Από κατεστραμμένες ζωές στον Παγκόσμιο Νότο στα περάσματα της Μεσογείου: Η πραγματικότητα της κλιματικής μετανάστευσης

Μια νέα εργασία που μόλις δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ocean and Society με τίτλο From Ravaged Livelihoods in the Global South to Mediterranean Crossings: The Reality of Climate Migration αναδεικνύει μια από τις πιο επείγουσες αλλά συχνά υποτιμημένες διαστάσεις της κλιματικής κρίσης: τη σχέση της με τη μετανάστευση και τον αναγκαστικό εκτοπισμό πληθυσμών.

Οι συγγραφείς δείχνουν πώς η κλιματική αλλαγή καταστρέφει τα μέσα επιβίωσης σε περιοχές του Παγκόσμιου Νότου, ιδιαίτερα σε κοινότητες που εξαρτώνται άμεσα από τη γεωργία, το νερό και τη σταθερότητα των φυσικών πόρων. Ξηρασίες, πλημμύρες, desertification και η άνοδος της θερμοκρασίας οδηγούν όχι μόνο σε περιβαλλοντική υποβάθμιση αλλά και σε κοινωνικοοικονομική κατάρρευση, ωθώντας εκατομμύρια ανθρώπους σε μετακίνηση.

Η εργασία υπογραμμίζει ότι πολλές από τις μεταναστευτικές διαδρομές προς τη Μεσόγειο και την Ευρώπη ξεκινούν από αυτήν ακριβώς την «αργή καταστροφή» της καθημερινής ζωής. Παρότι οι αφίξεις αντιμετωπίζονται συνήθως ως πολιτικό ή συνοριακό ζήτημα, οι βαθύτερες αιτίες είναι συχνά κλιματικές και συνδέονται με ανισότητες: οι περιοχές που πλήττονται περισσότερο είναι εκείνες που έχουν συμβάλει λιγότερο στις παγκόσμιες εκπομπές.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο νομικό κενό: οι «κλιματικοί μετανάστες» δεν αναγνωρίζονται επίσημα ως πρόσφυγες από το διεθνές δίκαιο, αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς σαφή προστασία.

Η Μεσόγειος, και χώρες όπως η Ελλάδα, βρίσκονται πλέον στην πρώτη γραμμή ενός φαινομένου που θα εντείνεται: η κλιματική κρίση δεν αλλάζει μόνο το περιβάλλον, αλλά μετακινεί πληθυσμούς και επανακαθορίζει τα σύνορα της δικαιοσύνης και της ευθύνης.

Υστερόγραφο: Αξίζει να σημειωθεί ότι η χώρα με τους περισσότερους εγχώριους εκτοπισμένους λόγω φυσικών καταστροφών δεν είναι κάποια φτωχή χώρα του Νότου αλλά οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με τα στοιχεία του Internal Displacement Monitoring Centre. Το 2023, 2.9 εκατομμύρια πολίτες των ΗΠΑ εκτοπίστηκαν από τις κατοικίες τους λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων που εντείνονται λόγω της κλιματικής κρίσης.

Πηγή: Ocean and Society