίες στην ξηρά. Το θερμικό περιεχόμενο των ωκεανών έφτασε σε νέο ρεκόρ το 2025.

  • 3% στους πάγους: Η ενέργεια αυτή θερμαίνει και λιώνει τους πάγους. Τα στρώματα πάγου στην Ανταρκτική και τη Γροιλανδία έχουν χάσει σημαντική μάζα.

Μακροπρόθεσμες Επιπτώσεις και Υγεία

Η θέρμανση των ωκεανών και το λιώσιμο των πάγων οδηγούν στη μακροπρόθεσμη άνοδο της μέσης παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας. Σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), οι αλλαγές στη θέρμανση των ωκεανών και στο pH των βαθιών υδάτων είναι μη αναστρέψιμες σε χρονικές κλίμακες εκατοντάδων έως χιλιάδων ετών.

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης ένα κεφάλαιο για το κλίμα και την υγεία, δείχνοντας πώς οι μεταβαλλόμενες συνθήκες επηρεάζουν την εμφάνιση κινδύνων όπως:

  • Ο δάγκειος πυρετός (η ταχύτερα αναπτυσσόμενη ασθένεια που μεταδίδεται από κουνούπια).

  • Το θερμικό στρες, το οποίο επηρεάζει πάνω από το ένα τρίτο του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού.

«Σε αυτή την εποχή των πολέμων, η κλιματική πίεση αποκαλύπτει μια άλλη αλήθεια: ο εθισμός μας στα ορυκτά καύσιμα αποσταθεροποιεί τόσο το κλίμα όσο και την παγκόσμια ασφάλεια. Η σημερινή έκθεση θα έπρεπε να συνοδεύεται από μια προειδοποιητική ετικέτα: το κλιματικό χάος επιταχύνεται και η καθυστέρηση είναι θανάσιμη», δήλωσε ο κ. Guterres.

Η έκθεση για την Κατάσταση του Παγκόσμιου Κλίματος 2025 βασίζεται σε επιστημονικές συνεισφορές από Εθνικές Μετεωρολογικές και Υδρολογικές Υπηρεσίες, Περιφερειακά Κλιματικά Κέντρα του WMO, εταίρους των Ηνωμένων Εθνών και δεκάδες ειδικούς.

«Όταν παρατηρούμε σήμερα, δεν προβλέπουμε απλώς τον καιρό, προστατεύουμε το αύριο. Τους ανθρώπους του αύριο. Τον πλανήτη του αύριο», κατέληξε η Celeste Saulo.

Σχηματική αναπαράσταση της ενεργειακής ισορροπίας και ανισορροπίας της Γης.

Πηγή: FAQ 7.1 IPCC, 2021.

Αέρια του Θερμοκηπίου

Δεδομένα από μεμονωμένους σταθμούς παρακολούθησης δείχνουν ότι τα επίπεδα των τριών κύριων αερίων του θερμοκηπίου – διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και υποξείδιο του αζώτου – συνέχισαν να αυξάνονται το 2025.

Το 2024 –το τελευταίο έτος για το οποίο διαθέτουμε ενοποιημένες παγκόσμιες παρατηρήσεις– η ατμοσφαιρική συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 2 εκατομμυρίων ετών, ενώ το μεθάνιο και το υποξείδιο του αζώτου στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τουλάχιστον 800.000 ετών.

Η αύξηση της ετήσιας συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα το 2024 ήταν η μεγαλύτερη ετήσια αύξηση από τότε που ξεκίνησαν οι σύγχρονες μετρήσεις το 1957. Αυτό οφείλεται στις συνεχιζόμενες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από ορυκτά καύσιμα και στη μειωμένη αποτελεσματικότητα των χερσαίων και ωκεάνιων καταβοθρών άνθρακα (carbon sinks).

Μέση παγκόσμια θερμοκρασία κοντά στην επιφάνεια

Τα τελευταία έντεκα χρόνια, 2015–2025, ήταν τα έντεκα θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί.

