Η κλιματική αλλαγή δεν εκδηλώνεται μόνο με καύσωνες και ξηρασίες, αλλά και με την ενίσχυση ακραίων φαινομένων μικρής κλίμακας, όπως οι χαλαζοπτώσεις. Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Geoscience δείχνει ότι, σε παγκόσμιο επίπεδο, αυξάνεται τόσο το μέγεθος όσο και ο αριθμός των ημερών χαλαζόπτωσης, ιδιαίτερα για χαλάζι διαμέτρου άνω των 5 εκατοστών, δηλαδή χαλάζι με σοβαρό καταστροφικό δυναμικό.

Χρησιμοποιώντας δορυφορικά δεδομένα και αναλύσεις πολυετούς κλίμακας, οι ερευνητές καταγράφουν μια σαφή μετατόπιση των πιο έντονων χαλαζοπτώσεων προς περιοχές με αυξανόμενη ατμοσφαιρική αστάθεια και υψηλότερη διαθέσιμη ενέργεια στην ατμόσφαιρα. Η θέρμανση της κατώτερης τροπόσφαιρας, σε συνδυασμό με την υπερ-επάρκεια υγρασίας, δημιουργεί συνθήκες ευνοϊκές για ισχυρότερα ανοδικά ρεύματα, τα οποία επιτρέπουν στο χαλάζι να μεγαλώνει περισσότερο πριν πέσει στο έδαφος.

Παγκόσμιες μεταβολές στη συχνότητα και την ένταση χαλαζοπτώσεων την περίοδο 1950–2023. Αποτυπώνεται η εκατοστιαία απόκλιση από τον μέσο όρο (αριστερή κλίμακα χρωμάτων), με τα θερμά χρώματα να υποδηλώνουν αύξηση και τα ψυχρά μείωση. Οι διαγραμμισμένες περιοχές υποδεικνύουν στατιστικά μη σημαντικές τάσεις. Η δεξιά κλίμακα παρουσιάζει τη μέση γραμμική τάση στον ετήσιο αριθμό επεισοδίων ανά δεκαετία. Τα επάνω και κάτω «warming stripes» για επιλεγμένες πόλεις (Dallas, Milan, Beijing, Mendoza, Johannesburg, Brisbane) απεικονίζουν τη διαχρονική μεταβολή της δραστηριότητας χαλαζόπτωσης. Πηγή: Nature Geoscience

Τι δείχνουν τα δεδομένα για την Ελλάδα

Η ανάλυση της μελέτης δείχνει ότι η Ελλάδα και η ευρύτερη Μεσόγειος ανήκουν στις περιοχές όπου παρατηρείται αυξημένη συχνότητα ημερών με δυνητικά μεγάλο χαλάζι. Οι τιμές που προκύπτουν για τον ελλαδικό χώρο υποδηλώνουν πολλαπλές ημέρες ανά δεκαετία με συνθήκες ευνοϊκές για χαλαζοπτώσεις άνω των 5 cm, με υψηλότερη επικινδυνότητα σε ηπειρωτικές περιοχές και ορεινές ζώνες.

Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό για τη χώρα μας, καθώς η γεωργία, οι υποδομές και τα αστικά κέντρα είναι ευάλωτα στις χαλαζοπτώσεις μεγάλου μεγέθους. Σε αντίθεση με τις πλημμύρες ή τους καύσωνες, το χαλάζι έχει πολύ μικρό χρόνο προειδοποίησης, γεγονός που δυσχεραίνει την ετοιμότητα και την προφύλαξη.

Χαλάζι μεγέθους άνω των 5 cm καταγράφεται σχεδόν κάθε χρόνο στη χώρα μας. Στις 10 Ιουνίου 2013, χαλάζι μεγέθους 9 cm περίπου έπληξε περιοχές της Ημαθίας, όπως φαίνεται στο παρακάτω βίντεο, προκαλώντας σοβαρές ζημιές σε κτίρια, αυτοκίνητα και σε καλλιέργειες.
https://www.youtube.com/watch?v=dFIafMneYjk

Παρόμοια χαλαζόπτωση σε αστικό ιστό θα προκαλούσε ανυπολόγιστες καταστροφές, κάτι που ήδη έχει συμβεί στη Γαλλία, στο Παρίσι το 2014.

Η μελέτη καταλήγει ότι, εάν η παγκόσμια θέρμανση συνεχιστεί χωρίς ουσιαστικό περιορισμό, τα επεισόδια μεγάλου χαλαζιού θα γίνουν συχνότερα και εντονότερα. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή δεν αφορά μόνο τη διαχείριση της ζέστης και της ξηρασίας, αλλά και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι σε βίαια και αιφνίδια καιρικά φαινόμενα, τα οποία μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σχετικά σπάνια.

Πηγή: Nature Geoscience