Μια ασυνήθιστη εικόνα καταγράφεται φέτος σε ορεινά δάση οξιάς της Ελλάδας, κυρίως πάνω από τα 1.500 μέτρα. Σε περιοχές όπως το Πήλιο, ο Κίσσαβος και το Νυμφαίο, τμήματα της κόμης εμφανίζονται καφέ, με φύλλα μαραμένα ή νεκρωμένα, ενώ κανονικά αυτή την εποχή τα δάση θα έπρεπε να είναι έντονα πράσινα.

Η πιθανότερη αιτία είναι ο όψιμος παγετός και τα χιόνια της 1ης Μαΐου 2026. Εκείνη την περίοδο, οι οξιές είχαν ήδη ξεκινήσει την ανοιξιάτικη έκπτυξη των φύλλων τους. Τα νεαρά φύλλα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις απότομες πτώσεις της θερμοκρασίας και μπορούν να νεκρωθούν όταν εκτεθούν σε παγετό.

Συγκριτικές δορυφορικές εικόνες Sentinel-2 από την περιοχή του Νυμφαίου, μεταξύ Ιουνίου 2025 και Ιουνίου 2026, δείχνουν εντυπωσιακή αλλαγή στο χρώμα της βλάστησης. Εκεί όπου πέρυσι κυριαρχούσε συνεχές πράσινο, φέτος εμφανίζονται εκτεταμένες καφέ αποχρώσεις. Αντίστοιχη εικόνα επιβεβαιώνεται και από επιτόπια φωτογραφία στο Πήλιο.

Νυμφαίο 9 Ιουνίου 2025 και 14 Ιουνίου 2026

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα δέντρα έχουν ξεραθεί. Η Δρ. Ευαγγελία Β. Αβραμίδου, κύρια ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, επισημαίνει ότι η οξιά έχει ευαίσθητα φύλλα, αλλά σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να ξαναβλαστήσει. Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τη διαθέσιμη γνώση, δεν φαίνεται να υπάρχει συστηματική καταγραφή αντίστοιχης μαζικής ξήρανσης φυλλώματος οξιάς στην Ελλάδα. Άλλωστε, ο όψιμος παγετός φέτος και η ποσότητα των χιονοπτώσεων στα ορεινά δεν είχαν καταγραφεί ξανά στη σύγχρονη εποχή των καταγραφών στην χώρα μας.

Πήλιο 11 Ιουνίου 2025 και 17 Ιουνίου 2026

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στο θέμα των πυρκαγιών. Τα υψηλά δάση οξιάς έχουν συνήθως πιο υγρό μικροκλίμα και μικρότερη ευφλεκτότητα από άλλα μεσογειακά δάση. Όμως το 2025 έδειξε ότι οι πυρκαγιές μπορούν πλέον να ανεβαίνουν και σε μεγάλα υψόμετρα. Αν το ξηρό φύλλωμα παραμείνει πάνω στα δέντρα ή συσσωρευτεί στο έδαφος, μπορεί προσωρινά να αυξήσει τη λεπτή νεκρή καύσιμη ύλη, ειδικά αν ακολουθήσουν ξηρασία, καύσωνες και κεραυνοί.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν τα δέντρα θα επανέλθουν μέσα στο καλοκαίρι και αν το φαινόμενο θα αφήσει αποτύπωμα την επόμενη χρονιά. Σε περίπτωση ακραία υψηλών θερμοκρασιών φέτος το καλοκαίρι, τα δάση οξιάς που επλήγησαν από τον παγετό, πιθανόν να μην καταφέρουν να επιζήσουν. Η φετινή εικόνα θυμίζει ότι η κλιματική κρίση δεν σημαίνει μόνο περισσότερη ζέστη, αλλά και μεγαλύτερη αστάθεια των εποχών.

Φωτογραφία εξωφύλλου: Γιώργος Βασιλειάδης, Βλάστη Κοζάνης, 19/6/2026