Γράφει η Εύα Παπανικολάκη
MA in Climate and Society (Columbia University)

Την Τετάρτη 7 Ιανουαρίου, με ένα εκτελεστικό διάταγμα, ο πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε την απόσυρση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Συνθήκη-Πλαίσιο για την Κλιματική Αλλαγή των Ηνωμένων Εθνών (United Nations Framework Convention on Climate Change, UNFCCC) [1]. Η κίνηση αυτή δεν αποτελεί ακριβώς έκπληξη, καθώς υπό τον συγκεκριμένο πρόεδρο οι ΗΠΑ είχαν αποσυρθεί ήδη από τη Συμφωνία του Παρισιού και στις δύο θητείες του. 

Ποια είναι όμως η διαφορά μεταξύ εξόδου από την Συμφωνία του Παρισιού και την UNFCCC; Πρακτικά η Συμφωνία του Παρισιού καλεί τα κράτη να αυτο-δεσμευτούν στη μείωση των εκπομπών του θερμοκηπίου. Οι ΗΠΑ μπορεί να μην υπέβαλαν τέτοιο σχέδιο μετά την έξοδο από τη συμφωνία αλλά άλλα μέρη της αρχιτεκτονικής του ΟΗΕ για το κλίμα και της επιστημονικής συνεργασίας παρέμειναν (θεωρητικά) άθικτα. Η έξοδος από την UNFCCC, ωστόσο, περιλαμβάνει τις μετρήσεις και τις αναφορές των εκπομπών, την ανταλλαγή αυτών των δεδομένων και όλες τις διεθνείς οικονομικές ροές που σχετίζονται με το κλίμα [2].

Το διάταγμα δεν περιορίζεται στην UNFCCC αλλά περιλαμβάνει 65 οργανισμούς (εσωτερικά του ΟΗΕ και εξωτερικά) αποκλείοντας τις ΗΠΑ από κάθε άλλη εμπλοκή με την διεθνή κλιματική πολιτική. Στη λίστα δεν έλειπε και η IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change), μια διακυβερνητική επιστημονική επιτροπή που συνοψίζει σε αναφορές όλη την πρόοδο στην κλιματική επιστήμη [3]. Η IPCC δεν παράγει πρωτότυπη έρευνα ούτε προτείνει πολιτικές· αξιολογεί και συνθέτει χιλιάδες επιστημονικές μελέτες από όλο τον κόσμο, ώστε να παρέχει στις κυβερνήσεις την πιο αξιόπιστη και επικαιροποιημένη εικόνα για την κλιματική αλλαγή, τις αιτίες της, τις επιπτώσεις της και τις δυνατότητες αντιμετώπισής της. Η αποχώρηση των ΗΠΑ δεν σταματά το έργο της IPCC, περιορίζει όμως τη χρηματοδότηση, τη συμμετοχή Αμερικανών επιστημόνων και την άμεση πρόσβαση της αμερικανικής πολιτικής ηγεσίας στη συλλογική επιστημονική γνώση για το κλίμα [2].

Ερωτήματα εγείρονται σχετικά με τη νομιμότητα του διατάγματος αυτού. Επειδή η χώρα εντάχθηκε στην UNFCCC με τη διαβούλευση και την έγκριση της Γερουσίας το 1992, υπάρχει ένα ανοιχτό ερώτημα σχετικά με το εάν ο πρόεδρος μπορεί να αποχωρήσει μονομερώς από τη συμφωνία, δήλωσε ο Michael Gerrard, ειδικός σε θέματα κλιματικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια [4]. Αν και τα ζητήματα νομιμότητας παραμένουν ανοιχτά, ο Simon Stiell, γενικός γραμματέας της UNFCCC, τόνισε ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ θα βλάψει το βιοτικό επίπεδο και την οικονομία της χώρας και «άφησε την πόρτα ανοιχτή» για μελλοντική επιστροφή. Κλείνοντας τη δήλωσή του, σχολίασε ότι η εμπορική ευκαιρία στην καθαρή ενέργεια, την ανθεκτικότητα στο κλίμα και την προηγμένη ηλεκτροτεχνολογία παραμένει πολύ μεγάλη για να την αγνοήσουν οι Αμερικανοί επενδυτές και επιχειρήσεις [5].

Παραπομπές:
[1] The White House. (2026, January 7). Withdrawing the United States from International Organizations, Conventions, and Treaties that Are Contrary to the Interests of the United States.https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2026/01/withdrawing-the-united-states-from-international-organizations-conventions-and-treaties-that-are-contrary-to-the-interests-of-the-united-states/ 
[2] Staff, C. B. (2026, January 9). Q&A: What Trump’s US exit from UNFCCC and IPCC could mean for climate action. Carbon Brief.  https://www.carbonbrief.org/qa-what-trumps-us-exit-from-unfccc-and-ipcc-could-mean-for-climate-action/ 
[3] About — IPCC. (n.d.). IPCC. https://www.ipcc.ch/about/
[4] Noor, D. (2026, January 12). Trump’s move to pull US from key UN climate treaty may be illegal, experts say. The Guardian. https://www.theguardian.com/us-news/2026/jan/12/trump-un-climate-treaty-unfccc
[5] UNFCCC. (2026, January 8). Step back from climate cooperation will hurt U.S. economy: Statement from UN Climate Chief on U.S. withdrawal from UNFCCC. United Nations Framework Convention on Climate Change. https://unfccc.int/news/step-back-from-climate-cooperation-will-hurt-us-economy-statement-from-un-climate-chief-on-us