Η ελιά είναι άρρηκτα δεμένη με το ελληνικό τοπίο. Δεν είναι μόνο κομμάτι της διατροφής και της παράδοσης, αλλά και μια καλλιέργεια που στηρίζει χιλιάδες οικογένειες και επιχειρήσεις ειδικά σε περιοχές με χαμηλή γονιμότητα και έντονο ανάγλυφο. Μια πρόσφατη επιστημονική μελέτη από Έλληνες ερευνητές του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο διεθνές περιοδικό Agronomy, χαρτογράφησε την κλιματική καταλληλότητα για ελαιοκαλλιέργεια σε ολόκληρη την Ελλάδα. Οι ερευνητές ανέλυσαν πάνω από 10 σημαντικές παραμέτρους όπως θερμοκρασίες, βροχοπτώσεις, παγετούς και μορφολογία εδάφους, δημιουργώντας έναν «χάρτη δυνατοτήτων» για την ελιά.
Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά. Περισσότερο από το μισό της χώρας διαθέτει κλίμα ιδιαίτερα ευνοϊκό για την καλλιέργεια της ελιάς. Αυτό εξηγεί γιατί το δέντρο αυτό έχει εξαπλωθεί τόσο πολύ στον ελλαδικό χώρο, ακόμη και σε περιοχές που δεν είναι κατάλληλες για άλλες καλλιέργειες.
Όπως σημειώνει ο επικεφαλής της έρευνας, Δρ. Ιωάννης Χαραλαμπόπουλος: «η ελιά δεν χρειάζεται απλώς ζέστη για να ευδοκιμήσει. Χρειάζεται και έναν επαρκώς “κρύο” χειμώνα, ώστε να ολοκληρωθούν σωστά τα βιολογικά της στάδια. Όταν οι χαμηλές θερμοκρασίες μειώνονται ή μετατοπίζονται χρονικά, αυτό δεν φαίνεται πάντα άμεσα στο δέντρο, αλλά επηρεάζει την ανθοφορία και τελικά την παραγωγή».
Το μοντέλο που παρουσιάζεται και χαρτογραφεί για πρώτη φορά την κλιματική καταλληλότητα για την ελιά στην Ελλάδα, έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι απλό και κατανοητό και ταυτόχρονα επεκτάσιμο. Σε μελλοντικές εκδόσεις του θα περιληφθούν παράμετροι που θα αφορούν το κλιματικό ρίσκο της καλλιέργειας, βασικούς εχθρούς όπως ο δάκος, η δυνατότητα προσφοράς νερού μέσω άρδευσης κ.α. Επίσης σε επόμενες μελέτες η ερευνητική ομάδα θα παρουσιάσει χάρτες κλιματικής καταλληλότητας βάσει των μελλοντικών σεναριών της κλιματικής αλλαγής.
Όπως φαίνεται στον Χάρτη, μεγάλο μέρος της Ελλάδας βαθμολογείται με 0, υποδεικνύοντας περιοχές κλιματικά ακατάλληλες για την καλλιέργεια ελιάς. Οι ζώνες αυτές εντοπίζονται κυρίως στη βορειοδυτική Ελλάδα, στην κεντρική Πελοπόννησο και σε ορεινές ηπειρωτικές περιοχές, κυρίως λόγω χαμηλών θερμοκρασιών. Αντίθετα, πολλές περιοχές της κεντρικής και νότιας Ελλάδας εμφανίζονται κατάλληλες για ελαιώνες (Score 8 και άνω), ενώ σε άλλες, αν και όχι ιδανικές, η καλλιέργεια μπορεί να αναπτυχθεί (Score 7).
Αυτά τα χαρτογραφικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν μπορούν να βοηθήσουν τους παραγωγούς να πάρουν καλύτερες αποφάσεις: πού αξίζει να επενδύσουν, πού υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να αποτύχει η καλλιέργειας και ποιες περιοχές έχουν καλύτερη προοπτική. Παράλληλα, αποτελούν πολύτιμο εργαλείο για το σχεδιασμό αγροτικής πολιτικής και στήριξης ενώ μπορούν να αποτελέσουν βάση για δίκαιη τιμολόγηση γεωργικών ασφαλίσεων.
Ωστόσο, υπάρχει και μια προειδοποίηση. Η ελιά είναι ανθεκτικό δέντρο, αλλά όχι άτρωτο. Η αύξηση της θερμοκρασίας, οι μεγαλύτερες περίοδοι ξηρασίας και τα ακραία καιρικά φαινόμενα μπορούν να επηρεάσουν την παραγωγή και την ποιότητα του ελαιόλαδου. Το στοίχημα των επόμενων δεκαετιών δεν είναι μόνο πού φυτεύουμε ελιές, αλλά πώς προσαρμόζουμε την καλλιέργεια σε ένα κλίμα που αλλάζει.
Πηγή: Agronomy MDPI