Το 2025 ήταν το δεύτερο ή τρίτο θερμότερο έτος (ανάλογα με το σύνολο δεδομένων) στο αρχείο παρατηρήσεων των 176 ετών, αντανακλώντας τη μετάβαση σε συνθήκες La Niña που ψύχουν προσωρινά τον πλανήτη. Η ετήσια μέση παγκόσμια θερμοκρασία κοντά στην επιφάνεια ήταν περίπου 1,43 ± 0,13 °C πάνω από τον προβιομηχανικό μέσο όρο της περιόδου 1850–1900.

Το έτος 2024 –το οποίο ξεκίνησε με ένα ισχυρό El Niño– παραμένει το θερμότερο έτος, περίπου 1,55 °C πάνω από τον μέσο όρο του 1850–1900.

Θερμικό περιεχόμενο των ωκεανών

Το 2025, το θερμικό περιεχόμενο των ωκεανών (σε βάθος έως 2.000 μέτρα) έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη των καταγραφών το 1960, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ του 2024.

Κατά τα τελευταία εννέα χρόνια, κάθε έτος σημειώνει και ένα νέο ρεκόρ θερμικού περιεχομένου των ωκεανών.

Ο ρυθμός θέρμανσης των ωκεανών τις τελευταίες δύο δεκαετίες, 2005–2025, είναι υπερδιπλάσιος από εκείνον που παρατηρήθηκε την περίοδο 1960–2005 – και ανέρχεται σε περίπου 11,0–12,2 Zetajoules ανά έτος – περίπου 18 φορές την ετήσια ανθρώπινη κατανάλωση ενέργειας.

Παρά τις συνθήκες La Niña, περίπου το 90% της επιφάνειας των ωκεανών βίωσε τουλάχιστον έναν θαλάσσιο καύσωνα το 2025.

Η θέρμανση των ωκεανών έχει εκτεταμένες συνέπειες, όπως η υποβάθμιση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, η απώλεια βιοποικιλότητας και η μείωση της ικανότητας του ωκεανού να απορροφά άνθρακα. Τροφοδοτεί τροπικές και υποτροπικές καταιγίδες και επιδεινώνει τη συνεχιζόμενη απώλεια θαλάσσιου πάγου στις πολικές περιοχές.

Παγκόσμια μέση στάθμη της θάλασσας

Το 2025, η παγκόσμια μέση στάθμη της θάλασσας ήταν συγκρίσιμη με τα επίπεδα ρεκόρ που παρατηρήθηκαν το 2024. Ήταν περίπου 11 εκατοστά υψηλότερη από την έναρξη των δορυφορικών μετρήσεων το 1993.

Η ετήσια αύξηση από το 2024 έως το 2025 ήταν μικρότερη από εκείνη της περιόδου 2023-2024, γεγονός που συνάδει με τη βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα που σχετίζεται με τις συνθήκες La Niña. Ωστόσο, ο ρυθμός ανόδου της στάθμης από το 2012 είναι υψηλότερος από τον αντίστοιχο της περιόδου 1993–2011. Η άνοδος της στάθμης βλάπτει τα παράκτια οικοσυστήματα και οδηγεί σε αλάτωση των υπόγειων υδάτων και πλημμύρες.

pH των Ωκεανών

Περίπου το 29% του CO2 από ανθρώπινες δραστηριότητες μεταξύ 2015-2024 απορροφήθηκε από τον ωκεανό, οδηγώντας στη συνεχή πτώση του pH της επιφάνειας. Σύμφωνα με τον IPCC, υπάρχει πολύ υψηλή βεβαιότητα ότι οι σημερινές τιμές pH της επιφάνειας είναι πρωτοφανείς για τουλάχιστον 26.000 χρόνια. Η οξίνιση των ωκεανών βλάπτει τη βιοποικιλότητα, τα οικοσυστήματα και την παραγωγή τροφίμων από την υδατοκαλλιέργεια οστρακοειδών και την αλιεία.

