Δύο χρόνια μετά τις καταστροφικές πλημμύρες του Daniel και του Elias, το Πήλιο βρίσκεται ξανά μπροστά σε ένα κρίσιμο ερώτημα: μαθαίνουμε πράγματι από τις φυσικές καταστροφές ή απλώς χτίζουμε πάνω στα ίδια λάθη;
Στον Άγιο Ιωάννη Πηλίου, το ρέμα Μαυρούτσα (γνωστό και ως ρέμα του Αγίου Ιωάννη ή Μέγα Ρέμα) αποτέλεσε ένα από τα σημεία όπου η ορμητική απορροή, τα φερτά υλικά και η καταστροφική δύναμη του νερού άφησαν βαθιά σημάδια το 2023. Σήμερα, σύμφωνα με τοπικά δημοσιεύματα και φωτογραφικό υλικό, η κοίτη του ρέματος δεν αποκαθίσταται ως φυσικό υδατόρεμα, αλλά μετατρέπεται σε εκτεταμένη κατασκευή από οπλισμένο σκυρόδεμα. Αναφέρεται εγκιβωτισμός της κοίτης με μπετόν πάχους περίπου 60 εκατοστών, πλευρικά τοιχία ύψους περίπου 5 μέτρων, καθώς και πρόσθετο κεντρικό τοιχίο σε τμήμα της διατομής.
Πηγή: Magnesia News
Το ζήτημα δεν είναι αν πρέπει να γίνουν έργα. Προφανώς πρέπει. Οι κάτοικοι, οι επιχειρήσεις και οι επισκέπτες του Πηλίου έχουν ανάγκη από πραγματική αντιπλημμυρική ασφάλεια. Το ζήτημα είναι τι είδους έργα γίνονται, με ποια μελέτη, με ποιον έλεγχο και με ποια φιλοσοφία.
Γιατί ένα ρέμα δεν μπορεί να μετατρέπεται σε τεχνητό αγωγό. Μεταφέρει νερό, φερτά υλικά, πέτρες, κορμούς, ιζήματα. Αλλάζει μορφή, διαβρώνει, αποθέτει, εκτονώνει ενέργεια. Όταν ένα τέτοιο σύστημα εγκιβωτίζεται πλήρως σε σκυρόδεμα, μπορεί τοπικά να δείχνει «τακτοποιημένο», αλλά συχνά αυξάνει την ταχύτητα ροής, περιορίζει τον χώρο φυσικής εκτόνωσης, μεταφέρει τον κίνδυνο πιο κάτω και δημιουργεί νέα σημεία αστοχίας.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι, σύμφωνα με τα ίδια δημοσιεύματα, έχουν κατασκευαστεί δύο νέες γέφυρες από σκυρόδεμα, μία για οχήματα και μία για πεζούς, με μεγάλο τσιμεντένιο μεσόβαθρο στο μέσο της κοίτης. Σε χειμαρρικά ρέματα όπως αυτά του Πηλίου, όπου μια ακραία βροχόπτωση μπορεί να κατεβάσει μεγάλους όγκους φερτών υλών, κορμών και βράχων, κάθε εμπόδιο μέσα στη ροή μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο έμφραξης. Και η έμφραξη μιας γέφυρας μπορεί να προκαλέσει μια νέα πλημμυρική καταστροφή.
Πηγή: Magnesia News
Όμως η κλιματική προσαρμογή δεν μπορεί να σημαίνει απλώς περισσότερο μπετόν. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κινείται πλέον σε τελείως διαφορετική κατεύθυνση. Η Οδηγία Πλαίσιο για τα Ύδατα θέτει ως στόχο την αποτροπή της υποβάθμισης και την επίτευξη καλής κατάστασης των ποταμών, λιμνών και υπόγειων νερών, μέσα από ολοκληρωμένη διαχείριση σε επίπεδο λεκάνης απορροής. Η ευρωπαϊκή προσέγγιση για την υδρομορφολογική αποκατάσταση περιλαμβάνει μέτρα όπως απομάκρυνση εμποδίων, επαναμαιάνδρωση, διαχείριση ιζημάτων, αποκατάσταση πρανών και πλημμυρικών πεδίων, καθώς και φυσικά μέτρα συγκράτησης νερού.
Ακόμη, ο Κανονισμός για την Αποκατάσταση της Φύσης προβλέπει την αποκατάσταση τουλάχιστον 25.000 χιλιομέτρων ποταμών ελεύθερης ροής στην ΕΕ έως το 2030, μεταξύ άλλων με εντοπισμό και απομάκρυνση εμποδίων που διακόπτουν τη συνδεσιμότητα των επιφανειακών υδάτων.
Ο Daniel έδειξε ότι τα ρέματα του Πηλίου δεν είναι μικρές «τάφροι» που μπορούν να χωρέσουν σε ένα τεχνικό κουτί. Είναι ορεινά, δυναμικά, επικίνδυνα αλλά και απαραίτητα φυσικά συστήματα. Η πρώτη καταστροφή ήρθε από την ακραία βροχόπτωση. Η δεύτερη μπορεί να έρθει από μια λανθασμένη αποκατάσταση.
