Όλοι έχουμε δει στον ουρανό τις λευκές γραμμές που αφήνουν πίσω τους τα αεροπλάνα. Αυτά τα «ίχνη συμπύκνωσης», γνωστά και ως contrails δημιουργούνται όταν τα καυσαέρια του αεροσκάφους συναντούν πολύ ψυχρό και υγρό αέρα σε μεγάλο ύψος. Τότε σχηματίζονται παγοκρύσταλλοι, που μερικές φορές διαλύονται γρήγορα, αλλά άλλες φορές μένουν για ώρα και απλώνονται, σχηματίζοντας λεπτά σύννεφα. Αυτά τα σύννεφα μπορούν να παγιδεύουν θερμότητα στην ατμόσφαιρα και έτσι να ενισχύουν τη θέρμανση του πλανήτη. Η νέα μελέτη στο περιοδικό Nature υπενθυμίζει ότι η κλιματική επίδραση των contrails είναι από τις σημαντικότερες μη-διοξειδικές επιπτώσεις της αεροπορίας και βρίσκεται σε μέγεθος κοντά στην επίδραση που έχει το ίδιο το διοξείδιο του άνθρακα του κλάδου.
Μέχρι σήμερα, πολλοί επιστήμονες πίστευαν ότι το κλειδί για να μειωθούν αυτά τα ίχνη ήταν η μείωση της αιθάλης, δηλαδή των πολύ μικρών σωματιδίων που βγαίνουν από τις μηχανές. Η λογική ήταν απλή: λιγότερη αιθάλη σημαίνει λιγότεροι «πυρήνες» πάνω στους οποίους μπορούν να σχηματιστούν παγοκρύσταλλοι. Όμως η νέα εργασία δείχνει ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Οι ερευνητές μελέτησαν έναν σύγχρονο τύπο κινητήρα χαμηλών εκπομπών αιθάλης (lean-burn) σε πραγματικές πτήσεις πίσω από ένα Airbus A321neo. Παρότι οι εκπομπές αιθάλης ήταν περίπου 1.000 φορές μικρότερες σε σχέση με πιο συμβατικές μηχανές, ο αριθμός των παγοκρυστάλλων στα contrails δεν μειώθηκε αισθητά.
Πού οφείλεται αυτό; Η μελέτη δείχνει ότι, όταν μειώνεται πολύ η αιθάλη, άλλα πολύ μικρά σωματίδια φαίνεται να παίρνουν τη θέση της. Ρόλο παίζουν πτητικά σωματίδια που σχετίζονται με το θείο του καυσίμου, οργανικές ενώσεις και ακόμη και ατμοί από τα λιπαντικά έλαια του κινητήρα. Με απλά λόγια, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η αιθάλη. Οι επιστήμονες βρήκαν επίσης ότι καύσιμα με πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε θείο μπορούν να μειώσουν τον αριθμό των παγοκρυστάλλων, κάτι που δείχνει ότι η σύσταση του καυσίμου έχει μεγάλη σημασία.
Το βασικό μήνυμα είναι σαφές: για να μειωθεί πραγματικά το κλιματικό αποτύπωμα της αεροπορίας, δεν αρκεί να φτιάξουμε «καθαρότερες» μηχανές μόνο ως προς την αιθάλη. Χρειάζεται να δούμε συνολικά τι βγαίνει από τον κινητήρα, από το καύσιμο μέχρι τα λιπαντικά, και να βελτιώσουμε και τα μοντέλα που χρησιμοποιούμε για να υπολογίζουμε την επίδραση των contrails στο κλίμα. Η νέα έρευνα μας δείχνει ότι το φαινόμενο είναι πιο περίπλοκο από όσο νομίζαμε και ότι, αν θέλουμε ουσιαστικές λύσεις, πρέπει να κοιτάξουμε πέρα από το διοξείδιο του άνθρακα και πέρα από την αιθάλη.
Πηγή: Nature
