Η Saudi Aramco δεν διαφημίζεται για να πουλήσει περισσότερο πετρέλαιο στους φιλάθλους. Αγοράζει παγκόσμια ορατότητα, κοινωνική αποδοχή και πολιτική επιρροή, την ώρα που η κλιματική κρίση απειλεί ήδη το ίδιο το ποδόσφαιρο.

Όποιος παρακολουθεί το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 δύσκολα μπορεί να μην προσέξει το όνομα της Aramco. Οι διαφημιστικές πινακίδες στα γήπεδα, οι τηλεοπτικές μεταδόσεις και το ψηφιακό περιεχόμενο της διοργάνωσης προσφέρουν στη σαουδαραβική πετρελαϊκή εταιρεία πρόσβαση σε ένα από τα μεγαλύτερα ακροατήρια του πλανήτη.

Η παρουσία αυτή δεν είναι τυχαία. Το 2024 η FIFA ανακοίνωσε τετραετή συμφωνία με τη Saudi Aramco, καθιστώντας την αποκλειστικό μεγάλο συνεργάτη της στον ενεργειακό τομέα έως το τέλος του 2027. Η συμφωνία καλύπτει, μεταξύ άλλων, το Παγκόσμιο Κύπελλο Ανδρών του 2026 και το Παγκόσμιο Κύπελλο Γυναικών του 2027. Το οικονομικό της ύψος δεν έχει δημοσιοποιηθεί, αλλά δημοσιεύματα το εκτιμούν κοντά στα 100 εκατομμύρια δολάρια ετησίως.

Η Aramco δεν χρειάζεται να πουλήσει πετρέλαιο στους θεατές

Σε αντίθεση με μια εταιρεία αθλητικών ειδών, αναψυκτικών ή αυτοκινήτων, η Aramco δεν απευθύνεται κατά κύριο λόγο στον μέσο καταναλωτή. Οι φίλαθλοι δεν πρόκειται να αγοράσουν αργό πετρέλαιο επειδή είδαν το λογότυπό της δίπλα στον αγωνιστικό χώρο.

Η αξία της χορηγίας βρίσκεται αλλού. Μέσα από τη σύνδεσή της με το ποδόσφαιρο, η εταιρεία παρουσιάζεται ως σύγχρονη, διεθνής, καινοτόμος και κοινωνικά υπεύθυνη. Το εμπορικό της σήμα συνδέεται με τη χαρά, τη συγκίνηση, τη συλλογικότητα και τα θετικά συναισθήματα που προκαλεί το άθλημα.

Πρόκειται για μια διαδικασία οικοδόμησης κοινωνικής νομιμοποίησης. Η εταιρεία παύει να εμφανίζεται αποκλειστικά ως ένας γιγαντιαίος παραγωγός ορυκτών καυσίμων και μετατρέπεται, στη δημόσια εικόνα, σε «εταίρο» του αθλητισμού, της τεχνολογίας και της παγκόσμιας ανάπτυξης.

Η ίδια η Aramco περιγράφει τη συνεργασία ως μέσο προώθησης της καινοτομίας, της ανάπτυξης του ποδοσφαίρου και κοινωνικών πρωτοβουλιών. Αυτό όμως δεν αλλάζει τον πυρήνα της επιχειρηματικής της δραστηριότητας, ο οποίος παραμένει η παραγωγή και εμπορία πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ένας από τους μεγαλύτερους ιστορικούς παραγωγούς εκπομπών

Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων Carbon Majors, οι εκπομπές που συνδέονται με την παραγωγή της Saudi Aramco από το 1938 έως το 2024 ανέρχονται σε περίπου 72,5 δισεκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου διοξειδίου του άνθρακα. Η εταιρεία κατατάσσεται τρίτη μεταξύ 178 κρατικών και ιδιωτικών παραγωγών ως προς τις ιστορικές εκπομπές που αποδίδονται στα προϊόντα τους και πρώτη ως προς τη συνολική παραγωγή πετρελαίου στη συγκεκριμένη βάση.

Οι υπολογισμοί αυτοί δεν αφορούν μόνο τις εκπομπές των εγκαταστάσεων της εταιρείας. Περιλαμβάνουν κυρίως το διοξείδιο του άνθρακα που εκλύεται όταν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που παράγει καίγονται τελικά σε αυτοκίνητα, αεροσκάφη, βιομηχανίες και μονάδες παραγωγής ενέργειας.

