*Άρθρο της Άννας Τζυρκαλλή, ερευνήτρια στο Κέντρο Αριστείας για την Κλιματική και Ατμοσφαιρική Έρευνα (CARE-C) του Ινστιτούτου Κύπρου
Όταν μιλάμε για ακραία καιρικά φαινόμενα, συνήθως στεκόμαστε στη θερμοκρασία. Όμως μια νέα επιστημονική μελέτη υπενθυμίζει ότι το σώμα μας δεν «νιώθει» μόνο τους βαθμούς Κελσίου. Νιώθει και την υγρασία. Και αυτός ο συνδυασμός μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμος για την υγεία, ειδικά για τους ηλικιωμένους.
Η εργασία, που δημοσιεύθηκε στο PLOS Climate στις 15 Απριλίου 2026, ανέλυσε δεδομένα από την Κύπρο για την περίοδο 2004–2019 και συνέδεσε τη θερμοκρασία και την ατμοσφαιρική υγρασία με τους καθημερινούς θανάτους από καρδιαγγειακά και αναπνευστικά αίτια σε άτομα άνω των 65 ετών, δηλαδή σε μια ηλικιακή ομάδα που θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη στις καιρικές συνθήκες.
Οι επιστήμονες εξέτασαν όχι μόνο τη σχετική υγρασία, που είναι το μέγεθος που ακούμε συνήθως στις προγνώσεις, αλλά και την πίεση υδρατμών, δηλαδή μια πιο άμεση μέτρηση της πραγματικής ποσότητας υγρασίας στην ατμόσφαιρα. Σύμφωνα με τη μελέτη, αυτή η δεύτερη μεταβλητή αποτυπώνει καλύτερα τη βιολογική επιβάρυνση που δέχεται το σώμα μας.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η υπερβολική ζέστη είναι επικίνδυνη, αλλά γίνεται ακόμη πιο επιβαρυντική όταν συνδυάζεται με αυξημένη υγρασία, ιδιαίτερα στις παράκτιες περιοχές το καλοκαίρι. Εκεί, οι ερευνητές βρήκαν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες μαζί με υψηλή πίεση υδρατμών αύξαναν τον κίνδυνο θνησιμότητας σε σύντομο χρονικό διάστημα, μέσα στις επόμενες λίγες ημέρες. Αυτό έχει νόημα και φυσιολογικά: όταν ο αέρας είναι υγρός, ο ιδρώτας εξατμίζεται πιο δύσκολα και έτσι το σώμα δυσκολεύεται να αποβάλει θερμότητα.
Η μελέτη όμως δείχνει κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον: και το κρύο μπορεί να γίνει πιο επικίνδυνο όταν συνδυάζεται με συγκεκριμένα επίπεδα υγρασίας. Στις εσωτερικές, μη παράκτιες περιοχές, οι ψυχρές και ξηρές συνθήκες φάνηκε να επιβαρύνουν περισσότερο τη θνησιμότητα τον χειμώνα. Αντίθετα, στις παράκτιες περιοχές το πρόβλημα αναδείχθηκε κυρίως σε ψυχρές αλλά πιο υγρές συνθήκες. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει ένα και μόνο «επικίνδυνο καιρικό μοτίβο» για όλους: ο ίδιος βαθμός θερμοκρασίας μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ διαφορετικό για μια παραθαλάσσια πόλη και κάτι άλλο για μια ηπειρωτική περιοχή.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής. Η ίδια η μελέτη τονίζει ότι η Ανατολική Μεσόγειος είναι hotspot της κλιματικής αλλαγής, με ρυθμούς θέρμανσης πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο, ενώ τα επεισόδια ακραίας ζέστης και οι θερμοϋγρές συνθήκες αναμένεται να ενταθούν. Γι’ αυτό οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και οι στρατηγικές προσαρμογής πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τη θερμοκρασία, αλλά και την υγρασία.
Πηγή: PLOS Climate