Ισοζύγιο μάζας παγετώνων

Το υδρολογικό έτος 2024/2025, η απώλεια μάζας από τους παγετώνες αναφοράς ήταν μεταξύ των πέντε χειρότερων που έχουν καταγραφεί. Αυτό συνεχίζει μια τάση επιταχυνόμενης απώλειας, με οκτώ από τα δέκα έτη με τη μεγαλύτερη απώλεια πάγου να έχουν συμβεί από το 2016 και μετά. Εξαιρετικά επίπεδα απώλειας σημειώθηκαν το 2025 στην Ισλανδία και κατά μήκος των ακτών του Ειρηνικού στη Βόρεια Αμερική.

Έκταση θαλάσσιου πάγου

Η μέση ετήσια έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική για το 2025 ήταν η χαμηλότερη ή η δεύτερη χαμηλότερη στην ιστορία της δορυφορικής εποχής (από το 1979). Στην Ανταρκτική, η έκταση ήταν η τρίτη χαμηλότερη. Η μέγιστη ημερήσια έκταση στην Αρκτική (μετά τον χειμερινό παγετό) το 2025 ήταν η χαμηλότερη ετήσια μέγιστη τιμή που έχει καταγραφεί ποτέ.

Ακραία Φαινόμενα και Επιπτώσεις

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν αλυσιδωτές επιπτώσεις στη γεωργική παραγωγή. Η κλιματικά καθοδηγούμενη επισιτιστική ανασφάλεια θεωρείται πλέον κίνδυνος με επιπτώσεις στην κοινωνική σταθερότητα και τη μετανάστευση. Επίσης, συνεχίζει να προκαλεί νέους και παρατεταμένους εκτοπισμούς πληθυσμών παγκοσμίως, με ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες σε εύθραυστες και πληγείσες από συγκρούσεις περιοχές.

Επιπτώσεις του κλίματος και της θερμότητας στην υγεία

Η κλιματική αλλαγή ενισχύει κινδύνους όπως οι νόσοι που μεταδίδονται από φορείς (έντομα) και το νερό, καθώς και στρεσογόνους παράγοντες ψυχικής υγείας.

  • Δάγκειος πυρετός: Ξεχωρίζει ως η ταχύτερα αναπτυσσόμενη νόσος που μεταδίδεται από κουνούπια στον κόσμο. Περίπου ο μισός πληθυσμός του πλανήτη βρίσκεται σε κίνδυνο.

  • Θερμική καταπόνηση (Heat stress): Πάνω από το ένα τρίτο του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού (1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι) αντιμετωπίζει κίνδυνο λόγω ζέστης στον χώρο εργασίας, κυρίως στη γεωργία και τις κατασκευές.

Σημειώνεται στην έκθεση πως υπάρχει επείγουσα ανάγκη ενσωμάτωσης των μετεωρολογικών και κλιματικών δεδομένων στα συστήματα υγείας, ώστε τα κέντρα λήψης αποφάσεων να περάσουν σε προληπτική δράση που θα σώζει ζωές.

ΠΗΓΕΣ:

World Meteorological Organization (2026). WMO State of the Global Climate 2025. Geneva, Switzerland: WMO. Δελτίο τύπου διαθέσιμο στο: https://wmo.int/news/media-centre/earths-climate-swings-increasingly-out-of-balance (Πρόσβαση στις 25 Μαρτίου 2026).

World Meteorological Organization. (2026). State of the Global Climate 2025 (WMO-No. 1385). Geneva: WMO. Ανακτήθηκε από: https://library.wmo.int/idurl/4/69807

Cover photo: “Golden sunlight reflects off ocean waves near the shore at sunrise” by Ahnaf Ibne Nasir, WMO 2026 Calendar Competition.