Παρά τις επενδύσεις της σε τεχνολογίες μείωσης των λειτουργικών εκπομπών, η Aramco εξακολουθεί να επεκτείνει σημαντικές υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στην ετήσια έκθεση του 2025 αναφέρει, για παράδειγμα, ότι οι εργασίες στο κοίτασμα Zuluf αναμένεται να προσθέσουν παραγωγική δυναμικότητα 600.000 βαρελιών ημερησίως μέσα στο 2026.

Η αντίφαση με τις δεσμεύσεις της FIFA

Η συνεργασία προκαλεί ακόμη μεγαλύτερα ερωτήματα εξαιτίας των ίδιων των κλιματικών δεσμεύσεων της FIFA. Η παγκόσμια ομοσπονδία έχει ανακοινώσει στόχο μείωσης των εκπομπών της κατά 50% έως το 2030 και επίτευξης μηδενικού ισοζυγίου έως το 2040. Η επίσημη στρατηγική βιωσιμότητας του Μουντιάλ του 2026 περιλαμβάνει τη μέτρηση και αντιμετώπιση των εκπομπών, την ενεργειακή αποδοτικότητα και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Από τη μία πλευρά, επομένως, η FIFA δηλώνει ότι θέλει να προστατεύσει το κλίμα. Από την άλλη, προσφέρει σε έναν από τους μεγαλύτερους πετρελαϊκούς ομίλους του κόσμου ένα εξαιρετικά ισχυρό μέσο προβολής.

Μια τέτοια χορηγία συμβάλλει στην κανονικοποίηση και στην κοινωνική αποδοχή της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων, χωρίς να παρουσιάζεται στους θεατές η πραγματική κλίμακα των εκπομπών που συνδέονται με τη δραστηριότητά της.

Ένα Μουντιάλ με τεράστιο κλιματικό αποτύπωμα

Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 είναι ήδη η μεγαλύτερη διοργάνωση στην ιστορία του θεσμού, με 48 ομάδες, 104 αγώνες και 16 πόλεις σε τρεις χώρες. Η τεράστια γεωγραφική του έκταση σημαίνει χιλιάδες αεροπορικές μετακινήσεις ομάδων, δημοσιογράφων και εκατομμυρίων φιλάθλων.

Ανεξάρτητες εκτιμήσεις υπολογίζουν ότι το συνολικό αποτύπωμα της διοργάνωσης μπορεί να πλησιάσει ή να ξεπεράσει τα 8 εκατομμύρια τόνους CO₂e. Περίπου το 87%–88% εκτιμάται ότι θα προέλθει από τις μετακινήσεις των θεατών, κυρίως με αεροπλάνα. Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν ακόμη την τελική επίσημη απογραφή της FIFA, αλλά δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος που δημιουργεί ένα τουρνουά απλωμένο σε ολόκληρη τη Βόρεια Αμερική.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ονομασία της Aramco ως «ενεργειακού εταίρου» δημιουργεί την εντύπωση ότι η βιομηχανία πετρελαίου μπορεί να αποτελεί φυσικό και αδιαμφισβήτητο μέρος μιας δήθεν βιώσιμης αθλητικής διοργάνωσης.

Αντιδράσεις από τον κόσμο του ποδοσφαίρου

Η συμφωνία έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις. Περισσότερες από 130 επαγγελματίες ποδοσφαιρίστριες από 27 χώρες υπέγραψαν ανοικτή επιστολή ζητώντας από τη FIFA να διακόψει τη συνεργασία με την Aramco και να επιλέξει χορηγούς συμβατούς με την ισότητα, τα ανθρώπινα δικαιώματα και ένα ασφαλές κλιματικό μέλλον.

Η FIFA υποστηρίζει ότι τα έσοδα των εμπορικών συνεργασιών επανεπενδύονται στην ανάπτυξη του ποδοσφαίρου σε όλα τα επίπεδα. Το επιχείρημα, ωστόσο, δεν απαντά στο βασικό ερώτημα: υπάρχουν όρια ως προς το ποιος μπορεί να αγοράζει την αξιοπιστία και την τεράστια επικοινωνιακή δύναμη του παγκόσμιου αθλητισμού;