Ένα από τα εντονότερα κύματα ζέστης που έχουν καταγραφεί στην Κεντρική Ασία έπληξε στα μέσα Ιουλίου το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Κιργιστάν, το Τουρκμενιστάν και το Τατζικιστάν. Οι θερμοκρασίες πλησίασαν τους 50°C σε ερημικές περιοχές, ενώ ιστορικά ρεκόρ καταρρίφθηκαν ακόμη και σε πόλεις με ιδιαίτερα ψυχρό ηπειρωτικό κλίμα.
Στην Αστάνα, πρωτεύουσα του Καζακστάν και μία από τις ψυχρότερες πρωτεύουσες στον κόσμο, η θερμοκρασία έφτασε τους 39,5°C στις 14 Ιουλίου, υπερβαίνοντας κατά 4,2°C το προηγούμενο ρεκόρ της ημερομηνίας, που είχε σημειωθεί το 1992. Η τιμή αυτή είναι εξαιρετικά υψηλή για μια περιοχή όπου τον χειμώνα η θερμοκρασία έχει υποχωρήσει έως τους −51,6°C.
Στο Καζακστάν σημειώθηκαν επίσης διαδοχικά ημερήσια ρεκόρ στις μεγαλύτερες πόλεις. Στο Αλμάτι καταγράφηκαν 38,0°C, 39,2°C και 40,0°C από τις 16 έως τις 18 Ιουλίου. Στο Σιμκέντ η θερμοκρασία έφτασε τους 45,2°C στις 19 Ιουλίου, έπειτα από πέντε συνεχόμενες ημέρες κατά τις οποίες καταρρίφθηκαν τα αντίστοιχα ημερήσια ρεκόρ.
Η πλέον εκτεταμένη κατάρριψη απόλυτων ρεκόρ καταγράφηκε στο Ουζμπεκιστάν. Σύμφωνα με την εθνική μετεωρολογική υπηρεσία, στις 18 και 19 Ιουλίου οι μέγιστες θερμοκρασίες έφτασαν γενικά τους 43–45°C και στις νότιες και ερημικές περιοχές τους 46–49°C.
Νέα απόλυτα ρεκόρ σημειώθηκαν, μεταξύ άλλων:
- στην Μπουχάρα με 46,9°C, έναντι 46,2°C το 2005,
- στο Ναβόι με 46,5°C, έναντι 45,9°C το 2021,
- στη Σαμαρκάνδη με 43,6°C, έναντι 42,4°C το 1983,
- στο Αρνασάι με 46,5°C, υπερβαίνοντας κατά 2,5°C το προηγούμενο ρεκόρ,
- στη Φεργκάνα με 43,9°C, έναντι 42,2°C το 1944,
- στο Ναμανγκάν με 44,2°C, έναντι 42,5°C το 2007.
Στην Τασκένδη καταγράφηκαν 44,3°C, μόλις 0,3°C χαμηλότερα από το απόλυτο ρεκόρ της πρωτεύουσας, που είχε σημειωθεί τον Ιούλιο του 1997.
Στο Κιργιστάν, η θερμοκρασία στο Μπισκέκ έφτασε προκαταρκτικά τους 43,2°C στις 18 Ιουλίου και τους 43,5°C στις 19 Ιουλίου, ξεπερνώντας το προηγούμενο απόλυτο ρεκόρ Ιουλίου των 42,1°C από το 2015. Η εθνική υπηρεσία είχε προειδοποιήσει για θερμοκρασίες 41–43°C στις κοιλάδες της χώρας.
Στο Τουρκμενιστάν, το Τουρκμεναμπάτ κατέγραψε 47,4°C, νέο απόλυτο ρεκόρ για τη σειρά παρατηρήσεων που αρχίζει το 1894, ενώ στον σταθμό Ουτς-Ατζί η θερμοκρασία έφτασε τους 49,0°C. Σε αρκετές περιοχές, οι μέγιστες παρέμειναν πάνω από τους 40°C για περισσότερες από δέκα συνεχόμενες ημέρες.
Στις πεδινές περιοχές του Τατζικιστάν καταγράφηκαν έως 46°C, ενώ οι αρχές είχαν προειδοποιήσει για τοπικές μέγιστες 47°C. Δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί πλήρεις τελικές εκθέσεις που να επιβεβαιώνουν νέα απόλυτα εθνικά ρεκόρ στη χώρα.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακές ήταν και οι νυχτερινές θερμοκρασίες. Σύμφωνα με προκαταρκτικές συνοπτικές μετεωρολογικές παρατηρήσεις, η θερμοκρασία στο Parkhar του Τατζικιστάν δεν υποχώρησε κάτω από τους 29,8°C, τιμή που φαίνεται να αποτελεί νέο ρεκόρ για τον συγκεκριμένο σταθμό και πιθανότατα για τις πεδινές περιοχές της χώρας.
Πολύ υψηλές ελάχιστες αναφέρθηκαν επίσης στο Kajrakkum, με 28,5°C, στο Pyandzh με 28,1°C και στην Ντουσάνμπε με περίπου 28°C. Στο Jalal-Abad του Κιργιστάν η νυχτερινή θερμοκρασία παρέμεινε κοντά στους 27°C, ενώ στο Tole Bi του Καζακστάν αναφέρθηκε ελάχιστη 25,5°C.
Ένας ισχυρός «θερμικός θόλος»
Το επεισόδιο συνδέθηκε με την ανάπτυξη θερμικού χαμηλού στα χαμηλά στρώματα και ενός ιδιαίτερα ισχυρού αντικυκλωνικού αυλώνα στα ανώτερα στρώματα πάνω από το Ιράν και την Κεντρική Ασία. Η καθοδική κίνηση του αέρα, η έντονη ηλιοφάνεια και η μεταφορά πολύ θερμών και ξηρών αερίων μαζών διατήρησαν έναν εκτεταμένο «θερμικό θόλο» πάνω από την περιοχή.
Σύμφωνα με το αμερικανικό Κέντρο Κλιματικών Προγνώσεων, από τις 14 έως τις 20 Ιουλίου οι εβδομαδιαίες μέγιστες θερμοκρασίες ήταν 4–8°C υψηλότερες από τις κανονικές τιμές στο μεγαλύτερο μέρος της περιοχής, ενώ σε τμήματα του κεντρικού και νοτιοανατολικού Καζακστάν οι αποκλίσεις έφτασαν τους 8–10°C.
Η ζέστη παραμόρφωσε τμήματα αυτοκινητοδρόμων στο Καζακστάν, προκάλεσε ρεκόρ κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στο Ουζμπεκιστάν και επιβάρυνε τα ηλεκτρικά δίκτυα στο Κιργιστάν και στο Τατζικιστάν.
Πηγή: Euronews